İki eser bağlamında Eski Anadolu Türkçesi bitki adları üzerine biçim ve anlam incelemesi
Morphological and semantic analaysis of Old Anatolian Turkish plant names in the context of two works
- Tez No: 907441
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA BİNNUR ERDAĞI DOĞUER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, 14. yüzyılda Eski Anadolu Türkçesi ile yazılan tıp metinleri içerisinde önemli bir yere sahip olan“Edviye-i Müfrede”ve“Müntahab-ı Şifa”adlı iki eserde geçen bitki adlarının derlenmesi ile oluşturulmuştur. Çalışma busözcüklerdenDerleme Sözlüğü'ndebulunan bitki adlarını belirlemeyi, sözcüklerin biçim ve anlam özelliklerinin incelenerek dönemin bitki adları seçimi konusunda fikir edinmeyi amaçlar. Çalışmanın ilk bölümde terim tanımı verilerek terimlerin özellikleri incelenmiştir. İkinci bölümde, 14. yüzyıl Anadolu sahasına ait Türkçe tıp metinlerinde kullanılan bitki adları ve bu metinlerin kaynakları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, kaynak metinlerde tespit edilen bitki adları türüne göre, hayvan adları, organ adları, renk adlarıyla oluşmalarına göre gruplandırılmıştır. Oluşturulma biçimlerine göre de isim tamlaması biçiminde, sıfat tamlaması biçiminde ve tek sözcükten oluşmalarına göre bölümlere ayrılmıştır. Yine bu bölümde derlenen sözcükler kökenlerine göre gruplandırılmıştır. Son olarak bu adların Derleme Sözlüğü'ndeki karşılıkları belirlenmiş ve alfabetik sırayla verilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, 14. yüzyılda bitki adlandırmalarının zenginliğini ve çeşitliliğini ortaya koyarak gelecekte yapılacak çalışmalara kaynak olma potansiyeline sahiptir.
Özet (Çeviri)
This thesis is based on the compilation of plant names in two works,“Edviye-iMüfrede”and“Müntahab-ı Şifa”, which had an important place in Ottoman medical literature in the 14th century. The aim of the study is to determine the equivalents of the plant names identified in the Compilation Dictionary and to get an idea of naming plant in that period by examining their morphological and semantic features. The first part of the study defines the terms and analyses of their characteristics. In the second part, the plant names used in Anatolian-Turkish medical texts of the 14th century and the sources of these texts are discussed. In the third part, the plant names identified in the source texts are grouped according to their species, animal names, organ names and color names. According to the way they are grouped, they are divided into sections in the form of noun phrases, adjective phrases and single words. In this section, the compilated words are grouped according to their origin. Finally, the equivalents of these names in the Compilation Dictionary are determined and listed in alphabetical order. In conclusion, this study has the potential to be a source for future studies by revealing the richness and diversity of plant names in the 14th century.
Benzer Tezler
- Uzun Firdevsȋ Velȃyet-Nȃme bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü
Velayet-Name in verse by Uzun Firdevsi̇ contextual index and functional dictionary
MUHARREM BALABAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
- Gazavât-ı Hayreddin Paşa (Vr. 200b-396a) adlı eserin dil özellikleri, tenkitli metni ve açıklamalı dizini hazırlanarak dil ve edebiyat eğitimi açısından çalışılması
The study of the work named Gazavât-i Hayreddin Pasha (Vr. 200b-396a) in terms of language and literature education by preparing language features, critical text and annotated index
MİRAÇ ERTEN
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MESUT ŞEN
- Sinan Paşa'nın nesrinde ritmik unsurlar (Tazarru'-nâme üzerinde tahlil)
Rhythmic elements in Sinan Paşa's prose (Analysis on Tazarru'-nâme)
GÜNAY ÇELİKELDEN
Doktora
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET MAHUR TULUM
- Anadolu Türçesiyle yazılmış İki Elfâz-ı Küfr üzerine inceleme (Dil incelemesi-metin-aktarma-dizin)
An analysis of Two Elfâz-i Küfr written in Anatolian Turkish (Linguistic analysis-text-transcription-index)
YASEMİN KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıErzurum Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UĞUR UZUNKAYA
- “Terceme-i Münebbihāt”(Giriş-inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)
“Tarjama-i Munebbihāt”(Introduction-analysis-text-index-facsimile)
HASAN KÜPELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNAN UYĞUR