15-5PH sac malzemelerde farklı sıcaklıkların şekillendirilebilirliğe etkisinin deneysel araştırılması
Experimental investigation of the effect of various temperatures on formability in 15-5PH sheet materials
- Tez No: 821806
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İBRAHİM KARAAĞAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Savunma ve Savunma Teknolojileri, Uçak Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Defense and Defense Technologies, Aeronautical Engineering, Mechanical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İmalat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada çökelme ile sertleştirilebilir 15-5 PH paslanmaz çelik sac malzemeye, farklı sıcaklıklarda uygulanan yaşlandırma ısıl işleminin, malzemenin mekanik özelliklerine, mikroyapısına ve V bükme ile şekillendirilebilirliğine etkileri araştırılmıştır. Gerçekleştirilen deneylerde Kondisyon A (Con A) 15-5 PH sac malzemesi 482 °C sıcaklıkta 60 dakika, 552 °C ve 621 °C sıcaklıklarda 240 dakika yaşlandırma ısıl işlemine tabi tutulmuş ve fırın içerisinde soğutma işlemi uygulanmıştır. Yapılan işlem sonrası H900, H1025 ve H1150 kondisyonları elde edilmiştir. Geleneksel çökelme sertleşmesi işleminde uygulanan hava ile soğutma yerine fırın içerisinde yapılan soğutma ile elde edilen numunelerin mekanik değerlerinin havada soğutma ile elde edilen mekanik değerlere göre %8 ila %10 oranında fazla olduğu gözlemlenmiştir. Uygulanan ısıl işlem sonrası malzemelerin mikroyapıları taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelenmiş ve çökelme sertleşmesi ile martenzitik oluşumun gerçekleştiği numunelerin hedeflenen kondisyonlara ulaştığı tespit edilmiştir. Isıl işlem uygulanan deney numuneleri V bükme ile şekillendirilebilirlik açısından incelenmiş ve 2, 4, 6 mm zımba uç radyusları (R) ve 15°, 30°, 45°, 60° ve 75° açılı kalıplarda 0-10 sn. ütüleme süresi uygulanarak şekillendirilebilirliği incelenmiştir. Bilgisayarlı koordinat ölçüm cihazı (CMM) yardımıyla numunelerin geri esneme değerleri ölçülmüştür. Con A'da 75° kırılarak bükülemeyen malzemelerin fırın içinde soğutma işlemi sonucunda tüm kondisyonlarda ve tüm açılarda sorunsuz şekillendirildiği belirlenmiştir. Artan yaşlandırma sıcaklığına bağlı olarak mekanik özelliklerdeki değişimler sebebiyle geri esneme açılarında azalma tespit edilmiştir. En yüksek geri esneme değeri, en yüksek mekanik özelliklere sahip H900 kondisyonda 75° bükme kalıbında 10,948° olarak elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, the effects of aging heat treatment applied at different temperatures to precipitation hardenable 15-5 PH stainless steel sheet material on the mechanical properties, microstructure and formability of the material by V bending were investigated. In the experiments carried out, Condition (Con A) 15-5 PH sheet material was subjected to aging heat treatment for 60 and 240 min. at temperatures of 482, 552 and 621°C, respectively, and cooling process was applied in the furnace. After the procedure, H900, H1025 and H1150 conditions were obtained. It was observed that the mechanical values of the samples obtained by cooling in the furnace instead of the air cooling applied in the traditional precipitation process were 8%-10% higher than the mechanical values obtained by air cooling. After the applied heat treatment, the microstructures of the materials were analysed by scanning electron microscopy (SEM) and it was seen that martensitic formation occurred with precipitation hardening and samples matching the mechanical values reached the targeted conditions. Samples were examined for formability by V bending and experiments were performed with (R) 2, 4, 6 mm punch tip radii and 15°, 30°, 45°, 60°, 75° angle dies with 2 repetitions by applying 0-10 sec. holding time. The spring back values of the samples were measured with the coordinate measuring machine (CMM). Although samples were broken at 75° for Con A, all conditions and at all angles were shaped smoothly in as a result of the cooling process of the materials in the furnace. A decrease in the spring back angles has been seen due to changes in mechanical properties caused increasing aging temperature. The highest spring back value was seen as 10.948° in a 75° bending die in H900 condition with the highest mechanical properties.
Benzer Tezler
- Synthesis and applications of new polyaniline-based polymers and its composites
Yeni polianilin esaslı polimer ve kompozitlerinin sentezlenmesi ve uygulamaları
FATMA TUBA ÇOĞALMIŞ
Doktora
İngilizce
2025
Polimer Bilim ve Teknolojisiİstanbul Teknik ÜniversitesiPolimer Bilim ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHİRE FİLİZ ŞENKAL
- Bakır alaşım elementinin paslanmaz çeliklerin mekanik özelliklerine etkisi
The effect of copper alloying element on mechanical properties of stainless steels
OSMAN İLKER SAVAŞERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Metalurji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMetalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA LUTFİ ÖVEÇOĞLU
- 5-fluorourasil için polimer/biyoseramik ve grafen oksit içerikli ilaç taşıyıcı malzeme üretimi ve kinetik çalışmaları
Production and kinetic studies of polymer/bioceramic and graphene oxide containing drug carrier materials for 5-fluorouracil
EBRU KAHRAMAN
Doktora
Türkçe
2023
Kimya Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLHAYAT SAYGILI
- Design and characterization of poplar fiber based nonwoven structures for sustainable textile applications
Sürdürülebilir tekstil uygulamaları kapsamında kavak lifli dokusuz yüzeylerin tasarımı ve karakterizasyonu
CANAN USTA
Doktora
İngilizce
2025
Tekstil ve Tekstil Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPER GÜRARSLAN
- Sustaınable coatıng solutıons: applıcatıon of nano-zınc technologıes for enhanced corrosıon resıstance and energy effıcıency ın the automotıve ındustry
Sürdürülebilir kaplama çözümleri: otomotiv endüstrisinde gelişmiş korozyon direnci ve enerji verimliliği için nano-çinko teknolojilerinin uygulanması
ANILCAN IRMAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Makine Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERSAN ÜSTÜNDAĞ