Üstün zekâlı ve yetenekli çocuklarda mükemmeliyetçilik ve anksiyete arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between perfectionism and anxiety in gifted and talented children
- Tez No: 992271
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURÇAK ÇAĞLA GARİPAĞAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Durumluk kaygı, Sürekli kaygı, Çocuklar-üstün yetenekli, Özel yetenekliler eğitimi, Üstün yetenek, Üstün yetenekli çocuklar, State anxiety, Trait anxiety, Child-gifted, Gifted education, Gifted, Gifted children
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Üstün Zekalılar ve Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki Bilim ve Sanat Merkezleri'ne (BİLSEM) devam eden üstün zekâlı ve yetenekli ortaokul öğrencilerinde mükemmeliyetçilik ile anksiyete arasındaki ilişkiyi incelemektir. İlişkisel tarama modeliyle kesitsel olarak tasarlanan araştırmanın örneklemi, Kocaeli ilindeki BİLSEM'lere devam eden 5.-8. sınıf düzeylerindeki 501 öğrenciden oluşmaktadır. Veriler Çocuk Ergen Mükemmeliyetçilik Ölçeği ve Durumluk Sürekli Anksiyete Envanteri ile toplanmıştır. Bulgular, genel mükemmeliyetçilik düzeyinin hem durumluk anksiyete (r= 0,195; p<0,01) hem de sürekli anksiyete (r= 0,246; p<0,01) ile düşük düzeyde pozitif ilişkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik, hem durumluk anksiyete (r=0,238; p<0,01) hem de sürekli anksiyete (r=0,271; p<0,01) ile pozitif ilişki göstermektedir. Kendine yönelik mükemmeliyetçilik ile sürekli anksiyete arasında ise düşük düzeyde ilişki (r=0,095; p<0,05) tespit edilmiştir. Durumluk anksiyete için kurulan regresyon modeli anlamlıdır (F=18,997; p<0,001); sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik (β=0,230) ve yaş (β=0,213) varyansın %10'unu (R²=0,103) açıklamaktadır. Sürekli anksiyete modeli de anlamlıdır (F=15,065; p<0,001); sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik (β=0,258) ve yaş (β=0,098) varyansın %8'ini (R²=0,083) açıklamaktadır. Sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik erkek öğrencilerde daha yüksek; anksiyete düzeyleri ise kız öğrencilerde ve 8. sınıflarda daha yüksek bulunmuştur. Destek eğitim alan öğrencilerin sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilik ve durumluk anksiyete düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Sonuçlar, anksiyete açısından temel risk alanının yüksek iç standartlardan çok sosyal çevreden algılanan mükemmel olma beklentisi ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. Sekizinci sınıflardaki yüksek anksiyete sınav yılı ve akademik beklentilerle; destek eğitim alanlardaki bulgular ise performans odaklı eğitimin dış beklenti baskısıyla ilişkilendirilebilir. Araştırma, Türkiye'de BİLSEM örnekleminde bu ilişkiyi inceleyen az sayıdaki araştırmadan biri olup, öğrencilerin psikolojik iyi oluşunu destekleyen ve sosyal kaynaklı mükemmeliyetçiliğe odaklanan programlara ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between perfectionism and anxiety in gifted and talented middle school students attending Science and Art Centers (BİLSEM) in Turkey. The cross-sectional correlational study sampled 501 students in grades 5-8 attending BİLSEMs in Kocaeli. Data were collected using the Child and Adolescent Perfectionism Scale and State-Trait Anxiety Inventory for Children. Findings revealed general perfectionism correlated with state (r=0.195; p<0.01) and trait anxiety (r=0.246; p<0.01). Socially prescribed perfectionism correlated positively with state (r=0.238; p<0.01) and trait anxiety (r=0.271; p<0.01). Self-oriented perfectionism showed a low relationship with trait anxiety (r=0.095; p<0.05). The regression model for state anxiety was significant (F=18.997; p<0.001); socially prescribed perfectionism (β=0.230) and age (β=0.213) explained 10% of the variance (R²=0.103). The trait anxiety model was also significant (F=15.065; p<0.001); socially prescribed perfectionism (β=0.258) and age (β=0.098) explained 8% of the variance (R²=0.083). Socially prescribed perfectionism was higher in male students, while anxiety levels were higher in female students and 8th graders. Students receiving support education showed higher socially prescribed perfectionism and state anxiety. Results indicate the primary anxiety risk relates to perceived social expectations rather than internal standards. Elevated anxiety in 8th graders may stem from exam expectations, while findings for support education students may reflect performance-oriented external pressures. This study, one of few examining this in Turkish BİLSEMs, highlights the need for programs supporting psychological well-being and addressing socially prescribed perfectionism.
Benzer Tezler
- Üstün zekalı ve yetenekli öğrencilerin sosyal ve duygusal sorunlarını anlamak: Açımlayıcı sıralı karma yöntem örneği
Social and emotional problems experienced by gifted talented students in their educational processes: Explanatory sequential mixed methods study
SÜMEYYE AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELÇUK BEŞİR DEMİR
- Level and sources of anxiety affecting gifted students who attend science and art centers
Bilim ve sanat merkezlerine devam eden üstün zekalı öğrencilerin kaygı seviyeleri ve kaynakları
ELİFNUR YAZICI
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Eğitim ve Öğretimİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİPAŞA AYAS
- The investigation of the relationship between career and talent development self-efficacy, self-esteem, and perfectionism in gifted students
Üstün zekalı öğrencilerde kariyer ve yetenek gelişimi yetkinlikleri, benlik saygısı ve mükemmeliyetçilik arasındaki ilişkinin incelenmesi
SEFA KAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiPsikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERNA GÜLOĞLU
- Üstün yetenekli 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin çoklu zekâ alanlarına göre mükemmeliyetçilik düzeylerinin incelenmesi
A study of relationship between fields of intelligence and level of perfectionism in 6-7-8th grade gifted students
SÜLEYMAN KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimFatih ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞENAY BULUT PEDÜK
- Üstün zekalı olan ve olmayan öğrencilerin mükemmeliyetçilik ve akademik özyeterlikleri arasındaki ilişki
The relationship between perfectionism and academic self efficacy in gifted and non-gifted students
DİLEK YILMAZ ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. AYÇA KÖKSAL KONİK