Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki bitki adlarının karşılaştırmalı incelenmesi
A comparative analysis of plant names in Uzbek Turkish and Turkey Turkish
- Tez No: 1017408
- Danışmanlar: PROF. DR. AYNUR ÖZ ÖZCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Adbilimi, Bitki adları, Karşılaştırma, Türkiye Türkçesi, Özbek Türkçesi, Onomastic, Plant names, Comparison, Türkiye Turkish
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki Bitki Adlarının Karşılaştırmalı İncelenmesi”adlı çalışmada bitki adların anlam, kavram ve yapı bakımından karşılaştırılarak incelenmiştir. Bu çalışma; önsöz, giriş, içindekiler, birinci bölüm, ikinci bölüm, üçüncü bölüm, dördüncü bölüm, sonuç, kaynakça ve ekten oluşmaktadır. Birinci bölümde, tezin teorik kavramsal çerçevesini oluşturan adbilimin tanımı yapılarak alt dalları ele alınmıştır. Arıca bu bölümde bitki adları, bitki adlarıyla ilgili terimler ve bu alanda yapılan çalışmalar hakkında genel bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki bitki adları anlam bakımından, yazılışı ve anlamı aynı olan, fonetik farklılıkları bulunan, yalancı eşdeğerlik oluşturan, farklı adlandırılan ve karşılığı diğer lehçede bulunmayan vb. gibi alt başlıklarda incelenmiştir. Üçüncü bölümde, iki lehçedeki bitki adları kavram bakımından ele alınmıştır. Bu bitkim adları, aile-akraba, eşya, gök, kişi, hayvan, maden, meslek, millet, renk, sayı, organ ve yer adlarıyla; cinsiyet, din-inanç, diş görünüş, koku, tat, zaman ve yetiştiği yeri bildiren kavramlarla kurulan bitki adları gibi alt başlıklarda değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde bitki adları, yapı bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzeri üç alt başlıkta ele alınmıştır. Birleşik bitki adları ise“isim tamlaması, sıfat tamlaması, isim+sıfat-fiil, isnat grubu, tekrar grubu ve cümle biçiminde olanlar”şeklinde gruplandırılmıştır. Sonuç kısmında yapılan incelemelerin sonuçları verilmiştir. Bunun yanı sıra, çalışmada kullanılan tum kaynaklar alfabetik sırayla gösterilmiştir. Çalışmanın sonunda ek olarak, Özbek Türkçesi–Türkiye Türkçesi–Latince, Türkiye Türkçesi–Özbek Türkçesi–Latince ve Latince–Özbek Türkçesi–Türkiye Türkçesi karşılıklarını içeren bitki adları tablosuna yer verilmiştir
Özet (Çeviri)
The study entitled“A Comparative Analysis of Plant Names in Uzbek Turkish and Turkey Turkish”comparatively examines plant names in terms of their semantic, conceptual, and structural characteristics. The thesis consists of a preface, an introduction, a table of contents, four main chapters, a conclusion, a bibliography, and an appendix. The first chapter establishes the theoretical and conceptual framework of the study by defining onomastics and discussing its subfields. It also provides general information on plant names, the terminology related to plant names, and previous studies conducted in this field. The second chapter analyzes plant names in Uzbek Turkish and Turkey Turkish from a semantic perspective. The plant names are classified under categories such as those with identical spelling and meaning, those exhibiting phonetic differences, false equivalents, differently designated names, and names that have no equivalent in the other variety. The third chapter examines plant names from a conceptual perspective. The names are analyzed according to the concepts from which they are derived, including kinship, objects, celestial bodies, personal names, animals, minerals, occupations, ethnic groups, colors, numbers, body parts, and place names, as well as concepts denoting gender, religion and belief, physical appearance, smell, taste, time, and habitat. The fourth chapter investigates the structural characteristics of plant names by classifying them into three categories: simple, derived, and compound forms. Compound plant names are further grouped as noun phrases, adjective phrases, noun + participle constructions, predicative constructions, reduplications, and sentence-based formations. The conclusion presents the findings obtained through the analyses carried out in the study. In addition, all references consulted are listed alphabetically in the bibliography. An appendix is provided at the end of the thesis, containing a trilingual table of plant names presenting their equivalents in Uzbek Turkish–Turkey Turkish–Latin, Turkey Turkish–Uzbek Turkish–Latin, and Latin–Uzbek Turkish–Turkey Turkish.
Benzer Tezler
- Özbek Türkçesinde bitki adlarıyla kurulan Özbek atasözleri
Uzbek proverbs created with phytonyms in Uzbek Turkish
SEMA ÜNÜVAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimKastamonu ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DÖNE ARSLAN
- Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki eş değer ve yalancı eş değer deyimler
Counterparts and fake-counterpart proverbs in Uzbek and Turkey Turkish
ÇAĞDAŞ KEÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıArdahan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAYRAMBEK OROZOBAYEV
- Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki renk adlarının karşılaştırmalı incelemesi
Comparative analysis of colour names in Uzbek and Turkish
MARYAM MAHMUDOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimAkdeniz ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ATMACA
- Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesindeki duygu fiillerinin eşdeğerliği
Equivalent of emotional verbs in Turkish and Uzbek Languages
MUSTAFA SAİD ARSLAN
Doktora
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AYDIN
- Divânu Lugâti't-Türk'te yer alan atasözlerinin Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesindeki durumu
Situation of proverbs in Turkey Turkish and Uzbek Turkish proverbs located in the Divanu Lugâti't-Türk
GULOMJON SOBIROV
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZEN YAYLAGÜL ÜSTÜNEL