SOKÜM çalışmaları bağlamında tiyatro ve kültürel aktarım: Sahne sanatlarındaki Kırgız destanları örneği.
Theater and cultural transfer in the context of SOKÜM studies: The case of Kyrgyz epics in performing arts
- Tez No: 922038
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Sahne ve Görüntü Sanatları, Folklore, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Halkbilimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kırgızların epik destan geleneği ürünleri tüm Türk soylu halkların ortak kültürel mirasıdır. Çalışmamızın ana malzemesi bu ortak mirasın ürünleri olan Kırgız Epik destanlarından ilhamla yazılan tiyatro metinleri ve destan metinlerin sahneye taşınmasıyla oluşturulan reji tiyatrolarıdır. Kırgız Epik destanlarından yola çıkılarak yazılan tiyatro metinlerinin ve opera librettolarının içeriğini destanlarda yer alan olaylar, karakterler ve mesajlar oluşturmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında Kırgızistan'da yer alan devlet ve özel tiyatrolara gidilerek araştırma yapılmış tespit edilen eserlerden yalnızca tiyatro, opera olarak bale olarak sahnelenen 48 tane eser incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde kavramsal çerçeve oluşturulmuş, tespit ettiğimiz tiyatro, opera, bale eserleri listelenmiş, elde ettiğimiz istatistiksel veriler ve sonuçlar bulgular kısmında sunulmuştur. Tezimizin ana başlığını oluşturan“SOKÜM Çalışmaları Bağlamında Tiyatro ve Kültürel Aktarım”teması Kırgızistan özelinde ikinci bölümde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde tiyatro ve opera metinleri halk bilimsel ve tiyatro metin inceleme yöntemleri ile incelenmiştir. Dördüncü bölümde destanların metinlerine ekleme yapılmadan sahneye taşınmasıyla oluşturulan reji tiyatroları incelenmiştir. Üçüncü ve dördüncü bölümlerde eserlerin kimlik bilgilerine, sahnelenme tarihçelerine, eserlerde yer alan karakterlere dair bilgiler verilmiş 38 eserin içeriği detaylıca özetlenmiştir. Kırgız Epik destanlarının Kırgızlar tarafından kültürün aktarılması ve korunması açısından sahne sanatı eserlerine dönüştürülerek etkili birer araç olarak kullanıldığı görülmüştür. Kırgızlara ait kültürel miras ürünlerini içerisinde barındıran tiyatro, opera metinlerinin son derece özgün olduğu ve bu eserlerin aynı anda anlatma ve canlandırma özellikleri taşıdığı belirlenmiştir. Kırgız destanlarını doğrudan işaret eden, dramatik olduğu kadar epik destan özelliği de gösteren eserlerin sahnede icracılarının tiyatro sanatçıları, hikâye anlatıcıları, akınlar, komuzcular ve sözlü geleneği devam ettiren destancılar olduğu görülmüştür. Sonuç olarak tezimizde tüm bu özellikleriyle diğer tiyatro formlarından uzaklaşan, destan olmayan dramatik olduğu kadar epik destan özelliği de gösteren bu eserlerin Türk halkbilim ve Sahna Sanatları çalışmalarında“ Kırgız Epik Destan Tiyatrosu Geleneği”başlığı altında yer alması gerektiği vurgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
The products of the Kyrgyz epic saga tradition are the common cultural heritage of all Turkic noble peoples. The main material of our study is the theatre texts inspired by the Kyrgyz Epic sagas, which are the products of this common heritage, and the stage theatres created by transferring the epic texts to the stage. The content of the theatre texts and opera librettos written based on the epic Kyrgyz sagas consists of the events, characters, and messages in the epics. Within the scope of this thesis, research was conducted by visiting state and private theatres in Kyrgyzstan. Only 48 works staged as theatre, opera, and ballet were examined from the works identified. In the first part of the thesis, a conceptual framework was created; the theatre, opera, and ballet work we identified were listed, and the statistical data and results we obtained were presented in the findings section. The theme of“Theater and Cultural Transfer in the Context of SOKUM Studies”, which constitutes the main title of our thesis, was addressed specifically in Kyrgyzstan in the second part. The third part examined theatre and opera texts using folkloric and theatre text analysis methods. The fourth section discusses the stage plays created by transferring the epics to the stage without making any additions to their texts. The third and fourth sections provide information on the identity of the works, their staging history, and the characters in the works and summarize the content of 38 works in detail. It has been observed that the Kyrgyz Epic Sagas were transformed into stage artworks by the Kyrgyz and used as effective tools for transferring and preserving culture. It has been determined that the theatre and opera texts that include the cultural heritage products of the Kyrgyz are extremely original and that these works simultaneously have the characteristics of narration and animation. It has been observed that the stage performers of the works that directly refer to the Kyrgyz epics and show the characteristics of epic sagas and dramatic ones are theatre artists, storytellers, Akins, Komuz Players, and epic tellers who continue the oral tradition. As a result, it has been emphasized in our thesis that these works, which are far removed from other theatre forms with all these features and have both non-epic and dramatic epic features, should be included under the title of“Kyrgyz Epic Sagas Theater Tradition”in Turkish folklore and Stage Arts studies.
Benzer Tezler
- Hazır giyim üreten bir işletmede organizasyon ve yönetim sorunları
Başlık çevirisi yok
GÜLCAN GÖNENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İşletmeGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RASİH DEMİRCİ
- Patates çeşitlerinin dondurulmasında ön işleme teknikleri ve kaliteye etkileri
Başlık çevirisi yok
Y.BİROL SAYGI
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Teknolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SUZAN KINCAL
- A Finite element method for the solution of three-dimensional electromagnetic boundary valve problems with real and artificial boundary conditions
Başlık çevirisi yok
ÜMİT PEKEL
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KUZUOĞLU
- Perde-çerçeve sistemlerinin statik ve deprem hesabı için bir paket program
Başlık çevirisi yok
GÜLGÜN BAHADIR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiÇukurova Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENGİZ DÜNDAR
- Teos'daki Dionysos Tapınağı (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
DURAN MUSTAFA UZ
Doktora
Türkçe
1987
MimarlıkDokuz Eylül ÜniversitesiRestorasyon Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MÜKERREM ANABOLU(USMAN)