Bilim merkezlerine yönelik üstün yetenekli öğrencilere STEM odaklı modüllerin geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi
Development and evaluation of STEM-oriented modules based for gifted students in science centers
- Tez No: 872456
- Danışmanlar: PROF. DR. SALİH ÇEPNİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üstün yetenekli öğrenciler bağımsız, toplum sorunlarına duyarlı, problem çözme eğiliminde ve zihinsel olarak zorlanma özelliklerini karşılayabilecek eğitime ve ortama ihtiyaç duymaktadırlar. Literatür formal öğrenme ortamlarının üstün yetenekli bireylerin ihtiyaçlarını tam anlamıyla karşılamadığını, okul dışı öğrenme ortamlarına gereksinim duyduyduklarını göstermektedir. Okul dışı öğrenme ortamlarından biri olan non-formal öğrenme ortamlarında bilim merkezleri, planetaryumlar, müzeler, hayvanat bahçeleri vb. yer almaktadır. Bilim merkezleri öğretim programlarına bağlı kalmaksızın beceri gelişimi, yaparak yaşayarak öğrenme, bilginin günlük yaşamla ilişkilendirilmesi, teknolojik gelişmelerin takibi, problem çözmeye fırsat tanıması bakımından non-formal öğrenme ortamları arasında fen eğitiminin en önemlilerinden birisidir. Bu çalışmada bilim merkezlerinde üstün yetenekli öğrencilere yönelik probleme dayalı STEM modülleri geliştirmek ve etkililiğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Modüller; ihtiyaç analizi, geliştirme, uygulama ve etkililiğin değerlendirilmesi olmak üzere üç aşamada gerçekleştirildiğinden çok aşamalı karma desen metodolojisi kullanılmıştır. Çalışmada her biri üçer oturumdan oluşmak üzere toplamda dört adet modül geliştirilmiş olup beşinci sınıf düzeyinde 14 üstün yetenekli öğrenci ile Eskişehir Bilim Deney Merkezi'nde yedi haftalık süreçte uygulanmıştır. Nicel veriler“Fowler Bilimsel Süreç Becerileri Testi”, araştırmacı tarafından her bir modül için ayrı geliştirilen“Kavramsal Anlama Testi”ve“Günlük Yaşamla İlişkilendirme Testi”ile nitel veriler ise araştırmacı gözlem, modül dokümanları analizi, öğrenci günlükleri, öğrenci ve eğitmen görüşmelerinden elde edilmiştir. Nitel veriler betimsel ve içerik analizi ile nicel veriler SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda uygulanan modüllerin üstün yetenekli öğrencilerin bilimsel süreç becerileri, kavramsal anlamaları ve günlük yaşamla ilişkilendirme üzerinde anlamlı farklılık oluştuğu görülmüştür. Öğrencilerin bilimsel süreç becerileri gelişiminde büyük ölçüde gelişim elde edilmişken, değişken belirleme ve hipotez cümlesi kurma becerilerinde zorlandıkları görülmüş olup bu yönde gelişiminin daha da arttırılabileceği sonucuna varılmıştır. Modüllerde yer alan biyoloji, fizik ve kimya konularına yönelik kavramları anlamlandırdıkları, günlük yaşamla ilişkilendirdikleri, anlamlı öğrenme gerçekleştirdikleri belirlenmiş olup yalnızca üçüncü modül konusu olan ağırlık merkezi kavramları arasında ilişki ilişki kurmada zorlandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Modüllerin bilim merkezlerinde üstün yetenekli öğrenciler için kullanışlı olarak değerlendirildiği yapılan gözlemler sonucu ortaya çıkarılmıştır. Modüllerin Türkiye'deki bilim merkezlerinde ve hatta öğretmenlerin dâhil sınıflarında kolaylıkla uygulanabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Gifted students need education and environments that can accommodate their independence, social awareness, problem-solving tendencies, and intellectual challenges. The literature shows that formal learning environments do not fully meet the needs of gifted individuals and that they need out-of-school learning environments. Non-formal learning environments, which are one of the learning environments outside of school, include science centers, planetariums, museums, zoos, etc. is located. Science centers are one of the most important non-formal learning environments in science education in terms of skill development without adhering to curriculum, learning by doing, associating knowledge with daily life, following technological developments, and providing opportunities for problem solving. This study aimed to develop problem-based STEM modules for gifted students in science centers and evaluate their effectiveness. The modules were implemented in three stages: needs analysis, development, application, and effectiveness evaluation, utilizing a multi-stage review design methodology. In the study, a total of four modules, each consisting of three sessions, were developed and conducted with 14 gifted students at the fifth-grade level at the Eskişehir Science Experiment Center over a seven-week period. Quantitative data were obtained through the“Fowler Science Process Skills Test,”“Conceptual Understanding Test,”and“Daily Life Connection Test,”while qualitative data were gathered through researcher observation, analysis of module documents, student journals, and student and instructor interviews. Qualitative data were analyzed through descriptive and content analysis, while quantitative data were analyzed using the SPSS 21 program. The study revealed a significant difference in the scientific process skills, conceptual understanding, and daily life connections of gifted students as a result of the implemented modules. While a significant improvement was achieved in the development of students' scientific process skills, it was observed that they had difficulty in determining variables and forming hypothesis sentences, and it was concluded that their development in this direction could be further increased. It was determined that they made sense of the concepts related to biology, physics and chemistry in the modules, related them to daily life, and achieved meaningful learning, but it was concluded that they only had difficulty in establishing relationships between the concepts in the third module. The modules were evaluated as useful for gifted students in science centers based on observations. It is thought that the modules can be easily implemented in other science centers in Turkey and even in classrooms, including those with teachers.
Benzer Tezler
- Üstün zekâlı ve yetenekli çocuklarda mükemmeliyetçilik ve anksiyete arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between perfectionism and anxiety in gifted and talented children
ELİF ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURÇAK ÇAĞLA GARİPAĞAOĞLU
- Mühendislik tasarımı odaklı bütünleşik STEM etkinliklerinde üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin kullandığı beceriler
Skills used by gifted and talented students in integrated STEM activities based on engineering design
CEYLAN ŞEN
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP SONAY AY
- Okul dışı öğrenme ortamlarının üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinde erken kariyer tercihlerine etkisi
The effect of out of school learning environments on early career preferences in gifted elementary students
ECEM ZÜLEYHA BALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL HAKVERDİ CAN
- STEM eğitimine uygun tasarlanmış robotik kodlama etkinliklerinin üstün yetenekli öğrencilerin robotik ve kodlamaya karşı tutumuna etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of robotic coding activities designed for STEM education on the attitude of superior talented students against robotics and coding
ERKAN AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA OKUŞLUK
DOÇ. DR. BEKİR YILDIRIM
- Özel yetenekli öğrencilere yönelik tasarlanan STEM etkinliğinin öğrencilerin bilimsel yaratıcılık, bilişsel başarı ve eleştirel düşünme becerisine etkisi: Yenilenebilir enerji kaynakları konusu örneği
The effect of STEM based activity designed for gifted students on students' scientific creativity, cognitive achievement and critical thinking skills: A case study on renewable energy resources
GÜRHAN BEBEK
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimTrabzon Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ŞEVKİ AYVACI