Erzincanlı Müftüzade Mehmed Sadık Efendi'nin Hüseyniyye şerhi ve mantık tarihindeki yeri
Muftîzâde Mehmed Sadik Efendi's Hüseyniyye commentary and its place in the history of logic
- Tez No: 909635
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TURGUT AKYÜZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Erzincânî, Müftüzâde, Cedel, Âdab, Bahs, Münâzâra, Erzincânî, Müftüzâde, Jadel, Adab, Bahs, Münâzâra
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Klasik dönem bilgi teorisinde genelde bilimsel bilgi olarak burhân kabul edilmiş olsa da; burhân genelde kesin bilgiyi ifade etmektedir. Kesin bilgi ise sadece bilimlerin temel ilkelerinde geçerli olup bilimde yaygın ve kullanışlı değildir. Zira burhan, bir şeyin varlığına ve temel özelliklerinde geçerlidir. Bu yüzden de bilimlerde genel olarak klasik dönemde cedel olarak ifada edilen genel geçer (meşhur) bilgiler kullanılmaktadır. Gerek bu nedenle gerekse mezhepler arasındaki tartışmalarda kullanılmak üzere klasik dönemde Fahreddîn Râzî sonrasında cedel, müstakil ve dini ilimlere (fıkıh usulü ve kelam) uyarlanmış olarak ele alınmaya başlanmıştır. Semerkandî ise bu gelişmeleri biraz daha şekillendirerek Âdâbu'l-bahs ve'l-münâzara yani bilimsel araştırma ve tartışma yöntemleri olarak müstakil bir metin kaleme almış; sonrasında bu metin üzerine şerhler ve Hâşiyeler yazılmıştır. Bu şerhlerden birisi de Adanalı veya bazı metinlerde Antakyalı olarak bilinen Şah Hüseyin'in telif ettiği ve Hüseyniyye (Âdâbu'l-hüseniyye) diye meşhur olmuş şerhtir. Bu şerh üzerine birçok Hâşiye yazılmıştır. Tezimizde bu metin üzerine Erzincanlı bir alim olan ve Müftüzâde diye meşhur olmuş Mehmed Sadık Efendi'nin Hâşiyesi konu olarak ele alınmıştır. Çalışmamızda metnin temel konu ve kavramları, Fârâbî, İbn Sînâ ve Fahreddîn Râzî'nin çalışmaları ile karşılaştırmaları olarak ele alınacaktır. Bu gelenek, Descartes'ten çok daha önce, mantığı bir metot olarak ele alması bakımından önemlidir.
Özet (Çeviri)
Although the theory of knowledge in the classical period generally accepted demonstration as scientific knowledge, demonstration generally refers to certain knowledge. Certain knowledge, on the other hand, is valid only in the basic principles of sciences and is not common and useful in science. This is because demonstration is valid for the existence of a thing and its basic properties. For this reason, in the sciences, generally valid (famous) knowledge, which was expressed as jadal in the classical period, is used. Both for this reason and to be used in discussions between sects, jadal began to be handled independently and adapted to religious sciences (usul al-fiqh and kalam) after Fakhr al-Dīn al-Rāzī in the classical period. Samarqandī, on the other hand, shaped these developments a bit more and wrote a detached text entitled Ādāb al-bahs wa'l-munāzara, that is, scientific research and discussion methods; later on, commentaries and glosses were written on this text. One of these commentaries is the one written by Shah Husayn, known as Shah Husayn of Adana or Antakyalı in some texts, which became famous as Husayniyya. Many glosses were written on this commentary. In our thesis, the gloss of Mehmed Sadiq Efendi, a scholar from Erzincan and famous as Müftüzâde, on this text is discussed. The main topics and concepts of the text will be discussed in comparison with the works of al-Fārābī, Avicenna and Fakhr al-Dīn al-Rāzī. This tradition is important in that it deals with logic as a method long before Descartes.
Benzer Tezler
- Anadolu'daki Salamandra salamandra'nın taksonomi, biyoloji ve dağılışı üzerine araştırmalar
Başlık çevirisi yok
MEHMET ÖZ
- 1591 tarihli Tahrire göre Erzincan
Başlık çevirisi yok
YILMAZ KIZILTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Türk İnkılap TarihiGazi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REFET YİNANCI
- Erzincan tulum peynirinin işlem ve ürün parametrelerinin belirlenmesi
Başlık çevirisi yok
YILDIZ KARAİBRAHİM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ÜÇÜNCÜ
- Erzurum ve Erzincan yörelerindeki bazı bitkilerde bulunan eriophyoi dea (acarina:actinedida) akarları üzerinde çalışmalar
Studies an eriophyoid mites (eriophyoidea:acarina) on some plants in Erzurum and Erzincan regions
ÖZDEMİR ALAOĞLU