Aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-49 yaş arası kadınların korunma yöntemleri konusunda bilgi düzeyi ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and behaviors regarding contraceptive methods among women aged 18–49 attending a family medicine outpatient clinic
- Tez No: 949177
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT, DOÇ. DR. ŞÜKRÜ YILDIZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Planlaması, Aile Hekimliği, Family Planning, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: aile planlaması, kadın sağlığı, üreme sağlığı, family planning, reproductive health, women's health
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Aile planlaması, kadın sağlığı ve toplumsal kalkınma açısından kritik bir halk sağlığı hizmetidir. Dünya genelinde istenmeyen gebelik oranlarının yüksekliği, bu alandaki hizmetlerin yetersizliğini ortaya koymaktadır. Türkiye'de modern yöntemlerin kullanım oranı son yıllarda düşüş göstermekte ve karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, doğurganlık çağındaki kadınların aile planlaması yöntemlerine ilişkin bilgi düzeyini, kullanım alışkanlıklarını ve tercihlerinde etkili olan faktörleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, kesitsel tanımlayıcı bir çalışma olarak, 15 Kasım 2024-15 Şubat 2025 tarihleri arasında Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 18–49 yaş arası kadınlar arasında yürütülmüştür. Minimum örneklem büyüklüğü 241 olarak belirlenmiş olup çalışmaya 255 kadın dahil edilmiştir. Veriler, katılımcılara çevrimiçi olarak uygulanan yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Anket; doğum kontrol yöntemlerine ilişkin bilgi düzeyi, kullanım alışkanlıkları ve sosyodemografik değişkenleri içermektedir. Bağımlı değişken olarak bilgi düzeyi; bağımsız değişkenler olarak yaş, eğitim, medeni durum, gelir düzeyi, çalışma durumu ve üreme geçmişi gibi faktörler değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Ki-kare ve gerektiğinde Fisher's Exact testleri uygulanmış; anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular:Çalışmaya 255 kadın katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 34,58±8,75 olup %60'ı evlidir. Katılımcıların %74,1'i aktif çalışmakta, %43,1'i üniversite, %23,9'u yüksek lisans/doktora mezunudur. Katılımcıların %34,9'u doğum kontrol eğitimi aldığını belirtmiştir. İlk gebelik öncesi korunmayanların oranı %23,9 olup en sık kullanılan yöntemler kondom (%18,0) ve geri çekme yöntemidir (%10,2). Katılımcıların %44,3'ü hiç doğum yapmamış, %37,6'sı hiç gebe kalmamıştır. En az bir kez düşük yapanların oranı %17,6, kürtaj yaptıranların oranı ise %13,7'dir. İsteği dışında gebe kalanların oranı %22,4 olup, bu grubun %68,4'ü korunma yöntemi kullanmasına rağmen gebelik yaşamıştır. Bu vakalarda en sık kullanılan yöntem geri çekme (%46,2) olmuştur. Katılımcıların %84,7'si kondomun cinsel yolla bulaşan hastalıklardan koruduğunu 11 bilmektedir. Geri çekme yönteminin güvenilir olmadığını bilenlerin oranı %81,2, OKS'lerin CYBH'dan korumadığını bilenlerin oranı ise %81,2'dir. Bilgi düzeyi; medeni durum, eğitim, çalışma ve gelir düzeyi ile doğum kontrol eğitimi alma durumuna göre anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). Özellikle eğitim ve doğum kontrol eğitimi almış olmak, bilgi düzeyini olumlu yönde etkilemektedir. Sonuç:Bu çalışma, doğurganlık çağındaki kadınların aile planlaması yöntemlerine ilişkin bilgi düzeylerinin yüzeyde yüksek görünmesine rağmen içerik olarak yetersiz ve yer yer hatalı olduğunu ortaya koymuştur. Geleneksel ve güvenilirliği düşük yöntemlerin tercih edilmesi ile modern yöntemlere yönelik yanlış inanışlar, istenmeyen gebelik riskini artırmaktadır. Eğitim ve gelir düzeyinin bilgi ve yöntem tercihlerinde belirleyici olduğu saptanmıştır. Ancak bilgi sahibi olmak her zaman doğru korunma davranışına dönüşmemekte; bireysel, kültürel ve sistemsel engeller etkili olmaktadır. Eşlerin karar sürecindeki rolü, aile planlaması hizmetlerinde çift odaklı danışmanlığın önemini göstermektedir. Etkili aile planlaması hizmeti için bilgiye erişimin yanı sıra, güvenilir yöntemlere ulaşımın kolaylaştırılması, kaliteli danışmanlık sunumu ve sosyokültürel faktörlerin gözetilmesi gereklidir. Bu yaklaşımlar, kadın sağlığı, toplumsal cinsiyet eşitliği ve genel halk sağlığı açısından önemli katkılar sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Background and Aim: Family planning is a critical public health service in terms of women's health and social development. The high rate of unintended pregnancies worldwide reveals inadequacies in family planning services. In Turkey, the use of modern contraceptive methods has declined in recent years, while the unmet need for family planning has increased. This study aims to evaluate the knowledge levels, usage habits, and factors affecting the contraceptive method preferences of women of reproductive age. Materials and Methods: This cross-sectional descriptive study was conducted between November 15, 2024 and February 15, 2025, among women aged 18–49 who applied to the Family Medicine outpatient clinic of Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital. The minimum sample size was calculated as 241, and a total of 255 women were included in the study. Data were collected via a structured online questionnaire covering knowledge about contraceptive methods, usage habits, and sociodemographic variables. Knowledge level was considered the dependent variable, while independent variables included age, education, marital status, income level, employment status, and reproductive history. Descriptive statistics, Chi-square, and Fisher's Exact tests were used for data analysis, with a significance level set at p<0.05. Results: A total of 255 women participated in the study. The mean age of participants was 34.58±8.75 years, and 60% were married. Among them, 74.1% were actively employed; 43.1% had a university degree, and 23.9% held a postgraduate degree. About 34.9% reported receiving education on birth control. The rate of women who did not use any contraception before their first pregnancy was 23.9%. The most commonly used methods were condoms (18.0%) and withdrawal (10.2%). While 44.3% of participants had never given birth, 37.6% had never been pregnant. The rate of women who experienced at least one miscarriage was 17.6%, and 13.7% had undergone an abortion. Among those who experienced unintended pregnancies (22.4%), 68.4% had been using a contraceptive method at the time. The most frequently used method in these cases was withdrawal (46.2%).A total of 84.7% of participants knew that condoms protect against sexually transmitted infections. While 81.2% were aware that withdrawal is unreliable, 13 the same percentage knew that oral contraceptives do not protect against STIs. Knowledge levels significantly varied by marital status, education, employment, income level, and whether participants had received contraceptive education (p<0.05). Higher education and receiving contraceptive education were found to positively influence knowledge levels. Conclusion: This study revealed that although women of reproductive age appear to have high levels of knowledge about contraceptive methods, their understanding is often superficial, inaccurate, or incomplete. The preference for traditional, low-reliability methods and the misconceptions surrounding modern methods increase the risk of unintended pregnancies. Education and income levels significantly influence both knowledge and method preferences. However, having knowledge does not always translate into appropriate contraceptive behavior due to individual, cultural, and systemic barriers. The role of partners in decision-making highlights the importance of couple-centered counseling in family planning services. For effective family planning services, it is essential not only to improve access to information but also to facilitate access to reliable methods, provide quality counseling, and consider sociocultural contexts. These approaches will significantly contribute to women's health, gender equality, and public health overall.
Benzer Tezler
- Aile hekimliğine başvuran 18-49 yaş arası evli kadınların aile planlaması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
An evaluation on the knowledge, attitude and behavior of married women aged 18-49 admitted to family practice about family planning
AYŞEGÜL TARAKÇI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
- Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-49 yaş aralığındaki kadınların doğum kontrol yöntemleri hakkında bilgi tutum ve davranışları
Information attitudes and behaviors of women ages of 18-49 who apply to Ankara Education and Research Hospital Family Medicine Polyclinic about birth control methods
HİLAL BALAT ÇİFTÇİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile PlanlamasıSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
- Pamukkale Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 15-49 yaş arası evli kadınların acil kontrasepsiyon yöntemleri hakkındaki bilgi düzeyleri ve davranışları
Knowledge levels and behaviors about emergency contraception methods of married women aged 15-49 who apply to Pamukkale University Hospital Family Medicine Polyclinic
SİNEM BAYINDIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiPamukkale ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSUN ÖZŞAHİN
PROF. DR. TAMER EDİRNE
- Haydarpaşa numune eğitim ve araştırma hastanesi aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18-65 yaş arası bireylerde sağlık okuryazarlık düzeyi ile metabolik sendromun ilişkisi
The relationship between health literacy level and metabolic syndrome in individuals aged 18-65 attending family medicine outpatient clinics at haydarpaşa numune training and research hospital
OĞUZHAN ÖKTEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
- Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-65 yaş arası hastalarda osteoporoz farkındalık düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the osteoporosis awareness level inpatients between the age of 18-65 who apply to the familymedicine polyclinic
GAMZE AKIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