İbn Sînâ'da burhanın ilkeleri
Principles of demonstration in Avicenna
- Tez No: 823845
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET FATİH BİRGÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Felsefe, Religion, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Burhan, Mantık, İbn Sina, İlke, İslam felsefesi, Clear demonstration, Logic, Ibn Sina, Principle, Islamic philosophy
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Felsefesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Burhan, kesin sonuç vermek üzere kesin öncüllerden kurulan bir kıyas türüdür. Burhanın içeriğini oluşturan kesin öncüller, temelde başka bir kıyasın sonucu olmayan, bu anlamda ilke mesabesinde olan öncüllere dayanırlar. Bu çalışmada İbn Sînâ'da burhanın ilkeleri (mebâdiu'l-burhan) konu edinilmiştir. Bu ilkeler, İbn Sînâ'daki son hali ve ondan sonraki İslam mantık literatüründeki yaygın durumuyla ilksel öncüller (evveliyyât), gözlem verileri (müşâhedât), tecrübî bilgiler (mücerrebât), sezgisel önermeler (hadsiyyât), tevatürle bilinenler (mütevâtirât) ve kıyasıyla birlikte olan öncüller olmak üzere altı kısımdan müteşekkildir. Çalışmada İbn Sînâ'nın burhanın ilkeleri hangi zemin ve bağlamda ortaya koyduğu belirlenmiş, bu ilkelere dair sunduğu bilgileri onun muhtelif eserleri dikkate alınarak bütünlüklü bir şekilde sunulmuş ve ele aldığı temel meseleler vazedilmiştir. Onun, selefi Fârâbî'den istifade ettiği yerler tespit edilip ondan ayrışıp özgünlüğünü ortaya koyduğu hususlar gösterilmiş, bununla birlikte kendisinden sonra öne çıkan mantıkçılar tarafından nasıl yorumlandığı da incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
Demonstration (burhān) is a type of syllogism that is based on certain premises in order to give a certain conclusion. The certain premises that constitute the content of the demonstration are based on premises that are not the result of any other syllogism, and in this sense, they are principles. This study focuses on the principles of demonstration (mabadi al-burhan) in Avicenna. These principles, in their final form in Avicenna and in the Islamic logic literature after him, consist of six parts: primitive premises (awwaliyyāt), observational data (mushāhadāt), experiential knowledge (mujarrabāt), intuitive propositions (hadsiyyāt), what is known by tawātur (mutawātirāt), and propositions which contain their own syllogisms. This study determines the grounds and context in which Avicenna presents the principles of demonstration, presents the information he provides on these principles in a holistic manner by taking into account his various works, and presents the basic issues he deals with. It identified the places where he benefited from his predecessor al-Fārābī, showed the points where he differed from him and revealed his originality, and also analyzed how he was interpreted by the logicians who came to prominence after him.
Benzer Tezler
- Erzincanlı Müftüzade Mehmed Sadık Efendi'nin Hüseyniyye şerhi ve mantık tarihindeki yeri
Muftîzâde Mehmed Sadik Efendi's Hüseyniyye commentary and its place in the history of logic
YASEMİN ALANUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
FelsefeErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGUT AKYÜZ
- İbn Sînâ'da konu, ilke ve mesele
Subject, principle and problem in avicenna
ÖMER ODABAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Felsefeİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER MAHİR ALPER
- Celaleddin Devvani'de Tanrı'nın varlığı ve sıfatları
The existence of god and and his attributes in Jalal al-din al-Dawani
ESMA ÇUBUKCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN ERDEM
