COVİD-19 salgın sürecinde kronik hastalığı olan erişkinlerin günlük yaşam değişiklikleri, pozitif duygudurum düzeyleri ve COVİD-19 korkuları
Daily life changes, level of mood and COVID-19 fears of adults with chronic disease in COVID-19 epidemic process
- Tez No: 666340
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL KUŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Covid-19, Damgalanma, Korku, Koronavirüs, Kronik hastalık, COVID 19, Damgalama, Duygudurum, Günlük yaşam aktiviteleri, Korona virüsler, Yetişkinler, Chronic illness, Coronavirus, Covid-19, Fear, Stigma, COVID 19, Stigmatization, Mood, Activities of daily living, Coronaviridae, Chronic disease, Adults
- Yıl: 2021
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Kişinin kontrolü altında olmayan salgın hastalık koşullarında psikolojik rahatsızlıklar tetiklenebilir. Coronavirus Disease 2019 (Covid-19) pandemisi insanlar üzerinde stres, korku gibi psikolojik etkilere neden olabilir. Kronik hastalığı olan bireyler ve Covid-19 için ek risk faktörlerine sahip kişilerin salgın sürecinden daha çok etkilendiğini düşünerek bu çalışmayı planladık. Bu çalışmada kronik hastalığı olan ve olmayan bireylerin salgın sürecinde ortaya çıkan günlük yaşam değişikliklerinin, pozitif duygudurum düzeylerinin ve Covid-19 korkularının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu sayede özellikle kronik hastalığı olan bireylerin ruh sağlıklarını koruyucu önlemlerin alınması, mevcut hastalıklarının bakımında meydana gelebilecek aksaklıkları gidermek için uygun stratejilerin geliştirilmesi ve uygulanabilmesi, ayrıca gelecekteki benzer bir olay için yol gösterici olabileceğini düşünüyoruz. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızın evrenini Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'ne 01.07.2020-30.09.2020 tarihleri arasında başvuran 18 yaş üstü 92.350 kişi oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü, %5 hata payı ve %95 güven aralığı ile hesaplandığında 383 çıkmaktadır. Veri kaybı olasılığı (%10) nedeniyle 421 olarak örneklem belirlenmiştir. Bilgilendirilmiş gönüllü onam formu okutulduktan sonra 397 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler literatür taraması sonucunda oluşturulmuş anketlerin KSÜ Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran 18 yaş üzeri gönüllü bireylere yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak uygulanması ile elde edilmiştir. Anketin birinci bölümü katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve Covid-19 salgını sürecindeki günlük yaşam değişikliklerini sorgulayan sorular içermektedir. İkinci bölümünde pozitiflik ölçeği, üçüncü bölümünde ise koronavirüs (Covid-19) korkusu ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirmesi SPSS 21 programı kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p degeri 0,05'in altında ise anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Bu çalışmaya toplam 397 kişi alınmıştır. Bu kişilerin %54,9'u en az bir kronik hastalık sahibiyken, %45,1'inin herhangi bir kronik hastalığı yoktur. Kronik hastalığı olan katılımcıların %38,1'i Covid-19 salgın sürecinde takip ve/veya tedavilerinin hiç aksamadığını, %36,7'si kısmen aksadığını, %20,6'sı aksadığını belirtirken, sadece %4,6'sı takip ve/veya tedavilerinin çok aksadığını bildirmiştir. Covid-19 salgın sürecinde kronik hastalıklarının bakım kalitesindeki değişim ile ilgili soruya; katılımcıların %47,7'si hiç kötüleşmedi cevabını verirken, %37,2'si kısmen kötüleşti, %12,8'i kötüleşti, %2,3'ü çok kötüleşti şeklinde cevap vermiştir. Kronik hastalığı olanların %18,8'i salgın sürecinde kronik hastalıklarının seyrinden dolayı hiç endişelenmediğini, %32,6'sı kısmen endişelendiğini, %39,9'u endişelendiğini, %8,7'si ise çok endişelendiğini ifade etmiştir. Katılımcıların %34,4'ü Covid-19 salgın sürecinde kronik hastalıklarından dolayı daha fazla ölüm riski altına olduğunu düşünürken, %11,5'i