Geri Dön

TSMK A. 5 VE TSMK E. H. 58 numaralı Mushaf-ı Şerîf'lerin tezhip sanatı açısından mukayeseli analizi

Comparative analysis of the Mushaf-i Sharifs numbered A. 5 and E. H. 58 in Topkapı Palace Museum Library in terms of illumination art

PDF İndir

  1. Tez No: 824196
  2. Yazar: BETÜL ATEŞMAN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAL ARACI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: El Sanatları, Crafts
  6. Anahtar Kelimeler: Abdullah b. İlyas, Bayram b. Derviş Şir, Hasan bin Abdullah, Kur'an-ı Kerim, Osmanlı Devleti, Osmanlı Dönemi, Tezhib sanatçıları, Tezhib sanatı, Türk el sanatları, Şeyh Hamdullah, Abdullah b. İlyas, Bayram b. Derviş Şir, Hasan bin Abdullah, Koran, Ottoman State, Ottoman Period, Illumination artists, Illumination art, Turkish handcrafts, Sheikh Hamdullah
  7. Yıl: 2023
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
  12. Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Osmanlı Devleti, XV. yüzyıl sonunda hem sanat eserlerinde hem de kültürel hareketlerde klâsik öncesi değişimin yoğunlaştığı dönem olmuş, XVI. yüzyılda ise altın çağını yaşamıştır. Padişahların sanata verdiği ehemmiyet ve sanatçı himâyesi neticesinde, kitap sanatlarında yüzyıllar boyunca varlıklarını sürdürecek nâdide eserler ortaya konulmuştur. Sultan II. Bayezid Dönemi'nde, Şeyh Hamdullah'ın hat sanatına getirdiği yenilik, kitap sanatlarında tezhipli sayfalara da yansımıştır. Padişahlara hediye edilen tezyînatlı Mushaf'lar, tezhip sanatı açısından en güzel örnekleri teşkil etmektedir. Bu eserlerden biri, Şeyh Hamdullah'ın Sultan Bayezid'in tilâveti için istinsah ettiği ve tezhibini Hasan b. Abdullah'ın yaptığı, TSMK A. 5 envanter numaralı Kur'ân-ı Kerîm'dir. Bir diğeri ise, Abdullah b. İlyas'ın Kânunî Sultan Süleyman'ın tilâveti için istinsah ettiği ve Bayram b. Derviş Şîr'in tezhibini yaptığı TSMK E. H. 58 envanter numaralı Kur'ân-ı Kerîm'dir. Bu Mushaf'lar ihtişamlı görünümleriyle, döneminin doruk noktasındaki sanat zevkini ortaya koymaktadır. Sanatkârlar ile alakalı bilgilerin yer aldığı kaynaklarda, Mushaf'ların hattat ve müzehhiplerinin, birbirlerinin çağdaşı ve geleneklerinin taşıyıcısı olduğu bildirilmektedir. Çalışmamızda erken klâsik dönem ve klâsik dönemde, Osmanlı Devleti'nin siyasî, ilmî, kültürel ve sanatsal açıdan görünümü hakkında genel bilgi verilmiş, Mushaf'lar, hattat ve müzehhipler kısaca tanıtılmıştır. Mushaf'ların zahriye, serlevha, sûrebaşı, mushaf gülleri, duraklar ve ketebe sayfası tezhiplerinin mukayeseli analizi yapılmıştır. Bu araştırmalar ışığında hazırlanan tezde, Mushaf'ların bezemelerinin yapıldığı yıllarla ilgili olarak, sanat özelliklerinin farklılığı ve sanatkârların tasarımları üzerindeki etkileri, gelenek olarak birbirini takip eden iki müzehhibin tasarımlarında desen, kompozisyon, renk gibi üslûp benzerlik ya da farklılıklarının eserler üzerinden tespit edilmesi amaçlanmıştır.

Özet (Çeviri)

At the end of the 15th century, the Ottoman Empire was the place where the pre-classical change in both works of art and cultural movements intensified, and experienced its golden age in the 16th century. As a result of the importance given by the sultans to art and the patronage of artists, rare works of book arts that will survive for centuries have been produced. During the reign of Sultan Bayezid II, the innovations introduced by Sheikh Hamdullah in the art of calligraphy were also reflected in illuminated pages in book arts. The illuminated Mushafs presented as gifts to the sultans represent the finest examples in terms of the art of illumination. One of these works is the Holy Qur'an, numbered A. 5 in the Topkapı Palace Museum Library, which Sheikh Hamdullah had transcribed for Sultan Bayezid's recitation and illuminated by Hasan b. Abdullah. Another is the Holy Qur'an numbered E. H. 58 in the Topkapı Palace Museum Library, which Abdullah b. Ilyas transcribed for the recitation of Suleiman the Magnificent and illuminated by Bayram b. Dervish Shir. With their splendid appearance, these Mushafs reveal the artistic taste of the period at its peak. In the sources containing information about the artisans, it is reported that the calligraphers and musahibs of the Mushafs were each other's contemporaries and carriers of their traditions. In our study, general information about the political, scientific, cultural and artistic outlook of the Ottoman Empire in the early classical period and the classical period was given, and Mushafs, calligraphers and illuminators were briefly introduced. Comparative analyses of the illumination of zahriyeh, serlevha, sûrebaşı, mushaf roses, durak and ketebe pages of Mushafs have been made. In the thesis prepared in the light of these researches, it is aimed to determine the differences in artistic characteristics and their effects on the designs of the artists in relation to the years in which the decorations of the Mushafs were made, and the similarities or differences in style such as pattern, composition, colour in the designs of two musehhibs who followed each other as a tradition.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    142597

    Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi

    Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque

    EVREN YILDIRIM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE

  2. Tez No

    858806

    Experimental investigation of thermal energy storage using phase change material in a rectangular box containing aluminum foam

    Alüminyum köpük bulunan dikdörtgen kutuda faz değiştirme malzemesi kullanılarak ısıl enerji depolamasının deneysel olarak incelenmesi

    MAHDI FATOUREH CHI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Makine Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA ÖZDEMİR

  3. Tez No

    360597

    Biyoaktif madde yüklenmiş nanokillerle güçlendirilmiş aktif ambalaj üretimi ve gıda ambalajlamada kullanımı

    Production and food packaging applications of active packaging materials reinforced with nanoclays grafted with some bioactive compounds

    FATİH TÖRNÜK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Gıda MühendisliğiErciyes Üniversitesi

    Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HASAN YETİM

    DOÇ. DR. MEHMET HANÇER

  4. Tez No

    68884

    Konya çevresindeki volkanik tüflerin yapı malzemesi olarak değerlendirilmesi ve özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma

    The evaluation of the volcanic tufas in the area around Konya as building material and an investigation on the determination of its characteristics

    NAZIM KOÇU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1997

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Yapı Bilgisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EROL GÜRDAL

  5. Tez No

    369066

    XV-XVI. yüzyıl Osmanlı tezhip sanatı bağlamında Şeyh Hamdullah mushafları sûrebaşı bezemelerinin değerlendirilmesi

    Evolution of decoration characteristics of the beginnigs of the suras of mushafs by Sheikh Hamdullah regarding XV-XVI th centuries Ottoman illumination art

    AYŞE TANRIVER CELASİN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Sanat TarihiSüleyman Demirel Üniversitesi

    İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. SÜREYYA EROĞLU

Geri Dön