Kistik fibrozisli çocuklar ve annelerinin psikolojik sağlamlıklarını güçlendirmeye yönelik müdahale temelli bir yaklaşım
An intervention-based approach to strengthen the psychological health of children with cystic fibrosis and their mothers
- Tez No: 968941
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YAĞMUR SEZER EFE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Nursing, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Anne, Kistik Fibrozis Tanılı Çocuk, Kahkaha Yogası, Psikolojik Sağlamlık, Travma Sonrası Büyüme, Mother, Child with Cystic Fibrosis, Laughter Yoga, Psychological Resilience, Post-Traumatic Growth
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
KİSTİK FİBROZİSLİ ÇOCUKLAR VE ANNELERİNİN PSİKOLOJİK SAĞLAMLIKLARINI GÜÇLENDİRMEYE YÖNELİK MÜDAHALE TEMELLİ BİR YAKLAŞIM Selin SÖYÜNMEZ Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Doktora Programı Doktora Tezi, Temmuz 2025 Danışman: Doç. Dr. Yağmur SEZER EFE ÖZET Araştırma, gelişmiş karma yöntem desenlerinden müdahale desenine göre üç aşamada yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında kistik fibrozis (KF) tanısı olan çocuklar ve annelerinin KF'ye ilişkin algıları ve deneyimlerinin açığa çıkarılması, ikinci aşamasında KF Tanılı Çocuk ve Annelerinin Psikolojik Sağlamlıklarını Güçlendirmeye Dayalı Müdahale Programı (KİF-ÇAPSAM)'nın etkinliğinin değerlendirilmesi, üçüncü aşamasında ise programı tamamlayan çocuklar ve annelerinin programa yönelik düşüncelerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Birinci aşamanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen KF tanılı 8-12 yaş grubu 10 çocuk ve anneleri, ikinci aşamanın örneklemini bir üniversite hastanesinin Çocuk Göğüs Hastalıkları Polikliniği'nde takip edilen ve dahil edilme kriterlerine uyan 8-12 yaş arası KF tanılı çocuklar ve anneleri (Deney grubu; çocuk n=14, anne n=14/ Kontrol grubu; çocuk n=12, anne n= 12), üçüncü aşamanın örneklemini ise programı tamamlayan çocuklar ve anneleri oluşturmuştur. İlk aşamada çocuklara hastalık algısına yönelik resim çizdirme yöntemiyle, annelerle ise bireysel derinlemesine görüşmelerle“Çocuk ve Aile Tanıtıcı Özellikler Formu”ve“Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu”kullanılarak veriler toplanmıştır. İkinci bölümde ise randomizasyon sonrası, içeriğinde Çocuk ve Ergenler İçin Psikolojik Sağlamlık Programı, kahkaha yogası, nefes egzersizleri ve meditasyon uygulamaları yer alan KİF-ÇAPSAM Programı haftada iki oturum olmak üzere toplam 10 seans, 5 hafta boyunca uygulanmıştır. Bu bölümde çocukların verileri Solunum Fonksiyon Testi, Yeniden Düzenlenmiş Kistik Fibrozis Anketi-Çocuk Formu, Psikolojik Sağlamlık Tutum ve Beceri Ölçeği ve Fonksiyonel Yetersizlik Envanteri ile toplanmıştır. Annelerin verileri ise Çocuk ve Anne Tanıtıcı Özelikler Formu, Yeniden Düzenlenmiş Kistik Fibrozis Anketi-Ebeveyn Formu, Psikolojik Sağlamlık Tutum ve Beceri Ölçeği-Ebeveyn Formu, Depresyon, Aksiyete ve Stres Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Envanteri ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ile toplanmıştır. Ölçümler program öncesinde, programdan hemen sonra, program sonrası 1. ve 3. aylarda yapılmıştır. Program bittikten sonra online ortamda programa ilişkin, Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Çocukların çizimleri, resim analizi ilkelerine göre renk, çizgi, biçim, boyut ve konum özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Birinci ve üçüncü bölümden elde edilen ifadeler tematik analiz yöntemiyle MAXQDA 2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. İkinci bölümde ise SPSS 25.0 kullanılarak yapılan verilerin analizinde, tek yönlü ANOVA, Bonferroni düzeltmeli post-hoc testleri ve Ki-kare testi (χ²) kullanılmıştır. Birinci bölümde çocukların çizdikleri resimler analiz edilerek“Hastalık Algısı”,“Hastalık ve tedavi sürecinden etkilenme”ve“İhtiyaçlar ve İstekler”olmak üzere 3 tema ve 10 alt tema (Olumlu İfadeler, Olumsuz İfadeler, Organlara İlişkin Beklentiler, Sosyalizasyonda Azalma, Psikososyal Sorunlar, Düşük Benlik Saygısı, Bakımda Bağımlılık, Olumsuz Beden İmajı, İletişim Kurma İsteği, Anlaşılma, Sevgi ve İlgi İhtiyacı); annelerin ifadelerinden ise“Kistik Fibrozisle Yaşam”,“Kronik Bakımın Çok Boyutlu Yükü”,“Psikososyal Uyum ve Başa Çıkma Süreci”ve“Sağlık Sisteminde Yolculuk”olmak üzere 4 tema ve 15 alt tema oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci ve üçüncü bölümlerinin sonucunda ise çocuk ve annelerin psikolojik sağlamlıklarını geliştirmeye yönelik uygulanan KİF-ÇAPSAM programının çocukların; yaşam kalitesi, psikolojik sağlamlık, solunum fonksiyonu ve fonksiyonel yetersizlik düzeylerini, annelerin ise; psikolojik sağlamlık, travma sonrası büyüme, depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini olumlu olarak etkilediği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
