Değişik tahıl ürünlerinin ve buğday çeşitlerinin çinko eksikliğine karşı duyarlılığının araştırılması
Sensitivity of different cereal species and wheat cultivars to zinc deficiency
- Tez No: 65258
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZBEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Buğday, Tahıllar, Toprak, Çinko, Wheat, Cereals, Soil, Zinc
- Yıl: 1997
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Toprak Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çinko noksanlığı dünyada ve Türkiye'de topraklarda çok sık rastlanan bir mikrobesin elementi sorunudur. Topraklarda mevcut toplam Zn miktarı bitki ihtiyacının çok üzerinde olmasına karşın bitki tarafından alınabilir Zn miktarı oldukça yetersiz olduğu yapılan çalışmalarla gösterilmiştir. Türkiye'de özellikle Orta Anadolu bölgesi topraklarında Zn eksikliği tahıl alanlarında bitkisel verimi oldukça sınırlandırdığı saptanmıştır. Çinko eksikliği bitkisel verimi sınırlandırması yanında Zn'ca fakir toprakta yetiştirilen tahılların tanesindeki Zn'nun konsantrasyonunun düşük olmasına da yol açmaktadır. Bu durum tahıl kökenli gıda tüketiminin yaygın olduğu aile bireylerinde özellikle de çocuklarda yaygın olarak Zn eksikliğine neden olmaktadır. Tahıl kökenli gıdalar yalnızca Zn'ca fakir değildir aynı zamanda fitik asit ve pektin gibi çinko yarayışlılığını azaltan bileşiklerce de zengindirler. Bitkide Zn noksanlığını gidermek için ya toprağa bitkinin doğrudan alabileceği Zn gübresinin verilmesi yada toprakta yarayışsız formlarda bulunan Zn'yu geliştirdiği bir takım fizyolojik ve morfolojik adaptasyon mekanizmalarıyla etkin bir şekilde alabilen ve kullanabilen türlerin veya çeşitlerin ıslahıdır. Bu tez çalışmasında Zn uygulamasıyla tahıllarda sağlanan verim artışlarını belirlemek, Zn noksanlığı altında topraktan etkin şekilde Zn'yu alan ve kullanan genotipleri seçmek, Zn dayanıklılığıyla ilgili olan fizyolojik, morfolojik ve genetiksel mekanizmaları ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda Zn noksanlığından en çok etkilenen türlerin makarnalık buğday çeşitleri ve yulaf olduğu belirlenirken en az etkilenen türler ise tritikale ve özellikle de çavdar olduğu bulunmuştur. Arpa çeşitleri, ekmeklik buğday çeşitlerine kıyasla Zn noksanlığından daha az etkilenirken hem arpa hem de ekmeklik buğday çeşitlerinin Zn noksanlığından orta düzeyde etkilendiklerini söyleyebiliriz. Tahıl türlerinin Zn noksanlığına karşı farklı dayanıklılığı yeşil aksamın Zn konsantrasyonuyla değil de daha çok bitkinin yeşil aksam başına düşen toplam Zn miktarıyla (Zn içeriği) ilişkili olduğu belirlenmiştir. Çinko noksanlığındaki simptomlarm şiddetine ve kuru madde verimlerindeki azalmalara göre tahıl türlerinin Zn eksikliğine duyarlılıkları yulaf^makarnalık buğdaylar>ekmeklik buğdaylar>arpa>tritikale>çavdar şeklinde azaldığı belirlenmiştir. Türler arasında Zn eksikliğine dayanıklılı "kta, türlerin veya topraktan farklı düzeylerde Zn alma ve kullanma kapasitelerinin önemli olduğu görülmüştür. Dayanıklı çeşitlerin topraktan daha fazla Zn aldığı ve bu Zn'yu dokularda daha etkin kullandığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Zinc (Zn) deficiency is a worlwide nutritional problem occurring in many countries including Turkey. in fact, the soils are rich in Zn, but the availability of soil Zn to plants is extremly low. it has been shown that in Turkey, Zn deficiency is particularly widespread in cereals (e.g. wheat) growing in Central Anatolia. Existence of Zn deficiency in wheat leads to severe reductions in grain production also low levels of Zn in grain. Therefore, cereal-based foods made from such Zn-deficient cereals are very poor in Zn concentration. Consumption of such foods at very high amounts may be responsible for occurrence of Zn deficiency in humans. Cereal-based foods are low in Zn and rich in compounds limiting bioavailability (utilization) of Zn in human cells, such as phytic acid and sellulose. To avoid Zn deficiency in plants, soils should be fertilized with Zn. Alternatively, new cultivars should be developed and released to Zn-deficient areas with high genetical capacity to use and mobilize Zn from the sparingly soluble Zn- compounds. This thesis aimed to a) study the role of Zn fertilization on plant growth b) to select genotypes having high Zn efficiency and c) to characterize the physiological, genetical and morphological factors determining Zn efficiency. The results obtained in this present thesis showed that durum wheats and oats were particularly sensitive to Zn deficiency, while rye and triticale had a high Zn efficiency. Barleys were superior to wheat in respect to Zn efficiency. Sensitivity of ali cereals to Zn deficiency declined in the order: Durum wheat>oatebread wheat>barley>triticale>rye. Differential Zn efficiency among the cereals as well as genotypes of a cereal was well related with the total amounts of Zn per plant, but not with Zn concentration per unit dry weight of plants. The results showed that Zn efficient genotypes are able to take up Zn at higher amounts and use it more efficiently at the cellular level.
Benzer Tezler
- Edremit-Burhaniye Ovası ve yakın çevresinin beşeri ve iktisadi coğrafyası üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA MUTLUER
- Azerbaycan`ın kalkınmasında coğrafi etkilerin önemi
The effects at geographical conditions on the development of Azerbaijan
BÜNYAMİN ÇİL
- XIII-XIV. yüzyıllar Anadolu'sunda kültür dolaşımı açısından dervişler, talebeler ve hacılar
Sufis students and pilgrims in XIII-XIV th century Anatolia: A study of cultural circulation
RESUL AY
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BAHAEDDİN YEDİYILDIZ
- Yerli yapım bir tahıl kurutucusuna ait yapısal ve işlevsel özelliklerin belirlenmesi üzerinde bir çalışma
Başlık çevirisi yok
KERİM CAYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarım Makineleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İ. KURTULUŞ TUNÇER
- Manda içyağı ve koyun kuyruk yağının yağ asidi bileşimi ve bazı karakteristik özellikleri, depolama ve ısıl işlemle fiziksel ve kimyasal özelliklerinde meydana gelen değişim
Fatty acid composition and some characteristic properties of water-buffalo tallows and sheep tail fats, and the changes occurred in physical and chemical properties during the storage and heat treatment
SEMRA YAPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Gıda MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜROL ERGİN