Elli yaş ve üzeri bireylerde kolorektal kanser tarama davranışları ve sağlık okuryazarlık düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between colorectal cancer screening behaviours and health literacy level of individuals aged 50 and over
- Tez No: 638031
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HESNA GÜRLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Eğitimi, Health Education
- Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, tarama davranışı, sağlık okuryazarlığı, hemşirelik, Kitle taraması, Kolorektal neoplazmlar, Neoplazmlar, Yaşlılar, Colorectal cancer, screening behavior, health literacy, nursing, Mass screening, Colorectal neoplasms, Neoplasms, Aged
- Yıl: 2020
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, 50 yaş ve üzeri bireylerin kolorektal kanser tarama davranışları ve sağlık okuryazarlık düzeyi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak uygulandı. Araştırmanın evrenini Sivas Numune Hastanesi İstasyon Ek Binası Yetişkin Gözlem Odası'na 30 Aralık 2019 - 30 Mart 2020 tarihleri arasında başvuran 633 birey oluşturdu. Örnekleme ise araştırmanın dahil edilme ölçütlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 50 yaş ve üzeri 332 birey alındı. Araştırma verilerinin toplanmasında Tanıtıcı Özellikleri Belirleme Formu, Kolorektal Kanser Tarama Davranışları Formu ve Sağlık Okuryazarlık Ölçeği kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelik dağılımlar, Ki-kare analizi, independent sample t testi, Kolmogorov-Smirnov testi, ANOVA varyans analizi, Kruskall-Wallis testi ve Lojistik Regresyon analizi kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde p<0.05 değeri anlamlılık düzeyi olarak kabul edildi . Araştırmaya katılan bireylerin çoğunluğunun 50-65 yaş aralığında, kadın ve evli olduğu, çalışmadığı, gelir durumunun giderden az ve ilköğretim mezunu olduğu ve il merkezinde yaşadığı, %45.5'inin kolorektal kanser tarama testleri hakkında bilgisi olduğu ve %30.7'sinin kolorektal kanser tarama testi yaptırdığı belirlendi. Çalışmada ayrıca kolorektal kanser tarama testleri hakkında bilgisi olan bireylerin tarama testi yaptırma oranının daha yüksek olduğu bulundu. Çalışmada bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nden ortalama 81.88±23.64 puan ile orta düzeyde puan aldıkları, 50-65 yaş, erkek, evli, çalışan, gelir düzeyi giderden fazla olan, üniversite mezunu ve il merkezinde yaşayan, 1-9 yıldır kronik hastalığı olan, kolorektal kanser tarama testleri hakkında bilgisi olan bireylerde sağlık okuryazarlık düzeyinin yüksek olduğu (p<0.05), kolorektal kanser tarama testi yaptırma durumu ile sağlık okuryazarlık düzeyi arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı belirlendi (p>0.05) Sonuç olarak; Bireylerin kolorektal kanser tarama testlerini bilme ve test yaptırma oranlarının yetersiz olduğu, orta düzeyde sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip oldukları ve kolorektal kanser tarama testi yaptırma durumu ile sağlık okuryazarlığı arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı belirlendi.
Özet (Çeviri)
The present study was conducted as descriptive and cross-sectional to determine the relationship between the colorectal cancer screening behaviors and health literacy levels of individuals aged 50 and over. The population of the study consisted of 633 individuals applying to Sivas Numune Hospital, Station Additional Building, Adult Observation Room between December 30, 2019 and March 30, 2020. The sample of the study consisted of 332 individuals aged of 50 and over, who agreed to participate in the study, and who met the inclusion criteria. The Descriptive Characteristics Determination Form, Colorectal Cancer Screening Behaviors Form, and Health Literacy Scale were used in collecting the data of the study. Frequency, The Chi-Square Analysis, Independent sample t-test, Kolmogorov-Smirnov Test, ANOVA Variance Analysis, Kruskall-Wallis Test and Logistic Regression Analysis were used in evaluating the data. p<0.05 was considered to be significant in evaluating the data. It was determined that many of the individuals were between the 50-65 average age range, women, married, not working, had low income and they were primary school graduated, lived in the city center, 45.5% had knowledge about colorectal cancer screening tests, and 30.7% had undergone colorectal cancer screening tests. In addition, it was also determined that those who had knowledge about colorectal cancer screening tests had higher participating rate in screening tests. In the study, it was also found that the individuals received moderate scores from the Health Literacy Scale with 81.88±23.64 points; and that the individuals who were between the ages of 50 and 65, who were married, working, living in the city center, had chronic diseases for 1-9 years, had knowledge on colorectal cancer screening tests had higher health literacy levels (p<0.05); and that there was no significant relation between undergoing colorectal cancer screening test and health literacy (p>0.05). As a result, it was found that the knowledge and undergoing of colorectal cancer screening tests of individuals were inadequate, they had moderate health literacy levels, and there was not a significant relation between undergoing colorectal cancer screening test and health literacy.
Benzer Tezler
- Elli yaş ve üzeri bireylerin kolon kanseri taramalarına katılımlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of the factors affecting the participation of individuals aged fifty and older in colon cancer screenings
HEVES KENİ KÖSEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikDemiroğlu Bilim ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYGÜL AKYÜZ
- Kolon kanseri ve tükürük mikrobiyom ilişkisi
Association of colon cancer and saliva microbiome
DENİZ CAN GÜVEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
MikrobiyolojiHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER DİZDAR
- Elli yaş ve üzeri bireylerde beslenme alışkanlıkları, uyku kalitesi ve antropometrik ölçümlerin bilişsel işlevler üzerine etkisi
The effect of nutritional habits, sleep quality and anthropometric measurements on cognitive functions in individuals age 50 and over
AZİME BAĞCI OĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNE YILMAZ
- Elli yaş ve üzeri HIV ile yaşayan bireylerde kemik metabolizmasının ve sarkopeninin değerlendirilmesi
Evaluation of bone metabolism and sarcopenia in individuals aged 50 and over living with HIV
BİLGE ÇAĞLAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGÜL METE
- Dispeptik şikayeti olan orta yaş üzeri hastalarda prekanseröz lezyonların varlığı ve bunun helicobacter pylori ile ilişkisi
The precense of precancerous lesions in patients over medium age with dispeptic complaints and its relationship with helicobacter pylori
CÜNDÜLLAH TORUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Gastroenterolojiİstanbul Medeniyet Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. İLYAS TUNCER