çok düşündüğünü, %29,8'i kısmen düşündüğünü, %24,3'ü ise hiç düşünmediğini belirtmiştir. Katılımcıların salgın döneminde maske kullanımı, el yıkama, sosyal mesafeye uyma, her zamankinden daha sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz yapmaya gösterdikleri özen, sigara kullanma alışkanlıkları, gıda takviyesi alma durumları, grip aşısı yaptırma düşünceleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark yoktur. Her zamankinden daha düzenli uyumaya gösterdikleri özen durumu (p=0,003) ve zatürre aşısı yaptırma düşüncesi (p=0,014) hasta grupta anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur. Ortalama pozitiflik ölçeği toplam puanı sağlıklı grupta 28,54±6,45 (ortanca=29,0) iken, hasta grupta 28,67±5,53 (ortanca=29,0) olup, gruplar arasında fark yoktur (p=0,933). Covid-19 korkusu ölçeği puanlarıyla pozitiflik ölçek puanları arasında anlamlı bir korelasyon bulunamamıştır (r=-0,020, p=0,692). Ortalama Covid- 19 korkusu ölçeği toplam puanı sağlıklı grupta 16,14±5,93 (ortanca=15,0) iken; hasta grupta 19,45±7,15 (ortanca=19,0) olup sağlıklı gruba göre anlamlı şekilde daha yüksek çıkmıştır (p<0,001). Salgın sürecinde kronik hastalıklarının takip ve/veya tedavisi aksayanlarda Covid-19 korkusu ölçeği puanı, aksamayanlara göre anlamlı şekilde daha yüksektir (p=0,045). Covid-19 korkusu ölçeği puanları, salgın sürecinde kronik hastalıklarının seyrinden dolayı duyulan endişe düzeyi arttıkça artmaktadır fakat sınırda v anlamlı değildir (p=0,064). Covid-19 korkusu ölçeği puanları salgın sürecinde kronik hastalıklarından dolayı ölüm riski altında olduğunu düşünme düzeyi arttıkça istatistiksel olarak anlamlı şekilde artış göstermektedir (p=0,009). Oysa bir veya birden çok kronik hastalığa sahip olma arasında ölçek puanları açısından anlamlı bir fark saptanamamıştır (p>0,05). Ortalama Covid-19 korkusu ölçeği toplam puanı erkeklerde 15,88±6,57 (ortanca=15,0) iken, kadınlarda 19,83±6,50 (ortanca=20,0) olup erkeklere göre anlamlı şekilde daha fazladır (p<0,001). Ev hanımlarının Covid-19 korkusu ölçeği puanı diğer meslek gruplardan daha yüksektir (p=0,005). Yaş ile Covid-19 korkusu ölçeği puanları arasında anlamlı bir korelasyon bulunamamıştır. Birlikte yaşadığı ve/veya bakım verdiği 65 yaş üstü kişi olanlarla olmayanlar arasında her iki ölçek puanı açısından anlamlı fark bulunamamıştır (p>0,05). Covid-19 korkusu ölçeği puanı, herhangi birine koronavirüs bulaşmasından endişe duyanlarda, kimse için endişe duymayanlara göre anlamlı şekilde daha yüksektir (p=0,006). Covid-19 korkusu ölçeği puanı kendini damgalanmış hissedenlerde anlamlı şekilde daha fazladır (p<0,001). Medya karşısında geçirilen zaman arttıkça Covid-19 korkusu ölçeği puanı da anlamlı şekilde artmaktadır (p<0,001). Psikolojik desteğe hiç ihtiyaç duymayanlarda ortalama Covid-19 korkusu ölçeği puanı 15,88±6,14 (ortanca=15,0) iken; kısmen ihtiyaç duyanlarda 19,57±5,71 (ortanca=19,0), ihtiyaç duyanlarda 24,48±5,91 (ortanca=25,0) ve çok ihtiyaç duyanlarda 24,70±10,13 (ortanca=27,0) olarak bulunmuş olup gruplar arasındaki fark anlamlıdır (p<0,001). Salgın sürecinde kadınlar, erkeklere göre daha fazla psikolojik desteğe ihtiyaç duyduklarını belirtmiştir (p=0,012). Medya karşısında geçirilen zaman arttıkça psikolojik desteğe ihtiyaç duyma sıklığının da anlamlı şekilde arttığı görülmüştür (p<0,001). Mesleğinden ve/veya kronik hastalığından dolayı kendini damgalanmış hissedenlerde, hissetmeyenlere göre psikolojik desteğe ihtiyaç duyma anlamlı şekilde daha fazladır (p<0,05). Sonuç: Kronik hastalığı olan kişilerin Covid-19 korkusuna, sadece Covid-19 için riskli grupta olmaları değil, kronik hastalıklarının yönetiminde yaşadıkları zorluklar ve kendilerini damgalanmış hissetmeleri de katkı sağlamaktadır. Salgın sürecinde kronik hastalığı olan bireylere uygun takip ve tedavi stratejilerinin geliştirilmesinin ve Covid- 19 korkusu için risk gruplarının ruhsal destek anlamında öncelikli olması gerektiğinin olumlu sonuçlar vereceği düşünülmektedir. vi
