Dede Korkut hikâyelerindeki söz varlığının Oğuz grubu Türk lehçelerinin söz varlığıyla karşılaştırılması
Comparison of lexis in Dede Korkut kitabı with lexis of Oghuz group Turkish dialecks
- Tez No: 839755
- Danışmanlar: PROF. DR. ERCAN ALKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk edebiyatının en önemli eserlerinden biri olan Dede Korkut Kitabı'nın bulunuşunun üzerinden 200 yıl gibi bir süre geçmiş olmasına rağmen hâlen bu eserin Türkçenin hangi lehçesiyle yazıldığı tartışılmaktadır. Birçok araştırmacı tarafından Eski Oğuz Türkçesiyle, Türkiye Türkçesinin Doğu grubu ağızlarıyla veya Azerbaycan Türkçesiyle yazıldığı iddia edilmektedir. Özellikle Azerbaycan sahasındaki birçok bilim adamı eserin Azerbaycan Türkçesiyle yazıldığını iddia etmektedir. Bu çalışma ise söz varlığından hareketle Dede Korkut Kitabı'nın hangi Türk lehçesiyle yazıldığına dair istatistiksel rakamlar ortaya koymaktadır. Çalışma yazı dilleri ile sınırlandırılmış, ağızlar dahil edilmemiştir. Çalışmanın giriş kısmında Dede Korkut Kitabı, Oğuz Türkçesi ve Oğuz grubu Türk lehçeleri olan Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve Gagavuz Türkçesi hakkında bazı genel bilgiler verilmiştir. Daha sonra asıl çalışmanın yer aldığı inceleme kısmında Dede Korkut Kitabı'nda kullanılan madde başları Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve Gagavuz Türkçesi ile karşılaştırılmıştır. Madde başları bir tablo hâlinde karşılıklı olarak incelenmiştir. İncelemede 3272 madde başının hangi lehçelerde Dede Korkut Kitabı'ndaki anlamıyla kullanıldığı, hangi lehçelerde farklı kullanıldığı veya hangi lehçelerde kullanılmadığı tespit edilip gösterilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde ise elde edilen verilerden hareketle Dede Korkut Kitabı'nın hangi lehçeye daha yakın olduğu, hangi lehçelere daha uzak olduğu belirtilmiştir.
Özet (Çeviri)
Despite the passage of almost two centuries since the discovery of the Dede Korkut Kitabı, a significant piece of Turkish literature, there is still ongoing debate regarding the specific dialect of Turkish in which this work was written. According to numerous researchers, the text is claimed to be written in Old Oghuz Turkish, specifically the Eastern group dialects of Turkey Turkish or Azerbaijani Turkish. Numerous researchers, particularly in the domain of Azerbaijan, assert that the piece of work was composed in Azerbaijani Turkish. This study presents statistical data on the Turkish dialect used in the Dede Korkut Kitabı, focusing on vocabulary. The study was restricted to written languages, excluding dialects. The introduction section of the study provides an overview of the Dede Korkut Kitabı, Oghuz Turkish, and the Oghuz group Turkish dialects spoken in Turkey, Azerbaijan, Turkmenistan, and Gagauzia. In the analysis section, the entries in the Dede Korkut Kitabı were compared with those in Turkey Turkish, Azerbaijani Turkish, Turkmen Turkish, and Gagauz Turkish. The entries were analyzed collectively in a table. The examination revealed the usage of the 3272 entries in the Dede Korkut Kitabı across different dialects, highlighting variations in their meanings or instances where they were not used in certain dialects. The conclusion section of the study provides an analysis of the data obtained, indicating the specific dialect to which the Dede Korkut Kitabı is more closely related, as well as the dialects with which it has less similarity.
Benzer Tezler
- Küçük Yamanlar tepesi örneğinde kent yakın çevresinde rekreasyon alanı düzenleme projesi
Başlık çevirisi yok
NİHAN BULGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLÇİN ASLANBOĞA
- Geçmişten günümüzde epilepsi (sar'a)
Today and in the past of epilepsy
ÖMÜR ŞAYLIGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Deontoloji ve Tıp TarihiUludağ ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL DEMİRHAN ERDEMİR
- İstatistiksel kalite kontrolunda spesifikasyon sınırları ile kontrol sınırlarının ilişkisi
Başlık çevirisi yok
AYSUN UMAY
- Çandarlı Körfezi'nde yayılış gösteren Ulvales (chlorophyceae) ordusu üyelerinin morfolojisi, anatomisi ve taksonomisi
Başlık çevirisi yok
BERRİN DURAL
- Ege bölgesinde üretilen bazı yerli ve yabancı siyah üzüm çeşitlerinden mayşe ısıtma metodu ile şarap eldesi
Başlık çevirisi yok
UFUK YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİDUN TOPALOĞLU