Yaşlı bireylerde bilişsel esnekliğin psikiyatrik semptomlarla ve günlük yaşam aktiviteleriyle ilişkisinin değerlendirilmesi
The assessment of the relationship between cognitive flexibility and both daily living activities and psychiatric symptoms in elderly individuals
- Tez No: 777194
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASAN KAYA, UZMAN KAZIM CİHAN CAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Yaşlanma, bilişsel esneklik, psikiyatrik semptom, günlük yaşam aktiviteleri, Belirti ve semptomlar, Geriatri, Yaşlılar, Ageing, cognitive flexibility, psychiatric symptom, daily living activities, Signs and symptoms, Geriatrics, Activities of daily living, Aged
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bilişsel esneklik, birden fazla bilişsel alanın rol aldığı bir süreçtir. Yaşlanmayla birlikte bilişsel alanlarda meydana gelen bozulma, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini düşürerek ruhsal ve fiziksel sorunlara neden olmaktadır. Araştırmamızda, yaşlı bireylerde bilişsel esnekliğin psikiyatrik semptomlarla ve günlük yaşam aktiviteleriyle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız, tanımlayıcı tipte gözlemsel bir çalışmadır. Araştırmaya Ağustos 2022- Kasım 2022 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Geriatri Polikliniği'ne başvuran 65 yaş ve üzerinde, Standardize Mini Mental Durum Testi (SMMT) puanı ≥25 olan, bilinen nörolojik ve psikiyatrik hastalığı bulunmayan ve geçmişte/halen alkol-madde kullanım bozukluğu olmayan 131 kişi dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özelliklerine ilişkin sorular içeren vaka rapor formları dolduruldu. Bilişsel esnekliği değerlendirmek için Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE), Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET), İz Sürme Testi A, B (İST A, B) ve Stroop Testi uygulandı. Psikiyatrik semptomlar Belirti Tarama Testi (SCL-90-R), Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ), Durumluk Kaygı Ölçeği (DKÖ), Sürekli kaygı Ölçeği (SKÖ) ile değerlendirildi. Günlük yaşam aktiviteleri (GYA) ise Katz Günlük Yaşam Aktivitesi İndeksi ve Lawton Enstrümental Günlük Yaşam Aktivitesi Skalası ile ölçüldü. Verilerin analizi sonucunda p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Bilişsel esnekliği predikte etmede; nöropsikolojik test alt puanlarından WKET toplam perseveratif hata sayısı, İST B-A süre ve Stroop 5 süre puanları kullanılmıştır. Bu parametrelerin tamamının diğer faktörlerden (yaş, cinsiyet, diyabet (DM), hipertansiyon (HT), depresif eğilim ve anksiyete eğilimi) bağımsız olarak eğitim yılından etkilendiği saptanmıştır. WKET toplam perseveratif hata sayısı puanı psikiyatrik semptomlarla ve günlük yaşam aktiviteleriyle ilişkili bulunmamıştır. Katılımcıların yürütücü işlevleri değerlendiren İST ile dikkati kaydırma yeteneğini ve inhibisyonu değerlendiren Stroop Testi performanslarındaki düşüklüğün depresif eğilimle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Bilişsel esnekliği değerlendiren testlerde daha iyi performans sergileyen katılımcıların daha iyi temel ve enstrümental günlük yaşam aktivitelerine sahip olduğu saptanmıştır. Araştırma grubumuzda sık görülen hipertansiyon ve diyabetin bilişsel işlevleri etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ek olarak, diyabetin diğer faktörlerden bağımsız şekilde temel günlük yaşam aktivitelerini etkilediği bulunmuştur. Sonuç: Araştırmamız, yaşlı bireylerde bilişsel esnekliğin depresif eğilim ve günlük yaşam aktiviteleri ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, eğitim yılı ve kronik hastalık ara değişkenlerinin önemi de göz ardı edilmemelidir. Bilişsel esnekliğin nasıl etkilendiğine dair daha kapsamlı modeller geliştirmek için genetik, nörobiyolojik, nörogörüntüleme yöntemlerini kullanmanın daha uygun olacağı ve ilişkili parametrelerin bu sayede optimal değerlendirileceği kanaatindeyiz.
