Okul çağı çocuklarında meyve ve meyve suyu tüketimi ile bazı meyve sularındaki şeker, antioksidan ve fenolik bileşiklerinin analizi
Fruit and fruit juice consumption in school age children and analysis of sugar, antioxidant and phenolic compounds in some fruit juices
- Tez No: 922207
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma okul çağı çocuklarının meyve ve meyve suyu tüketim alışkanlıklarını incelemek ve çocukların en çok tercih ettiği meyve sularının şeker, antioksidan ve fenolik bileşik içeriğini analiz etmek amacıyla yapılmıştır. Temmuz- Ekim 2024 tarihleri arasında Mersin'de 3 farklı fabrikaya başvurularak 6-13 yaş arası en az 1 çocuğa sahip toplam 183 ebeveyn ve yaşları 6-13 arasında değişen toplam 183 ( 99 kız, 84 erkek) çocuk üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin kişisel bilgileri, genel sağlık durumları, yaşam tarzı alışkanlıkları ve temel beslenme alışkanlıkları anket formu ile sorgulanmıştır. Çocukların beslenme durumları ebeveyn beyanına dayanarak besin tüketim kaydı formu ile belirlenmiştir. Çocukların en çok tükettiği ticari %100 meyve suyu ve meyve nektarı türleri saptanarak şeker, antioksidan ve fenolik bileşik içerikleri tayin edilmiştir. Araştırma materyali olarak Türkiye'de satışa sunulan tetrapak kutulardaki meyve suları kullanılmıştır. Çocukların günlük aldıkları enerji ve besin ögeleri BEBİS programı kullanılarak hesaplanmış ve bu veriler çocukların yaş grubuna göre günlük besin tüketim önerileri ile karşılaştırılmıştır. Araştırmaya katılan çocukların yaş ortalamasının 9.01±2.16 yıl olduğu bulunmuştur. Kız çocukların yaş ortalamalarının 8.94±2.13 olduğu, erkek çocukların yaş ortalamalarının ise 9.08±2.20 olduğu bulunmuştur. Çocukların %54'ünün kız, %46'sının erkek olduğu belirlenmiştir. Anketi dolduran ebeveynler arasında cinsiyete göre yaş, meslek grupları, gelir düzeyi ve ailedeki çocuk sayısı açısından anlamlı farklılıklar bulunmaktadır (p<0.001). Çocukların vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve yaşa göre BKİ dağılımlarının cinsiyete göre benzer olduğu saptanmıştır. Kız çocuklarında yaşa göre BKİ değeri arttıkça hazır meyve sularından almış oldukları enerji değerinin arttığı görülmüştür (r=0.369, p<0.001). Erkek çocukların yaşa göre BKİ değerleri arttıkça taze meyveden almış oldukları enerji değerinin azalmakta (p=0.002); kuru meyve (p<0.001) ve hazır meyve suyundan (p=0.012) almış oldukları enerji değerinin artmakta olduğu görülmüştür. Sık tüketilen hazır meyve suyu türlerinin analizleri incelendiğinde şeftali nektarı örneklerinde (sırasıyla 127.84 mg/L ve 134.87 mg/L) fenolik madde içeriğinin, %100 karışık meyve suyu örneklerine (sırasıyla 281.82 mg/L ve 293.93 mg/L) kıyasla belirgin şekilde düşük olduğu görülmüştür. Meyve oranı %100 olan karışık meyve suyu örneklerinin (sırasıyla 295.71 mg/L ve 304.30 mg/L) şeftali nektarları örneklerine (sırasıyla 127.15 mg/L ve 129.80 mg/L) göre daha yüksek antioksidan aktivite gösterdiği saptanmıştır. Ülkemizde de çocuklar tarafından en çok tüketilen şeftali nektarının yoğun kıvamı nedeniyle %100 meyve suyu şeklinde tüketilmesinin uygun olmadığı ve uygun tat dengesinin sağlanması adına şeker eklenmesi işlemi yapıldığı anlaşılmaktadır. İlave edilmesine izin verilen şeker miktarlarının Türk Gıda Kodeksine uygun olarak belirlendiği şeftali nektarı örneklerinde özellikle sakkaroz içeriğinin (sırasıyla 11.263 g ve 11.200 g) %100 karışık meyve suyu örneklerinden (sırasıyla 3.910 g ve 4.375 g) daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmada, çocukların günlük meyve suyu tüketimleri incelendiğinde 6 yaş grubundaki çocukların günlük ortalama meyve suyu tüketimi 49.23±39.81 ml olup medyan değeri 46 ml (0-250 ml aralığında) bulunmuştur. Çocuklarda 7-13 yaş grubundaki bireylerin günlük ortalama tüketimi 72.67±20.96 ml olarak medyan değeri 82 ml (0-200 ml aralığında) belirlenmiştir. Araştırmada sayıca daha az olan 6 yaş grubundaki çocuklardan 1 (günlük 250 ml tüketim) çocuğun APA'nın belirlediği sınırı aşması küçük yaş grubunda meyve suyu tüketiminin kontrolüne devam edilmesi gerektiği ve ebeveyn farkındalığının artırılması fikrini desteklemektedir. Ek olarak, 7-13 yaş grubundaki çocukların APA meyve suyu önerilerini aşan birey bulunmaması bu yaş grubunun beslenme önerilerine daha uygun bir tüketim alışkanlığı geliştirebildiğini düşündürmektedir. Çalışmalar, çocuklar için şekerli meşrubatlar yerine meyve suyu tüketiminin içeriğindeki fenolik bileşen miktarı ve antioksidan kapasitesi açısından daha sağlıklı bir tercih olduğunu gösterse de bu araştırmada her iki cinsiyet için hazır meyve suyu tüketiminin yaşa göre BKİ'yi arttırdığı görülmüştür. Sonuçlar, içeriğindeki fitokimyasalların işlenmede yaşanan kayıplar ve lif varlığının sinerjik etkisi olmadan farklı sağlık sonuçları gösterebilen meyve suyu yerine su, süt veya taze meyve tüketiminin teşvik edilmesi gerektiği yönündeki önerileri desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to investigate the fruit and fruit juice consumption habits of school-aged children and to analyse the sugar, antioxidant and phenolic compound content of the juices most preferred by the children. A total of 183 parents with at least one child aged 6-13 years and 183 children (99 girls, 84 boys) aged 6-13 years were recruited at 3 different factories in Mersin between July and October 2024. Personal information, general health status, lifestyle habits and basic dietary habits of the individuals were collected using a questionnaire