İşyerlerinde yoğun bilgisayar kullanımının çalışanların sosyal ilişkileri üzerindeki etkileri
The Effects of excessive computer usage in workplaces on social relations of workers
- Tez No: 63894
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VİLDAN AKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Sosyoloji, Business Administration, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Aile, Bilgisayarlar, Sosyal ilişkiler, Çalışanlar, İş hayatı, Family, Computers, Social relations, Workers, Work life
- Yıl: 1997
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Araştırmanın konusunu, işyerlerinde yoğun bilgisayar kullanımının, çalışanların hem çalışma yaşamında, hem de çalışma dışı sosyal yaşam alanında deneyimledikleri sosyal ilişkiler üzerindeki etkileri oluşturmaktadır. Araştırmanın kuramsal bölümünde, bu iki sosyal yaşam alanının ilişkililiği (çalışma/çalışma dışı), yapısal-işlevselci kuram çerçevesinde“sosyal rol”kavramı aracılığıyla kurulmuş ve sosyal roller (çalışma ve çalışma dışı yaşam rolleri) çalışanların iki sosyal yaşam alanında farklı rol setlerine üye olmaları ile ilişkilendirilmiştir. Bilgisayarın etkilerini belirleyebilmek amacıyla, Ankara'da yoğun veri girişi potansiyeline sahip olan ve BİM'lerinde veri girişi ünitesi bulunduran 15 kamu kuruluşunda, saptanan evli ve çocuklu operatörlerin tümüne (661 kişi) soru kağıdı uygulanmıştır. Ancak bilgisayarın etkilerini daha açık görebilmek için, bu kuruluşlarda aynı işin bilgisayar kullanılmaksızın yapıldığı kodlama bölümünde evli ve çocuklu personel belirlenip, tümü (137) soru kağıdı verilerek araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmada yönetici ve denetçilerle mülakat yapılmış, anketör kullanımına izin verilmemiş olması araştırıcıya zengin gözlem olanağı sağlamıştır. Araştırmanın sonucunda, yapılan işin temel özelliklerinin birbirine benzer olması nedeniyle, bilgisayarla çalışan ve çalışmayanların çalışma yaşamları ile ilgili benzer deneyimler yaşadıkları belirlenmekle beraber, işin arkadaşlığı kısıtlıyor ve engelliyor olması, kısaca sosyal izolasyonun, bilgisayarla çalışma ortamında arttığı ve iş tutumuna etki ettiği saptanmıştır. Diğer yandan çalışma dışı yaşam rollerinin niteliği ve sosyal ilişki sıklığı, bilgisayarla çalışan ve çalışmayanlar arasında iş tutumu ve günlük çalışma süresine bağlı olarak farklılaşma göstermiştir. Genel olarak bilgisayarla yoğun çalışmanın, sosyal ilişkiler üzerinde olumsuz etkileri olduğu belirlenmiş, çalışma yaşamından çalışma dışı yaşam alanına olumsuz saçılma olduğu ortaya çıkmıştır. Özetle, bilgisayarla çalışmaya karşı olumsuz tutum ile sosyal ilişkilerin niteliği genellikle aynı yönde ilişkili bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
M SUMMARY The subject of the research is to analyze the effect of excessive computer usage at work on the social relations experienced by workers in both work and nonwork social life. In the theoretical part of the thesis, the relatedness of work and nonwork social life has been established through the concept of“social role”within the context of structural-functionalist theory. Social roles in work life and nonwork life have been related by the membership of workers in different role sets in these two areas of social life. Fifteen governmental organizations in Ankara with database unit have been chosen and 661 operators working in the forementioned organizations who are married and who have children, have been selected. In order to find the effects of computer usage, questionnaires have been administered to the operators. Furthermore, 137 workers from the coding departments where the same kind of work is done without computer have been selected and questionnaires have also been administered to them. The inclusion of this group provided a clearer view of the effects of computer usage. Managers and supervisors have also been interviewed. Questioners who administered by the researcher herself which gave researcher a chance for observations on a wide basis. The results of the research show that, due to the similarity of the basic characteristics of the jobs performed, workers who use computer and who don't use computer live through similiar experiences in their work life. However the results of the research also show that social isolation increases with the usage of computer at work and that it effects attitudes toward work. On the other hand, a difference is found concerning the quality of nonwork life roles and the frequency of social relations between workers who use computers and who don't. This difference is related to work attitude and working hours. The results of the research show that in general, excessive computer usage at work have negative effects on social relations. There is a negative spillover from work life to nonwork life. In summary, the negative attitude toward excessive computer usage at work and the quality of social relations are found to be positively correlated.
Benzer Tezler
- Globalleşme sürecinde Türkiye`de işçi sendikalarının sosyal faaliyetleri
On the process of globalization the social activities of labour unions in Turkey
HAMZA ERSİNADIM
Doktora
Türkçe
2000
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR ARICI
- Bankacılıkta otomasyon
Automation in banking
FERRUH BASKU
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
BankacılıkGazi ÜniversitesiTicaret Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEZER ÖÇAL