30-70 yaş arası bireylerin kanser taramalarına yönelik bilgi, farkındalık ve tutumları
Knowledge, awareness and attitudes of individuals aged 30-70 towards cancer screening
- Tez No: 780825
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DUYGU AYHAN BAŞER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kanser tarama, birinci basamak, kanserin erken teşhisi, Bilgi düzeyi, Farkındalık, Neoplazmlar, Teşhis, Tutumlar, Cancer screening, primary care, early diagnosis of cancer, Level of knowledge, Awareness, Neoplasms, Diagnosis, Attitudes
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kanser tarama testleri, kanser gibi yıkıcı bir global yükün erken teşhisinde rol alıp, büyük mortalite ve morbiditelerin önlenmesinde en ucuz ve kolay yöntemlerdir. Ulusal kanser tarama programına göre ülkemizde başlıca üç kanser taranmaktadır. Ancak toplumumuzda kanser taramalarına yeterince önem verilmemektedir. Bu çalışmanın amacı, 30-70 yaş arasındaki bireylerin kanser tarama testlerine olan bilgi, tutum ve farkındalıklarının belirlenmesi ve kanser taramaları hakkındaki bilgi düzeyleri ve taramalara karşı olan tutumları ile ilişkili olabilecek faktörlerin incelenmesidir. Çalışma tanımlayıcı tipte bir anket çalışması olarak planlanmıştır. Etik kurul onayı alındıktan sonra 22.04.2022-31.05.2022 tarihleri arasında, sosyal medya üzerinden 30-70 yaş arasındaki erkek ve kadınlara ulaşılıp üç aşamalı anket formu doldurtulmuştur. Google Forms üzerinden hazırlanan çevrimiçi anket, katılımcıların aydınlatılmış onamları anket başlangıcında alındıktan sonra doldurtulmuştur. Literatür taranarak elde edilen, 57 sorudan oluşan anketimizin birinci bölümünde sosyodemografik bilgiler, ikinci bölümünde Kanser Tarama Testlerine Yönelik Bilgi ve Farkındalık Anketi, üçüncü bölümünde ise Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği bulunmaktadır. Kanser Tarama Testlerine Yönelik Tutum Ölçeğini kullanmak için ölçek sahibinden izin alınmıştır. Çalışma için toplamda 544 bireye ulaşılmıştır. 17 birey yaş kriterini sağlamadıkları için örneklemden çıkarılmış ve toplamda 527 katılımcıya anket formu uygulanmıştır. Çalışma sonuçları IBM SPSS Statistics Premium 23 V istatistiksel bilgisayar paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Anlamlılık düzeyi olarak p<0,05 kabul edilmiştir. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 42,81±9,26 (max:70,0 min:30,0) yıl olarak hesaplandı. Katılımcıların %67,4'ü kadın, %76,1'i evli, %76,3'ü üniversite mezunu ve üstü idi. Katılımcıların %35,3'ünün kronik hastalığı olup, en sık hipertansiyon tanıları olduğu görüldü. Çalışmaya katılanların %3'ünde kanser tanısı olduğu ve kanser tanısı olanların %37,5'inin meme kanseri olduğu görüldü. Ulusal kanser tarama testleri varlığından haberdar olanlar, katılımcıların %73,4'ü iken, tarama grubunda olmasına rağmen en az bir kanser taraması yaptıranlar tüm katılımcıların %27,5'idir. Katılımcıların en sık yaptırdıkları tarama serviks kanseri taraması olup, taramalar hakkında bilgi kaynağı olarak en sık aile hekimini seçmişlerdir. Katılımcıların tarama ölçeğinden aldıkları ortalama puan 92,01±16,23 (min:54, maks:120), bilgi anketinden aldıkları puan ortalaması 2,7 (min:0, maks:6) idi. Yaş, çocuk sayısı, BMI, medeni durum, meslek, eğitim durumu, gelir düzeyi, alkol alışkanlığı, ailede kolon kanseri öyküsü, kanser taraması yapıldığını bilme, tarama testleri hakkında bilgi sahibi olma, bilgi kaynağı olarak branş hekimlerini kullanma, daha önce kanser taraması yaptırma, taramaların nasıl ve kaç yaşından itibaren yapıldığını bilme ile tarama testlerine karşı gösterilen tutum arasında anlamlı fark bulundu. Cinsiyet, yaş, çocuk sayısı, BMI, meslek, eğitim durumu, gelir düzeyi, sigara alışkanlığı, sosyal güvence, ailede kanser tanısı, ailede meme ve kolon kanseri öyküsü, kanser taraması yapıldığını bilme, tarama testlerini hakkında bilgi sahibi olma, daha önce kanser taraması yaptırma, Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) bilgisi, bilgi kaynağı olarak branş hekimlerini tercih etmek ile tarama testleri hakkında bilgi düzeyleri arasında anlamlı fark saptandı. Çalışmada elde edilen veriler ışığında, kanser taramalarının toplum için yeterli düzeylerde olmadığı ve hedeflenen tarama kapsayıcılığından uzak olunduğu görülmüştür. Ayrıca, bireylerin kanser taramalarına olan tutumları olumlu gibi görünse de, taramalar hakkında bilgileri yetersizdir. Bu konuda başta aile hekimleri olmak üzere tüm hekimlere büyük görevler düşmektedir.
