Türkiye'de üreme çağındaki kadınlarda karşılanmamış aile planlaması ihtiyacına etki eden faktörler
Factors affecting the unmet need for family planning among women of reproductive age in Turkey
- Tez No: 867963
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜRKAN GÜNAY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Planlaması, Family Planning
- Anahtar Kelimeler: Karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı, aile planlaması, Türkiye, Unmet need for family planning, family planning, Türkiye
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET AMAÇ: Çalışmanın amacı, Türkiye'de üreme çağındaki kadınlarda karşılanmamış aile planlaması ihtiyacına etki eden faktörleri değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu kesitsel araştırmada Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından yapılan 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması'nın (2018 TNSA) veri seti kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni karşılanmamış aile planlaması ihtiyacıdır. Karşılanmamış aile planlaması ihtiyacını belirlemek için 3 durumun varlığı değerlendirilmiştir: (1) Gebe olmayan, doğum sonrası geçici kısırlık döneminde olmayan, doğum yapabilme yetisine sahip olan ve bir sonraki doğumunu 2 veya daha fazla yıl sonraya ertelemek veya doğurganlığı sonlandırmak isteyen veya gelecekte başka çocuk isteyip istemediği konusunda kararsız olan veya çocuk isteyip zamanı konusunda kararsız olan fakat herhangi bir gebeliği önleyici bir yöntem kullanmayan kadınlar, (2) Gebelikleri istenmeyen veya yanlış zamanlanmış olan tüm gebe kadınlar, (3) doğum sonrası geçici kısırlık döneminde olan ve son 2 yıl içindeki son doğumlarını istememiş veya daha sonra istemiş olan kadınlar. Araştırmanın bağımsız değişkenleri araştırma grubunun demografik ve sosyokültürel özellikleri, doğurganlıkla ilişkili özellikleri, aile planlaması hakkında bilgi edinme durumları ile ilgili özellikleri ve kendi sağlık bakımları hakkında karar almaya katılımları ile ilgili özellikleridir. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama (standart sapma) ve ortanca (en küçük-en büyük değer) olarak sunulmuştur. Tek değişkenli analizlerde ki-kare, eğimde ki-kare testi ve t testi kullanılmıştır. Çok değişkenli analiz olarak ise lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24.0 kullanılmıştır. İstatistiksel testler için anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya üreme çağındaki halen evli 4820 ağırlıklı kadın örneği dahil edilmiştir. Kadınların yaş ortalaması 35.5±7.8'dir. Kadınların %31.2'si lise ve üzeri eğitimini tamamlamışken %12.1'i hiç eğitim almamış ya da ilkokulu bitirmemiştir. Araştırma grubunun %28.6'sı son 12 ay içinde çalışma hayatı içerisinde yer almıştır. Kadınların %15.7'si en düşük refah düzeyinde iken %22.6'sı en yüksek refah düzeyine sahiptir. Kadınların %77.7'si kentsel alanlarda yaşamaktadır. Kadınların yarıya yakını (%43.5) Batı bölgesinde yaşamaktadır. İBSS 1 Bölgelerine göre değerlendirildiğinde kadınların beşte biri (%20.7) İstanbul'da yaşamaktadır. Kadınların %17.9'u doğumların arasını açmak, %51.9'u doğumu sonlandırmak için herhangi bir yöntem kullanmaktadır. Kadınların %4'ünün doğumların arasını açmak ve %7.6'sının doğumlarına son vermek için olmak üzere toplam %11.6'sının karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı mevcuttur. Çok değişkenli analiz sonuçlarına göre karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı eğitimi olmayan ya da ilkokulu bitirmemiş kadınlarda 2.01 kat (%95 GA: 1.38-2.94), çalışmayan kadınlarda 1.24 kat (%95 GA: 1.01-1.55), en düşük refah düzeyindeki hanelerde yaşayan kadınlarda 1.78 kat (%95 GA: 1.22-2.58), yaşayan erkek çocuğu olmayan kadınlarda 1.86 kat (%95 GA: 1.48-2.33), Batı bölgesinde yaşayanlarda 1.64 kat (%95 GA: 1.24-2.15), Güney bölgesinde yaşayanlarda 1.60 kat (%95 GA: 1.13-2.28) daha fazladır. SONUÇ: Bu çalışmada; eğitim düzeyi, çalışma durumu, hanehalkı refahı, bölge ve erkek çocuk varlığı karşılanmamış aile planlaması ihtiyacını etkileyen faktörler olarak bulunmuştur. Bölgeler arası farklılık olmakla birlikte tüm ülke genelinde karşılanmamış ihtiyacın yüksek olması AP (Aile Planlaması) hizmetlerinin daha ulaşılabilir, kapsayıcı ve yaygın olması gerektiğini göstermektedir. Özellikle riskli gruplar, çalışmayan, eğitim düzeyi düşük olan, ekonomik durumu kötü olan kadınlar, hedef alınarak toplumun kültürel yapısını dikkate alan AP bilgi, danışmanlık ve uygulama hizmetleri sağlanmalıdır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT OBJECTIVE: The aim of the study is to evaluate the factors affecting the unmet need for family planning among women of reproductive age in Turkey. METHOD: In this cross-sectional study, the data set of the 2018 Turkey Demographic and Health Survey (2018 TDHS) conducted by Hacettepe University Population Studies Institute was used. The dependent variable of the study is the unmet need for family planning. The presence of three items was evaluated to determine unmet need for family planning: (1) All fecund women who are neither pregnant nor postpartum amenorrheic, and who either do not want any more children, or who wish to postpone the birth of a child for at least two years or do not know when or if they want another child, but are not using any contraceptive method, (2) All pregnant women whose pregnancies were unwanted or mistimed, (3) All postpartum amenorrheic women whose last birth was unwanted or mistimed in the last 2 years. The independent variables of the study are the demographic and sociocultural characteristics of the research group, fertility-related characteristics, characteristics related to their ability to obtain information about family planning, and characteristics related to their participation in decision-making about their own health care. Descriptive findings are presented as number, persentage, mean (standard deviation), median (minimum maximum value). Chi-square, chi-square for trend and t test were used for univariate analyzes. Logistic regression analysis was used as multivariate analysis. SPSS 24.0. was used in the analysis of the data. The level of significance for statistical tests was p<0.05. RESULTS: A weighted sample of 4820 currently married women of reproductive age was included in the study. The mean age of women was 35.5±7.8. While 31.2% of women have completed high school or above, 12.1% have never received any education or have not completed primary school. It is the 28.6% of the study group has been in working life in the last 12 months. While 15.7% of women are at the lowest wealth level, 22.6% are at the highest wealth level. It is the 77.7% of women live in urban areas. Nearly half of the women (43.5%) live in the Western region. When evaluated according to IBSS 1 Regions, one fifth (20.7%) of women live in Istanbul. It is the 17.9% of women using any method for spacing, and 51.9% using any method for limiting. A total of 11.6% of women have an unmet need for family planning, 4% is for spacing and 7.6% for limiting. According to multivariate analysis results, the unmet need for family planning is 2.01 times (95% CI: 1.38-2.94) in women with no education or who have not completed primary school, 1.24 times (95% CI: 1.01-1.55) in unemployed women, and 1.78 times (95% CI: 1.22-2.58) in women living in households with the lowest wealth level. times, 1.86 times (95% CI: 1.48-2.33) in women without living sons, 1.64 times (95% CI: 1.24-2.15) in those living in the West region, 1.60 times (95 CI: 1.13-2.28) in those living in the South region is higher. CONCLUSION: In this study; Education level, employment status, household wealth, region and presence of sons were found to be factors affecting the unmet need for family planning. Although there are differences between regions, the high unmet need throughout the country shows that FP (Family Planning) services should be more accessible, inclusive and widespread. AP information, consultancy and application services that take into account the cultural structure of the society should be provided, especially by targeting risk groups, women who are unemployed, have low education levels and have a poor economic situation.
Benzer Tezler
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-49 yaş arası kadınların korunma yöntemleri konusunda bilgi düzeyi ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and behaviors regarding contraceptive methods among women aged 18–49 attending a family medicine outpatient clinic
AYBÜKE ALAN BORAZAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile PlanlamasıSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT
DOÇ. DR. ŞÜKRÜ YILDIZ
- Üreme çağındaki kadınlarda sağlık okuryazarlığı ile kanser taramalarına yönelik bilgi düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between health literacy and knowledge of cancer screening among women of reproductive age
BİLGESU ÇELİK
- Hatay ili birinci basamakta üreme çağındaki kadınlarda prekonsepsiyonel bakım alma durumu ve ilişkili faktörler
Preconceptional care services in women of reproducti̇ve age and related factors in primary health care in Hatay province
OKAN YAĞIZ ÖZONUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiMustafa Kemal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT ÖZER
- Tıp fakültesi birinci ve altıncı sınıf öğrencilerinde premenstrüel sendrom yaygınlığı, öğrencilerin konu ile ilgili bilgi düzeyleri ve baş etme yöntemlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the prevalence, knowledge and coping methods of the first and sixth grade medical students on premenstrual syndrome
BERFİN DENİZ YAŞAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
- Adölesan polikistik over sendromlu hastalarda obezite ile oksidatif stres ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between obesity and oxidative stress in patients with adolescent polycystic ovary syndrome
CAHİDENUR SELVEROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumAmasya ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANUHAN ŞAHİN