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: Psychological disorders can be triggered in epidemic conditions that are not under control of the person. Coronavirus Disease (2019) can cause psychological effects on people such as stress and fear. We planned this study considering that individuals with chronic diseases and people with additional risk factors for Covid-19 are more affected by the epidemic process. In this study, we aimed to determine the daily life changes, mood levels and covid-19 fears of individuals with and without chronic diseases during the epidemic process. In this way, we think that taking preventive measures for the mental health of individuals with chronic diseases, developing and implementing appropriate strategies to eliminate the problems that may occur in the treatment of their existing diseases, and also be a guide for a similar case in the future. Materials and Methods: The scope of our study consists of 92.350 people over the age of 18 who applied to Kahramanmaraş Sütçü İmam University Health Practice and Research Hospital between 01.07.2020-30.09.2020. When the sample size is calculated with 5% margin of error and 95% confidence interval, it turns out to be 383. Due to the possibility of data loss (10%), the sample was determined as 421. After the informative consent form was read to them, 397 people were included in the study. The data were obtained by applying the questionnaires formed as a result of the literature review to volunteer individuals over the age of 18 who applied to KSU Health Practice and Research Hospital, by harnessing face-to-face interview method. The first part of the questionnaire contains questions related to the sociodemographic characteristics of the participants and their daily life changes during the Covid-19 outbreak. In the second part, the positivity(whether the test result is positive or not) scale was applied, and in the viii third part, the fear of coronavirus (Covid-19) scale was applied. Statistical evaluation of the obtained data was made by using the SPSS 21 program. For statistical significance, if the p value is below 0.05, it is considered significant. Results: A total of 397 people participated in this study. While 54,9% of these people have at least one chronic disease, 45,1% do not have any chronic disease. While 38,1% of the participants with chronic disease stated that their follow-up and treatment was not interrupted during the Covid-19 epidemic process, 36,7% claimed that partially disrupted, 20,6% claimed that were disrupted, only 4,6% claimed that their treatment was disrupted a lot. To the question about the change in the quality of care of chronic diseases during the Covid-19 epidemic process; 47,7% of the participants answered that it did not get worse at all, while 37,2% said it partially got worse, 12,8% said it got worse and 2,3% said it got very bad. 18,8% of those with chronic diseases stated that they were not worried at all due to the course of their chronic diseases during the epidemic process, 32,6% said they were partially worried, 39,9% said they were worried, and 8,7% said they were quite worried. While 34,4% of the participants thought that they were at greater risk of death due to their chronic diseases during the Covid-19 epidemic process, 11,5% agree a lot, 29,8% partially agree, and 24,3% did not agree at all with this statement. There is no significant difference between the groups in terms of the participants' use of masks during the epidemic period, washing hands, complying with social distance, eating healthier than usual time and doing regular exercise, smoking habits, taking food supplements, and idea of having a flu vaccine. The attention they paid to sleep more regularly than usual (p= 0,003) and the thought of getting pneumonia