Özet (Çeviri)
Cancer screening tests are the cheapest and easiest methods that play a role in the early diagnosis of a devastating global burden such as cancer and prevent major morbidity and mortality. According to the national cancer screening program, three main types of cancer are screened in our country. However, in our society, not enough importance is given to cancer screening. The aim of this study is to determine the knowledge about, attitudes towards, and awareness of, individuals between the ages of 30-70 about cancer screening tests and to examine the factors that may be related to their knowledge levels and attitudes towards cancer screenings. The study was planned as a descriptive survey study. After obtaining ethics committee approval, men and women between the ages of 30-70 were reached out via social media between 22.04.2022 and 31.05.2022, and a three-stage questionnaire was filled out by participants. The online questionnaire was prepared via Google Forms and the informed consent of the participants was obtained at the beginning of the questionnaire. The questionnaire, which consists of 57 questions and three parts, was prepared by scanning the literature. It included sociodemographic information in the first part, Knowledge and Awareness Questionnaire for Cancer Screening Tests in the second part and Attitude Scale Towards Cancer Screening in the third part. Permission was obtained from the developer of the Attitude Scale Towards Cancer Screening prior to use. For the study, a total of 544 individuals were reached out. 17 individuals were excluded from the sample because they did not meet the age criteria and the questionnaire was filled out by 527 participants in total. The results of the study were analyzed by using the IBM SPSS Statistics V23 software. The significance level was accepted as p<0.05. The mean age of the participants in the study was 42.81±9.26 (max: 70.0 min: 30.0) years. 67.4% of the participants were women, 76.1% were married, and 76.3% were university graduates or higher. It was observed that 35.3% of the participants had a chronic disease and the most common diagnosis was hypertension. It was noted that 3% of the participants in the study had cancer diagnosis and 37.5% of those diagnosed with cancer had breast cancer. While 73.4% of the participants were aware of the existence of national cancer screening tests, 27.5% of all participants had at least one cancer screening despite being in the screening group. The most common screening performed by the participants was cervical cancer screening, and they chose the family physician as the most common source of information about screening. The mean score of the participants from the screening scale was 92.01±16.23 (min:54, max:120), and the mean score from the information questionnaire was 2.7 (min:0, max:6). A significant difference was found between the attitude towards screening tests and the following factors: age, number of children, BMI, marital status, occupation, level of education and income, alcohol habit, family history of colon cancer, knowing that cancer screening is performed, having information about screening tests, choosing branch physicians as a source of information, having had cancer screening before, knowing how and from what age the screenings were performed. There was a significant difference between the knowledge levels of cancer screening tests and the following factors: gender, age, number of children, BMI, occupation, level of education and income, tobacco use, medical insurance, cancer diagnosis in the family, breast and colon cancer history in the family, knowing that cancer screening is performed, having information about screening tests, having had cancer screening before, having information about Cancer Early Detection, Screening and Education Center (KETEM), choosing branch physicians as a source of information. In the light of the data obtained in the study, it was found that cancer screenings are not at sufficient levels for the society and that they are far from target screening coverage. In addition, although the attitudes of individuals towards cancer screenings seem to be positive, their knowledge about screening is insufficient. In this regard, all physicians, especially family physicians, have great responsibilities.
Benzer Tezler
- Bir aile sağlığı merkezine başvuran bireylerin kanser taramalarına yönelik bilgi düzeyi ile kanser taramalarına katılım durumları ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi: Karma yöntemle yapılmış bir çalışma
Evaluation of knowledge and participation in cancer screenings and associated factors among individuals attending a family health center: A mixed-methods study
SEÇİL NUR KANTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT KILIÇ
- Fatsa 1 No'lu Aile Sağlığı Merkezine başvuran 30-70 yaş arası kişilerin kanser taramalarına karşı bilgi tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors of people between the ages of 30-70 applying to Fatsa Number 1 Family Health Center towards cancer screening
MURAT DURDU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiOrdu ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR ENGİNYURT
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE KARABULUT ÖZER
- Bir aile sağlığı merkezine başvuran 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanserden korunmaya yönelik farkındalık, tutum ve davranışlarının kolorektal kanserden korunmaya yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'ne göre değerlendirilmesi
Evaluation of awareness, attitudes, and behaviors towards colorectal cancer prevention among individuals aged 50-70 who applied to a family health center, according to the colorectal cancer prevention Health Belief Model Scale
FATMA KÜBRA AKALIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Üçüncü basamak bir hastanede aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18-70 yaş arası bireylerde kanser taramaları hakkında bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the level of knowledge about cancer screening in individuals aged 18–70 who apply to family medicine polyclinics in a tertiary hospital
BURÇİN İLTER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Aile hekimliği asistanlarının kanser taramaları ve sağlıklı hayat merkezi konusundaki bilgi, tutum ve davranışları
Family medicine residents' knowledge, attitudes, and practices regarding cancer screening and healthy life centers
ZEYNEP DİLARA KARAÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA YILMAZ