form. The nutritional status of the children was determined using a food record form based on parental declaration. The most commonly consumed commercial 100% fruit juices and fruit nectars were identified and their sugar, antioxidant and phenolic content was determined. Tetrapak packaged fruit juices sold in Turkey were used as study material. The daily energy and nutrient intakes of the children were calculated using the BEBIS programme and these data were compared with the daily food consumption recommendations according to the age group of the children. The mean age of the children participating in the study was 9.01±2.16 years. The mean age of the girls was found to be 8.94±2.13 years and the mean age of the boys was found to be 9.08±2.20 years. It was found that 54% of the children were girls and 46% were boys. There were significant differences among the parents who completed the questionnaire in terms of age, occupational group, income level and number of children in the family (p<0.001). Body weight, height and BMI were found to be similar for the age distribution of the children according to gender. It was observed that as girls' BMI increased with age, the energy value they received from instant fruit juices increased (r=0.369, p<0.001). For boys, as BMI increased with age, energy from fresh fruit decreased (p=0.002), whereas energy from dried fruit (p<0.001) and instant fruit juices (p=0.012) increased. When the analyses of the most commonly consumed ready-to-drink fruit juices were examined, it was found that the phenolic content of peach nectar samples (127.84 mg/L and 134.87 mg/L, respectively) was significantly lower than that of 100% fruit juice mixtures (281.82 mg/L and 293.93 mg/L, respectively). Mixed fruit juice samples with 100% fruit ratio (295.71 mg/L and 304.30 mg/L, respectively) showed higher antioxidant activity than peach nectar samples (127.15 mg/L and 129.80 mg/L, respectively). It is clear that peach nectar, which is the most commonly consumed by children in our country, is not suitable for consumption as 100% fruit juice due to its dense consistency and sugar is added to ensure the appropriate flavour balance. In the peach nectar samples in which the amount of added sugar was determined according to the Turkish Food Codex, the sucrose content in particular (11.263 g and 11.200 g, respectively) was higher than in the 100% fruit juice samples (3.910 g and 4.375 g, respectively). When the daily fruit juice consumption of children was analysed in the study, the mean daily fruit juice consumption of children in the 6-year age group was 49.23±39.81 ml and the median was 46 ml (between 0-250 ml). The mean daily consumption of individuals in the 7-13 age group was 72.67±20.96 ml with a median of 82 ml (range 0-200 ml). The fact that 1 child (250 ml daily consumption) in the 6-year-old age group, which was less represented in the study, exceeded the APA limit supports the idea that fruit juice consumption in the younger age group should continue to be controlled and parental awareness should be increased. In addition, there were no individuals in the 7-13 age group who exceeded the APA fruit juice recommendations, suggesting that this age group may be developing consumption habits more in line with dietary recommendations. Although studies have shown that drinking fruit juice instead of sugary soft drinks is a healthier choice for children in terms of the amount of phenolic compounds and antioxidant capacity, this study found that consumption of instant fruit juice increased BMI according to age in both sexes. The results support recommendations to encourage the consumption of water, milk or fresh fruit instead of fruit juice, which may have different health outcomes without the synergistic effect of phytochemical loss during processing and the presence of fibre.
Benzer Tezler
- Sağlıklı beslenme ve besin etiketi okuma eğitimlerinin ortaokul öğrencilerinin besin tercihlerine etkisinin değerlendirilmesi
The evaluati̇on of healthy nutri̇ti̇on and food label readi̇ng educati̇on affect on secondary school students' di̇etary preferences
SALİHA KALELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
- İstanbul ilinde bir ilkokulda obez olan ve olmayan 5-7 yaş arası okul çağı çocuklarında besin alımını etkileyen faktörler
The factors which affect aged 5-7 obese and not obese school aged kids's food intake in A primary school in İstanbul
BİLLUR FİLİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP ÖZERSON
- Futbol oynayan çocuklara verilen beslenme eğitiminin beslenme durumlarına etkisi
The effect of nutrition education given to children playing football on nutritional status
ÖZLEMNUR UÇBAĞLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Atlas ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA YILMAZ ÖNAL
- Okul çağı çocuklarının beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi ve oyunla beslenme eğitiminin beslenme alışkanlıklarına etkisi
Determine eating habits of school age children and evaluate the effect of nutrition education with games on gaining healty eating habits
HATİCE UZŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDAR ZÜMRÜT BAŞBAKKAL
- Okul çağı çocuklarında taze sebze ve meyve tüketim durumu ile tüketimi etkileyen etmenlerin saptanması
Consumption of fresh fruits and vegetables and determination of affecting factors in school-aged children
NİLHAN AY
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİŞAH RAKICIOĞLU