AN INTERVENTION-BASED APPROACH TO STRENGTHEN THE PSYCHOLOGICAL RESILIENCE OF CHİLDREN WITH CYSTIC FIBROSIS AND THEIR MOTHERS Selin SÖYÜNMEZ Erciyes University Institute of Health Sciences Department of Nursing Child Health and Disease Nursing PhD Program PhD Thesis, July 2025 Supervisor: Assoc. Prof. Yağmur SEZER EFE ABSTRACT The study was conducted in three phases using an advanced mixed-methods intervention design. The first phase aimed to explore the perceptions and experiences of children diagnosed with cystic fibrosis (CF) and their mothers regarding the disease. The second phase focused on evaluating the effectiveness of the Psychological Resilience Enhancement Program for Children with Cystic Fibrosis and Their Mothers (PREP4MCF). The third phase explored the perspectives of children and mothers who completed the intervention. In phase one, purposive sampling was used to select ten children aged 8–12 with CF and their mothers. In phase two, participants were children aged 8–12 and their mothers meeting the inclusion criteria and followed at a university hospital's Pediatric Pulmonology Clinic (Intervention: children n=14, mothers n=14; Control: children n=12, mothers n=12). The third-phase participants comprised the children and mothers who had completed the program. In the first phase, data were collected using the“Child and Family Demographic Information Form”and the“Semi-Structured Interview Form.”Children were asked to draw pictures reflecting their perception of the disease, and in-depth individual interviews were conducted with mothers. In the second phase, after randomization, the PREP4MCF program-which included the Psychological Resilience Program for Children and Adolescents, laughter yoga, breathing exercises, and meditation-was implemented over five weeks with two sessions per week, totaling ten sessions. Children's data were collected using the Pulmonary Function Test, Revised Cystic Fibrosis Questionnaire-Child Form, the Resiliency Attitude and Skills Profile, and the Functional Disability Inventory. Mothers' data were collected using the Child and Family Demographic Information Form, the Revised Cystic Fibrosis Questionnaire-Parent Form, the Depression Anxiety Stress Scale, the Posttraumatic Growth Inventory, and the Brief Resilience Scale. These forms were administered at baseline, immediately post-intervention, and at the first and third months following the intervention. After the intervention, online focus group interviews were conducted using the Semi-Structured Interview Form to evaluate participants' views on the program. Children's drawings were analyzed based on drawing analysis principles, considering features such as color, line, shape, size, and position. The data obtained from the first and third phases were analyzed using thematic analysis via MAXQDA 2020 software. In the second phase, data were analyzed using SPSS 25.0, employing one-way ANOVA, Bonferroni-corrected post-hoc tests, and chi-square tests (χ²). Thematic analysis of the children's drawings in the first phase revealed three main themes“Perception of Disease”,“Affected by Disease and Treatment Process”and“Needs and Desires”and 10 subthemes (Positive Expressions, Negative Expressions, Expectations Regarding Health Condition and Organs, Decrease in Socialization, Psychosocial Problems, Low Self-Esteem, Dependency on Care, Negative Body Image, Desire to Communicate and, Desire for Understanding, Love, and Attention). Analysis of the mothers' narratives yielded four main themes-“Living with Cystic Fibrosis”,“The Multidimensional Burden of Chronic Care”,“Psychosocial Adaptation and Coping Process”, and“Journey Through the Healthcare System”-and fifteen subthemes. Findings from the second and third phases demonstrated that the PREP4MCF program had a positive impact on improving children's quality of life, psychological resilience, pulmonary function, and functional disability levels, as well as mothers' psychological resilience, post-traumatic growth, and levels of depression, anxiety, and stress.
Benzer Tezler
- Yenidoğan taraması ile tanı alan ve almayan kistik fibrozis hastalarının klinik mikrobiyolojik ve ebeveynlerinin psikolojik durumunun karşılaştırılması
Comparison of clinical, microbiologic and psychological status of their parents of cystic fibrosis patients diagnosed and not diagnosed by newborn screening
HANİFE BUŞRA KÜÇÜK BİLİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERKAN ÇAKIR
- COVİD-19 pandemisi sırasında kistik fibrozisli çocuk hastaların ve ailelerinin kaygı durumlarının anketle değerlendirilmesi ve hastaların klinik durumu ile ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of anxiety status of pediatric patients with cystic fibrosis and their families by a questionnaire during the COVID-19 pandemic and investigation of their relationship with clinical status
BURCU PINAR ŞENKALFA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE TANA ASLAN
- Kistik fibrozisli çocuga sahip annelerin bakım yükünün ve depresyon durumunun incelenmesi
Investigations of human health and depression maintenance with cycle fibrozylic children
VEDAT ARGIN
- Kistik fibrozis tanısı olan çocukların ve annelerinin psikiyatrik özellikleri
Psychiatric characteristics of children with diagnosis of cystic fibrosis and their mothers
GÜLSER ŞENSES DİNÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
PsikiyatriHacettepe ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ÜNAL
- COVID 19 pandemisinde kistik fibrozisli çocuklara uygulanan tele-egzersiz programının yaşam kalitesine etkisi
The effect of tele-exercise program applied to children with cystic fibrosis in COVID 19 pandemic on quality of life
MERVE KOYUN
Doktora
Türkçe
2022
HemşirelikEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DİDAR ZÜMRÜT BAŞBAKKAL