Kronik hastalıklarda psikolojik büyüme ve uzamış yas için bir yol haritası: Bilişsel, duygusal ve varoluşsal faktörler
A roadmap for psychological growth and prolonged grief in chronic illnesses: Cognitive, emotional, and existential factors
- Tez No: 754572
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikolojik büyüme, uzamış yas, kronik hastalıklar, ruminasyon, hastalığın merkeziyeti, duygu düzenleme, yaşamda anlam, Duygu düzenleme güçlüğü, Hastalık, Klinik psikoloji, Kronik hastalık, Olay merkeziyeti, Psikolojik bozukluklar, Psikolojik gelişme, Travma sonrası büyüme, Uzamış yas bozukluğu, Yaşamın anlamı, Psychological growth, prolonged grief, chronic illness, rumination, event centrality, emotion regulation, meaning in life, Emotion dysregulation, Disease, Clinical psychology, Chronic disease, Psychological disorders, Psychological development, Post-traumatic growth, Prolonged grief disorder, Life meaning
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mevcut çalışmada, kronik fiziksel hastalığı olan yetişkin bireylerde bilişsel (ruminasyonlar, hastalığın merkeziyeti), duygusal (tanıya ilişkin stres ve korku, duygu düzenleme güçlüğü) ve varoluşsal (yaşamda anlamın varlığı) değişkenlerin psikolojik büyümede ve uzamış yasta izledikleri yol incelenmiştir. Örneklem, kronik fiziksel hastalığı olan 425 yetişkin bireyden oluşsa da yol analizleri hastalıklarına bağlı ilaç kullanan 350 kişinin verisi üzerinden yürütülmüştür. Travma Sonrası Büyüme Ölçeği, Uzamış Yas Bozukluğu Ölçeği-Hasta Formu, Olayların Merkeziliği Ölçeği, Olay İlişkili Ruminasyon Envanteri, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form ve Yaşamın Anlamı Anketi uygulanmıştır. Bu kapsamda iki ayrı araştırma modeli yol analizi ile test edilmiş, sonuçlar modelin veri ile uyumlu olduğunu göstermiştir. Yol modellerindeki doğrudan ve dolaylı etkiler incelendiğinde, tanı sonrasında yaşanan stres ve korku ile psikolojik büyüme ilişkisine girici ve amaçlı ruminasyonların ve hastalığın merkeziyetinin aracılık ettiği görülmektedir. Uzamış yas modelinde ise, girici ruminasyon ile uzamış yas ilişkisine amaçlı ruminasyon, hastalığın merkeziyeti ve tanıya ilişkin şu anki stres ve korku aracılık ederken; duygu düzenleme güçlüğü ile uzamış yas ilişkisine anlamın varlığı ve tanıya ilişkin şu anki stres ve korku aracılık etmektedir. Kronik hastalıklarda büyümeye götüren gidişat ile uzamış yasa götüren gidişatta bilişsel faktörlerin ortak olduğu, uzamış yasta ek olarak duygu düzenlemede yaşanan zorlukların, yaşamı anlamlandırmada azalmanın ve hastalık tanısına dair süren stres ve korkunun varlığı dikkat çekmektedir. Çalışma bulgularının klinik psikoloji ve sağlık psikolojisi alanyazınına ve uygulamalarına özgün ve önemli katkıları olduğu düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
In the current study the pathways of cognitive (ruminations, centrality of the disease), emotional (diagnostic stress and fear, difficulties in emotion regulation) and existential (presence of meaning in life) variables in psychological growth and prolonged grief were examined for adults with chronic physical illness. The sample consisted of 425 individuals; path analyzes were carried out on the data of 350 individuals who used drugs due to their illnesses. Posttraumatic Growth Inventory, Prolonged Grief Disorder Scale-Patient Form, Centrality of Event Scale, Event Related Rumination Inventory, Difficulties in Emotion Regulation Scale and Meaning in Life Questionnaire were applied. Two different research models were tested with path analysis. Results showed that models had fit to the data. The relationship between after diagnosis-related stress and fear and psychological growth is mediated by intrusive and deliberate rumination and illness centrality. In the prolonged grieving model, the relationship between intrusive rumination and prolonged grief was mediated by deliberate rumination, illness centrality, and the current diagnosis-related stress and fear. Also, presence of meaning and the current diagnosis-related stress and fear mediate the relationship between emotional dysregulation and prolonged grief. In chronic diseases, cognitive factors are common in the course leading to growth and prolonged grief, but also in prolonged grief difficulties in emotion regulation, decrease in making sense of life, and the existence of ongoing stress and fear about the diagnosis. It is thought that the findings of the study have important and unique contributions to the clinical and health psychology literature and practices.
Benzer Tezler
- Juvenil idiyopatik artrit tanılı, biyolojik tedavi alan adolesan hastalar ve bakım veren ebeveynlerinde sağlık okuryazarlığının tedavi uyumu üzerine etkisi
Juvenil idiyopatik artrit tanılı, biyolojik tedavi alan adolesan hastalar ve bakım veren ebeveynlerinde sağlık okuryazarlığının tedavi uyumu üzerine etkisi
MERT DİLSİZLER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BALAHAN BORA
- Akromegali hastalarında morfolojik değişikliklerin hastanın yaşam kalitesi, anksiyete düzeyi ve beden algısı üzerindeki etkileri
Effects of morphological changes on the patient's quality of life, anxiety level and body perception in acromegaly patients
ESİLE BOYRAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıÇukurova Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHTAP EVRAN OLGUN
- The effects of low-intensity resistance training with blood flow restriction versus traditional resistance exercise on gait performance in stroke
İnmede kan akışı kısıtlamalı düşük yoğunlukta direnç egzersizlerinin geleneksel direnç egzersizlerine karşı yürüyüş performansı üzerine etkileri
ISHTIAQ AHMED
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RÜSTEM MUSTAFAOĞLU
- Bipolar bozukluk tanılı hastalar ve bakım verenlerinde psikolojik dayanıklılık, travma sonrası büyüme, bakım veren yükü ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Research of psychological resistance, post-traumatic growth, caregiver burden and related factors in patients with bipolar disorder and caregivers
BETÜL KIRŞAVOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİHAN AKKİŞİ KUMSAR
- Kistik fibrozisli çocuklar ve annelerinin psikolojik sağlamlıklarını güçlendirmeye yönelik müdahale temelli bir yaklaşım
An intervention-based approach to strengthen the psychological health of children with cystic fibrosis and their mothers
SELİN SÖYÜNMEZ
Doktora
Türkçe
2025
HemşirelikErciyes ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAĞMUR SEZER EFE