vaccine (p=0,014) were significantly higher in the patient group. The mean positivity scale total score was 28,54 ± 6,45 (median=29,0) in the healthy group, while it was 28,67 ± 5,53 (median=29,0) in the patient group, and there was no difference between the groups (p=0,933) There was no significant correlation between Covid-19 fear scale scores and positivity scale scores (r= -0,020, p=0,692). While the average Covid-19 fear scale total score was 16,14 ± 5,93 (median=15,0) in the healthy group; in the patient group it was 19,45 ± 7,15 (median=19,0) and was significantly higher than the healthy group (p<0,001). Covid-19 fear scale score is significantly higher in those people whose follow-up and treatment of their chronic diseases are disrupted during the epidemic process compared to those who did not (p=0,045). Covid- 19 fear scale scores increase as the level of anxiety due to the course of chronic diseases ix during the epidemic increases, but it is not borderline significant (p=0,064). Covid-19 fear scale scores increase statistically and significantly as the level of thinking that they are at risk of death due to chronic diseases during the epidemic process increases (p=0,009). However, no significant difference was found in terms of scale scores between having one or more chronic diseases (p>0,05). While the average Covid-19 fear scale total score was 15,88± 6,57 (median=15,0) in males, it was 19,83± 6,50 (median=20,0) in females and was significantly higher than males (p<0,001). Housewives' fear of Covid-19 scale score is higher than other occupational groups (p=0,005). No significant correlation was found between age and Covid-19 fear scale scores. No significant difference was found in terms of both scale scores between those who care or live together with people above 65 age and those who do not (p>0,05). The Covid-19 fear scale score was significantly higher in those who were worried about others (being infected with coronavirus) than those who were not concerned about anyone (p=0,006). Covid-19 fear scale score is significantly higher in those people who feel themselves stigmatized (p<0,001). As the time spent in front of the media increases, the covid-19 fear scale score also increases significantly (p<0,001). While the average Covid-19 fear scale score was 15,88 ± 6,14 (median = 15,0) for those who do not need psychological support at all; it is 19,57 ± 5,71 (median=19,0) for those who need it partially, it is 24,48 ± 5,91 (median=25,0) for those who need it, and it is 24,70±10,13 (median=27,0) for those desperately need it and the difference between the groups is significant (p<0,001). During the pandemic, women pointed out that they need more psychological support with compared to men (p=0,012). It was seen that as the time spent in front of the media increased, the frequency of the need resorting to psychological support increased significantly (p<0,001). The need for psychological support is significantly higher in those people who feel stigmatized due to their profession or chronic illness than those who do not feel (p<0,05). Conclusion: Not only being in the risk group but also the difficulties they experience in the treatment of their chronic diseases and their feeling as stigmatized person also contribute to covid-19 fear of individuals who have chronic diseases. It is concluded that developing appropriate follow-up and treatment strategies for individuals with chronic diseases during the epidemic process and prioritization of risk groups in terms of mental support for the fear of Covid-19 will yield positive results. x
Benzer Tezler
- Hüseyin Cavid'in tarihi dramları
Başlık çevirisi yok
CİHAN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALEMDAR MUSTAFA YALÇIN
- Fen bilgisi öğretiminde gösteri (demostrasyon) ve radyo ile öğretim yönteminin öğrenci başarısına etkisi
Başlık çevirisi yok
GÜLRİZ İMER