Engelli üniversite öğrencilerinin akran ilişkileri üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on disabled university students' peer relationships
- Tez No: 779296
- Danışmanlar: PROF. DR. ESRA BURCU SAĞLAM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Akran ilişkileri, Arkadaşlık, Engelli kişiler, Engelli çocuklar, Engellilik, Sosyal sermaye, Üniversite öğrencileri, Peer relationships, Friendship, Disabled persons, Disabled children, Disability, Social capital, University students
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üniversiteli engeli olan gençlerin gözünden arkadaşlık ilişkilerine yönelik deneyimlerini sosyal sermaye üzerinden keşfetmeyi konu edinen bu araştırmada engelli gençlerin arkadaşlık ilişkileri, engelliliği ve engelli bedene sahip olma, arkadaşlık ilişkilerinde ailenin rolü, üniversite yaşamı ve pandemide arkadaşlık ilişkileri araştırılmıştır. Üniversiteli engeli olan gençlerin üniversite ortamındaki arkadaşlık ilişkilerini sosyal sermaye üzerinden betimlemek ve anlamak amaçlanmış olup nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın amaçlı örneklemini üniversiteli (18-24 yaş aralığındaki) 12 (görme ve/veya ortopedik) engelli genç oluşturmaktadır. Katılımcılara kartopu tekniği ile ulaşılmıştır. Diğer bir ifadeyle tanışılan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan bir katılımcı diğer katılımcıya referans olmuştur. Araştırmanın veri toplama sürecinde derinlemesine görüşme tekniği kullanılmış olup görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Araştırmanın görüşmeleri pandemi döneminde alınan tedbirler -sokağa çıkma yasaklarının olması -nedeniyle görüşmeler online ortamda gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri tematik analizle değerlendirilmiştir. Araştırmada ulaşılan temalar çerçevesinde arkadaşlığın anlamına ilişkin yardımlaşma, sosyal destek, güven, benzerlik, mekanı ve duyguları paylaşmak, birliktelik ve beraberlik üzerinden açıklamışladır. Arkadaşlık ilişkilerinin başlamasında ve sürdürülmesinde mekan ve yardımlaşma, kabul edilme, birlikte zaman geçirme ve sosyal destek üzerinden değerlendirmişlerdir. Engelliliğe ve engelli olmaya ilişkin anlamlandırmalarında yetersiz/eksik, hasta olma gibi ifadelerin kullanılması ve arkadaşlık ilişkilerinde toplumda var olan olumsuz kültürel tanımlamaların devam ettiği anlamına gelebilir. Üniversiteye gitmek için aileden uzakta yaşama ya da okulda bulunulan süre aileden bağımsızlaşmanın bir adımıdır. Sosyalleşme açısından engelli gençlerin ailelerinin aileye aidiyetten çok onların arkadaşlık ilişkilerine müdahale etmeyerek ya da onların kararlarına saygı duyarak toplumsal yaşama katılımlarını desteklemektedirler. Engelli genç için üniversite ortamı engeliyle ilişkili hem olumlu hem de olumsuz yönlerini deneyimleyip olumsuz yönleriyle başa çıkabilen güçlü bireyler olmasına katkıda bulunmaktadır. Pandemide kampüs yaşamından uzak kalmak engelli gençlerin bir yandan arkadaşlarıyla uzaklaşmalarına neden olurken bir yandan da mekansal birliktelik yoksunluğu yaşamalarına neden olmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study, which aims to reveal the experiences of university students with disabilities through the lens of social capital, focuses on their friendship relations, disability and having a disabled body, the role of family in friendship relations, campus life, and friendship relations during the pandemic. A qualitative research design was used to describe and understand the friendship relations of disabled university students in the university environment through social capital. The purposeful sample of the research consists of 12 (sight and/or orthopedic) disabled youth (between 18-24 years old) studying at a university. The participants were identified and recruited through the snowball technique. The in-depth interview technique was used in the data collection process, and semi-structured interview forms were used during the interviews. The interviews had to be held online due to the measures taken (e.g. lockdowns) during the pandemic. The data were analyzed thematically. The themes revealed in the research showed that the participants explained the meaning of friendship through cooperation, social support, trust, similarity, sharing space and feelings, unity and togetherness. They evaluated the initiation and maintenance of friendship relations through space and cooperation, acceptance, spending time together and social support. The use of expressions such as inadequacy/deficiency, being sick in their interpretation of disability and being disabled indicates that the negative cultural definitions of disability in the society continue in friendships. Living away from family to study at university is a step towards independence from family. While offering new opportunities for intimacy for the disabled youth, the pandemic also renders the risks of weakening friendship relations, that is, not being able to access social support or having limited access to it, visible. In terms of socialization, families of young people with disabilities support their participation in social life by not interfering with their friendship relations or respecting their decisions, rather than prioritizing family belonging. The university environment contributes to their growth to become stronger individuals by experiencing both positive and negative aspects of their disability and coping with the challenges.
Benzer Tezler
- Serebral Palsili bireylere yönelik yapılan sosyal sorumluluk projesi'nin yaşam kalitesine etkisi: Karma yöntem araştırması
The effect of social responsibility project for individuals with Cerebral Palsy on quality of life: Mixed method research
RAHİME BENAN ÖZKOL ERGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiEngellilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE RESA AYDIN
- Sınıf öğretmenlerinin Suriyeli öğrencilerin sosyal uyum becerilerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Examination of class teachers' opinions on social adaptation skills of Syrian students
MELEK AÇIKYER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜNGÖR
- “Görme engelli öğrenciler acil uzaktan eğitimitürkiye'deki üniversitelerde nasıl deneyimledi?”-fenomenolojik bir çalışma
“How did blind students at universities experiencedistance education during emergent times in Türkiye?”-a phenomenological study
ZEYNEP ZENGİN TEMIRBEK UULU
Doktora
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKNUR KAPLAN
- Spora katılan ve katılmayan lise öğrencilerinde okula yönelik tutum ve akran zorbalığına maruz kalma düzeylerinin incelenmesi: Aksaray ili örneği
An investigation of attitude to school and exposure levels of high school students attending and not participating in sports: Case of Aksaray
İREM KÜBRA DEMİREZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporMersin ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Eğitimi Anabiilim Dalı
PROF. DR. ZEKAİ PEHLEVAN
- Normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumları ve zorbalık düzeylerinin incelenmesi
The investigation of the attitudes of children with normal development towards their peers with special needs and their bullying levels
NİL GÜLNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimÇankırı Karatekin ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZAN KAYTEZ