Processing Turkish center-embeddings: An investigation of case interference and prosodic phrase lengths
Türkçede iç içe yerleşik tümce yapılarının işlemlenmesi: Durum eki müdahalesi ve bürünsel öbek uzunluğunun bir incelemesi
- Tez No: 649325
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. NAZİK DİNÇTOPAL DENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Cümle, Cümle yapısı, Dilbilgisi, Dilbilim, Durum ekleri, Türkçe, Öbek eylemler, İşlemlenme, Sentence, Sentence structure, Grammar, Linguistics, Case morphology, Turkish, Phrasal verbs, Processing
- Yıl: 2020
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Türkçede iç içe yerleşik tümce yapılarının işlemlenmesini incelemektedir. İki tümce sonu kabul edilebilirlik puanlaması çalışması (1. ve 2. Deney) ve bir göz izleme deneyi (3. Deney) ile (i) Türkçede iç içe yerleşik tümce yapılarındaki işlemleme zorluğunun benzerlik-odaklı müdahale (ör., Lewis & Vasishth, 2005) ve/veya bürünsel öbek uzunluğuna (Fodor, 2013) bağlı olarak değişip değişmediği, (ii) Türkçe iç içe yerleşik tümcelerde kayıp-ikinci-fiil yanılsamasının (Frazier, 1985) olup olmadığı ve (iii) benzerlik-odaklı müdahale ve/veya bürünsel öbek uzunluğunun (varsa) kayıp-ikinci-fiil yanılsamasını etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Kabul edilebilirlik puanlamalarının sonuçları tahmin edilenin aksine düşük sözdizimsel müdahalenin incelenen tümce yapılarının işlemleme zorluğunu değiştirmediğini, fakat ideal gruplamayı destekleyen bürünsel öbek uzunluğunun bu tümcelerin işlemlenmesini kolaylaştırdığını göstermiştir. Genel olarak bakıldığında incelenen tümcelerde kayıp-ikinci-fiil yanılsaması yokken düşük sözdizimsel müdahale ve destekleyici olmayan bürünsel öbek uzunluklarına sahip tümcelerde yanılsamanın olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar kayıp-ikinci-fiil yanılsamasının tüm dillerde var olduğu görüşünü desteklemektedir (Gibson & Thomas, 1999). Göz izleme deneyinin sonuçları incelenen tümce yapısının düşük sözdizimsel müdahale ve destekleyici bürünsel öbek uzunluklarıyla daha kolay işlemlendiğini, fakat sesbilimsel müdahalenin bir etkisinin olmadığını göstermiştir. Özetle, çalışmanın bulguları benzerlik-odaklı müdahale ve bürünsel öbek uzunluğu açıklamalarını Türkçeden veri ile desteklemiştir.
Özet (Çeviri)
This study investigated the processing difficulty associated with Turkish center- embeddings. Two off-line end-of-sentence acceptability judgment tasks (Experiments 1 and 2) and an eye-tracking experiment were conducted to examine (i) if the processing difficulty of Turkish center-embeddings is influenced by similarity- based interference (e.g., Lewis & Vasishth, 2005) and/or prosodic phrase lengths (Fodor, 2013), (ii) if missing-VP2 illusion (Frazier, 1985) exists in Turkish center- embeddings, and (iii) if the illusion (if it existed) is modulated by similarity-based interference and/or prosodic phrase lengths. The judgment tasks showed that contra the predictions of the similarity-based interference decreasing syntactic interference did not ease the processing difficulty of Turkish center-embeddings, but prosodic phrase lengths encouraging optimal phrasing of the sentence resulted in an easier processing of the construction. There was overall no missing-VP2 illusion in Turkish center-embeddings, but the illusion was observed in the sentences with decreased syntactic interference and discouraging phrase lengths, suggesting that missing-VP2 illusion may be cross-linguistic (Gibson & Thomas, 1999). The results from the eye- tracking experiment showed that decreasing syntactic interference and encouraging phrase lengths facilitated processing Turkish center-embeddings; phonological interference did not affect their processing difficulty, though. Overall, the findings supported the predictions of the similarity-based interference and prosodic phrase lengths accounts and extend them to Turkish.
Benzer Tezler
- Türkçe metin verilerinde doğal dil işleme ve derin öğrenme yöntemleri ile kredi riski tahmini
Credit risk estimation with Turkish text data using natural language processing and deep learning methods
EMRE RIDVAN MURATLAR
Doktora
Türkçe
2026
İstatistikYıldız Teknik Üniversitesiİstatistik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DOĞAN YILDIZ
- Türkiye'de karma kullanımlı yapılarda yönetim planı ve uygulama sorunları
Management plans and practical challenges in mixed-use developments in Türkiye
FURKAN YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiGayrimenkul Geliştirme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEVKİYE ŞENCE TÜRK
- A study of the effects of processing instruction on the development of English wh-questions used by Turkish EFL learners
Süreç odaklı dil öğretimi'nin İngilizce'deki ne-soru yapısını öğrenen Türk öğrencilerdeki etkisi üzerine bir çalışma
İLKAY ÇELİK YAZICI
Doktora
İngilizce
2007
İngiliz Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
YRD. DOÇ. DR. TÜRKAY BULUT
- Duyusal İşlemleme Ölçeği Sınıf Formu'nun Türk çocuklarına uyarlanması
Adaptation of Sensory Processing Measure Main Classroom form to Turkish children
DİLEK KASIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN UYANIK BALAT
- Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı'nda çalışan polis teşkilatı mensuplarında öz denetim ve sosyal sorun çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The study on relation between social problem solving skills and self-control on police officers in Turkish National Police, Center Headquarter Department
MUSTAFA KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sosyal HizmetAnkara ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VELİ DUYAN