Özet (Çeviri)
Aim: Cognitive flexibility is a process that lots of cognitive domains take part in. The deterioration in these cognitive areas with ageing causes mental and physical problems by reducing the quality of life of elderly individuals. Our research aims to assess the relationship between cognitive flexibility and both psychiatric symptoms and daily living activities in elderly individuals. Materials and Methods: Our research is a descriptive and observational study. The study has 131 participants who are over 65, scored at least 25 in Mini-Mental State Examination (MMSE), no described neurologic and psychiatric illness and no alcohol-drug use disorder in past/current selected from the Ankara City Hospital Geriatry outpatient clinics from August 2022 to November 2022. The case report forms comprising the questions about sociodemographic and clinic properties of participants were filled. The Cognitive Flexibility Inventory (CFI), The Wisconsin Card Sorting Test (WCST), The Trail Making Test (TMT) and The Stroop Color and Word Test (SCWT) were applied to evaluate cognitive flexibility. The Symptom Checklist-90-Revised (SCL-90-R), The Geriatric Depression Scale (GDS) and The State-Trait Anxiety Inventory (STAI) were used to measure psychiatric symptoms and disorders. The assessment of daily living activities were made by The Katz Activities of Daily Living Index and The Lawton Instrumental Activities of Daily Living Scale. As a result of the analysis of the data, the significance value was accepted as p <0.05. Results: From neuropsychological test subscores, WCST total number of perseverative errors, the difference in score between B and A (B-A) on TMT, and the completion time of Stroop 5 were used to predict cognitive flexibility. It has been determined that each of these parameters is affected by the education year independently of other factors (age, sex, diabetes, hypertension, the level of anxiety and depression). It was revealed that there is no relation between the count of perseverative errors on the WCST and both psychiatric symptoms and daily living activities. It was found that the low performance of the participants in the TMT, which evaluates executive functions, and the Stroop Test, which measures the ability to shift attention and inhibition, were associated with their depressive tendencies. Participants who performed better on tests assessing cognitive flexibility were determined to have better basic and instrumental activities of daily living. It was confirmed that hypertension and diabetes, which are common in our research group, affect cognitive functions. In addition, it has been found that diabetes negatively affects basic activities of daily living, independent of other factors (age, sex, the year of education, the cognitive scales' scores, the level of anxiety and depression). Conclusion: Our research shows that cognitive flexibility is associated with depressive tendency and activities of daily living in elderly individuals. In addition, the importance of intervening variables, years of education and chronic disease, should not be ignored. We think that using genetic, neurobiological and neuroimaging methods is more appropriate to develop more comprehensive models of how cognitive flexibility is affected, and thus, the relevant parameters would be optimally evaluated.
Benzer Tezler
- Türkiye'de serebral hareket bozukluklarının etiyolojisi epidemiyolojisi ve bazı klinik özellikleri
Başlık çevirisi yok
AŞER BENSUSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Sivas yöresinde 0-24 aylık çocuğu olan annelerin çocuklarını anne sütü ile beslemelerine ilişkin bilgi ve uygulamaları
Başlık çevirisi yok
FİRDEVS ERDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Çiğit ve ayçiçek yağlarının doğal antioksidan içerikleri ile bu yağların stabilitelerinin arttırılmaları üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ALİ KEMAL YALNIZ
Doktora
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHİR ÇOLAKO¦LU
- Zar tabakalı bir güneş havuzunda güneş ışınımının geçişi ile enerji depolanmasının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
MÜKERREM ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Fizik ve Fizik MühendisliğiGazi ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ATİLLA ÖZMEN
- Kadın genital bölgesi vajen ve serviks mikrobiyal flora dağılımı ve enfeksiyon etkeni patojen mikroorganizmaların tanımı
The Distrubition of microbial flora of vagina nd cervix in women genital tract and description of pathooen microorganism which are infection agent
NİHAL YÜCEL