Özbek Türkçesindeki aile kavramı ile ilgili atasözlerinin anlam bilimi ve söz dizimi açısından incelenmesi
An examination of the proverbs related the concept offamily in Uzbek Turkish in terms of meaning and syntax
- Tez No: 748947
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FİLİZ MELTEM ERDEM UÇAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Aile, Anlam Bilim, Söz Dizim, Özbek Atasözleri, Özbek Türkçesi, Aile içi ilişkiler, Atasözleri, Dil bilgisi, Dil bilim, Türk lehçeleri, Özbekçe, Family, Semantics, Syntax, Uzbek Proverbs, Uzbek Turkish, Family relations, Proverbs, Grammar, Linguistics, Turkish dialects, Uzbek language
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlık, var oluşundan beri varlık dünyasında bulunan maddi ve manevi unsurları iç dünyasında yer edindirmeye çalışır ve bu unsurların bilinirliği için toplumca uzlaşarak anlam yükledikleri göstergelerle sözlü veya yazılı olarak anlaşır. Anlam ve biçimlerin birbirleri ile imlenmesi sonucunda ortaya çıkan ve çıkış tarihi kesin olarak bilinmeyen, kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze kadar gelen pek çok eser bulunmaktadır. Bu eserlerden birisi de atasözleridir. Atasözleri, insan doğasına özgü kavramların kısa, akılcı bir biçimde ifade edildiği ve yaşanılan coğrafyanın etkilerine göre kavram alanının daraldığı veya genişlediği eserlerdir. Özbek Türkçesi, Türk lehçeleri tasnifleri arasında Güneydoğu (Karluk) grubunda yer alan ve Özbekistan veya Özbekistan dışında yaşayan Özbek Türklerinin konuştuğu, yazdığı dile denilmektedir.“Özbek Türkçesindeki Aile Kavramı ile İlgili Atasözlerinin Anlam Bilimi ve Söz Dizimi Açısından İncelenmesi”başlığı altında ele alınan bu yüksek lisans tez çalışmasında aile ile ilgili atasözlerinin derlenerek incelenmesi amaçlanmıştır. Tez çalışması öncelikle giriş daha sonrasında söz dizimi ve anlam bilimi olarak ayrılmış iki ana bölüm ile sonuç kısmından oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümü olan söz dizimi'nde söz dizimi ile ilgili konuların açıklamaları ve atasözlerinin söz dizimi incelemeleri yapılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümü olan anlam bilimi'nde ise anlam, anlam bilimi çalışmaları, anlam biliminin ele aldığı konular ve atasözlerinin anlam bilimi açısından incelemeleri bulunmaktadır. Sonuç kısmında da çalışmanın konusu olan Özbek Türkçesindeki aile kavramı ile ilgili atasözlerinin söz dizimi ve anlam bilimi açısından incelenmesi sonucunda elde edilen bulguların değerlendirilmesine yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
Since its existence, humanity tries to place the material and spiritual elements that have been in the world of existence in its inner world, and for the awareness of these elements, they come to an agreement orally or in writing with the signs they attach meaning to by social consensus. There are many works that have emerged as a result of the signification of meanings and forms with each other and whose exact date of origin is unknown, and which have been transferred from generation to generation and survived until today. One of these works is proverbs. Proverbs are works in which the concepts specific to human nature are expressed in a short and rational way and the concept area narrows or expands according to the effects of the geography. Uzbek Turkish is the language spoken and written by Uzbek Turks, who are in the Southeast (Karluk) group among the classifications of Turkish dialects and live outside Uzbekistan or in Uzbekistan. In this master's thesis, which is discussed under the title of“Examination of Proverbs Related the Concept of Family in Uzbek Turkish in Terms of Semantics and Syntax”, it is aimed to compile and examine proverbs about family. The thesis work consists of two main sections, which are firstly the introduction, then the syntax and semantics, and the conclusion. In the first part of the study, syntax, explanations of syntax-related topics and syntax analyzes of proverbs were made. In semantics, which is the second part of the study, there are meaning, semantic studies, topics that semantic science deals with, and analyzes of proverbs in terms of semantics. In the conclusion part, the evaluation of the findings obtained as a result of examining the proverbs about the concept of family in Uzbek Turkish, which is the subject of the study, in terms of syntax and semantics is included.
Benzer Tezler
- Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki bitki adlarının karşılaştırmalı incelenmesi
A comparative analysis of plant names in Uzbek Turkish and Turkey Turkish
ABDURAKHMON RAVSHANKULOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DilbilimAnkara ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR ÖZ ÖZCAN
- Özbek halk masalları (Metin-gramer-indeks)
Uzbek proverbs
BEGÜM ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Doğu Dilleri ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. A. DENİZ ABİK
- Özbek yazar Ötkir Hâşimov'dan seçme hikayeler“Men, Buvöm vö Röngli Televizar”,“Özbek İşi”,“Kızıl Karga”(inceleme, metin, aktarı, dizin)
Uzbek writer Otkir Hasimov's stories which named are“Men, Buvöm vö Röngli Televizar”,“Özbek İşi”and“Kızıl Karga”(analysis-text-translation-index)
ELİF AKÇAİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. ARZU ERDOĞAN ÖZTÜRK
- Abdullah Kahhar“Muhabbat”adlı hikayesinin Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesi eş zamanlı ses incelemesi
Başlık çevirisi yok
OZAN DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN KOÇ
- Ali Şir Nevâyî dilinden Özbek ve Türkmen Türkçelerine söz varlığındaki gelişmeler
Başlık çevirisi yok
ÖZLEM EMİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL YÜCEL