Erişkin bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığı üzerindeki etkisi
The effect of health literacy on anti-vaccine in adults
- Tez No: 738095
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Aşı karşıtlığı, Aşı tereddüdü, Sağlık okuryazarlığı, Aşı reddi, Aşılama, Aşılar, Yetişkinler, Anti-vaccination, Family medicine, Health literacy, Vaccine hesitancy, Family practice, Vaccination refusal, Vaccine hesitation, Vaccination, Vaccines, Adults
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Erişkin bireylerde aşı karşıtlığı ile sağlık okuryazarlığı arasındaki olası ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma 01.01.2022-01.02.2022 tarihleri arasında bir aylık dönemde Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SUAM) Aile Hekimliği Kliniği, Esenler Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Poliklinik başvurusu olan hastalar değerlendirilerek bunlar arasında araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 169 kişi çalışmaya alınmıştır. Araştırmamız gözlemsel, tanımlayıcı, kesitsel ve analitik türde bir araştırmadır. Tarafımızca oluşturulan sosyodemografik verileri içeren sorular ile Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmış olan Aşı Karşıtlığı Ölçeği (AKÖ) ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOÖ) kullanılarak oluşturulan anket formu yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır. Elde edilen ham veriler uygun istatistiksel metot/metotlar kullanılarak bireylerin sağlık okuryazarlığı ile aşı karşıtlığı durumu değerlendirilerek sonuçlar ortaya konulmuştur. Bulgular: Çalışmamıza katılan bireylerin AKÖ skor ortalamalarının 45,95±13,72, SOÖ skor ortalamalarının 29,36±8,86 olduğu bulunmuştur. Katılımcıların yaşları ile SOÖ skorları arasında anlamlı seviyede negatif korelasyon ilişkisi olduğu bulunmuştur. Yaş durumuna göre aşı tereddüdünün meşrulaştırılması alt ölçek skorlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklılık gösterdiği bulunmuştur. Erkek katılımcıların, kadın katılımcılara kıyasla aşı yararı ve koruyucu değeri alt ölçek skorlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Eğitim veya iş durumuna göre aşı yararı ve koruyucu değeri alt ölçek skorları ile SOÖ skorlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Katılımcıların SOÖ skorlarıyla aşı yararı ve koruyucu değeri ve de aşı tereddüdünün meşrulaştırılması alt ölçek skorları arasında anlamlı seviyede negatif korelasyon ilişki olduğu bulunmuştur. Yapmış olduğumuz regresyon analizlerinde sağlık okuryazarlığının; aşı karşıtlığı toplam skoru (p=0,016), aşı yararı ve koruyucu değeri alt ölçek skoru (p=0,011) ve aşı tereddüdünün meşrulaştırılması alt ölçek skoru (p=0,016) üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı derecede etkili bir değişken olduğu tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlığı toplam skoru üzerinde ise sadece eğitim durumunun istatistiksel açıdan anlamlı derecede etkili bir değişken olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Aşı karşıtlığı ve alt parametrelerini etkileyen en önemli faktörün sağlık okuryazarlığı olduğu, sağlık okuryazarlığını etkileyen en önemli faktörün ise eğitim durumu olduğu saptanmıştır. Bu nedenle yaş, eğitim durumu ve diğer sosyodemografik özelliklerden bağımsız olarak aşı karşıtlığını önlemenin en önemli yollarından birinin sağlık okuryazarlığı düzeyini arttırılması olduğunu düşünmekteyiz. Etkili sağlık politikaları ve bireylerin nispeten rahat ulaşabildiği birinci basamak sağlık hizmeti sunucularının etkin kullanımıyla, toplumun sağlık okuryazarlığı düzeylerinin artırılabileceği dolayısıyla aşı karşıtlığı ya da tereddüdü konularında toplumsal farkındalık ve bilinç oluşturulabileceği kanaatindeyiz.
Özet (Çeviri)
Aim: It was aimed to evaluate the possible relationship between anti-vaccination and health literacy in adults. Materials and Methods: The research was carried out between 01.01.2022 and 01.02.2022 in a one-month period, Health Sciences University Istanbul Bağcılar Health Application and Research Center Family Medicine Clinic, Esenler Education Family Health Center. The patients who applied to the outpatient clinic were evaluated and 169 people who met the inclusion criteria were included in the study. Our research is observational, descriptive, cross-sectional and analytical. In addition to the questions containing the sociodemographic data created by us, the questionnaire form, which was created by using the Vaccine Hesitancy Scale (VHS) and the Health Literacy Scale (HLS), whose validity and reliability studies were conducted in Turkish, was applied by face-to-face interview technique. The results were presented by evaluating the health literacy and anti-vaccination status of individuals by using the appropriate statistical method/methods on the raw data obtained. Results: It was found that the mean VHS score of the individuals participating in our study was 45.95±13.72, and the mean HLS score was 29.36±8.86. It was found that there was a significant negative correlation between the ages of the participants and their HLS scores. It was found that the scores of the legitimation of vaccination hesitancy subscales differed statistically significantly according to age. Vaccine benefit and protective value subscale scores of male participants were found to be statistically significantly higher than female participants. It has been determined that the vaccine benefit and protective value subscale scores and HLS scores differ statistically significantly according to education or job status. It was found that there was a significant negative correlation between the participants' HLS scores and the vaccine benefit and protective value and the legitimation of vaccine hesitancy subscale scores. In our regression analysis, health literacy; It was determined that there was a statistically significant effect on the total anti-vaccine score (p=0.016), the vaccine benefit and protective value subscale score (p=0.011), and the legitimation of vaccine hesitation subscale score (p=0.016). It was found that only education status was a statistically significant variable on the total health literacy score. Conclusion: We found that the most important factor affecting anti-vaccination and its sub-parameters is health literacy, and the most important factor affecting health literacy is education. For this reason, we think that one of the most important ways to prevent vaccine opposition, regardless of age, education and other characteristics, is to increase health literacy. We believe that with effective health policies and effective use of primary health care providers that individuals can reach relatively easily, the level of health literacy of the society can be increased, and therefore social awareness and awareness can be created on the issues of anti-vaccination or hesitation.
Benzer Tezler
- 18-65 yaş arası bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığı üzerindeki etkisi
The effect of health literacy on anti-vaccination in individuals between the age of 18-65
MUSTAFA MERCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT
- Yetişkin bireylerin aşı okuryazarlık düzeyleri ile aşı karşıtlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between adult individuals' vaccine literacy levels and vaccine opposition
MEHMET FARUK GÜLER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR DEMİRBAŞ
PROF. DR. NAZAN KARAOĞLU
- Erişkin bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı davranışlarına olan etkisi ve aşılanma davranışına yön veren temel etkenlerin tanımlanması
Defining the impact of health literacy on vaccination behaviors and the main factors guiding vaccination behavior in adults
DİLAN YAĞMUR KUTLAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE DURUSU TANRIÖVER
- Bireylerin erişkin bağışıklama konusundaki bilgi, tutum ve davranışları üzerine sağlık okuryazarlığı düzeyinin etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of HEALTH literacy level on individuals' knowledge, attitudes and behaviors on adult immunication
AYŞE SARI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
- Eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı erişkin bireylerin karşılanmamış sağlık hizmeti ihtiyacının aile sağlığı merkezi başvuru durumuna göre değerlendirilmesi
Evaluation of unmet health service needs of adult individuals registered in the family health center based on their family health center application status
HANDENUR TAN DOĞRUSEVER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