Geri Dön

İlkokul öğrencilerinin ağız ve diş sağlığı eğitiminde kullanılacak katılımlı eğitim modeli geliştirilmesi ve eğitimdeki etkinliği araştırması

Başlık çevirisi mevcut değil.

  1. Tez No: 59036
  2. Yazar: GÖNÜL DEMİR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ALPAY ÇELİKER
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Halk Sağlığı, Public Health
  6. Anahtar Kelimeler: Ağız, sağlık, eğitim, katılım, eğitim yöntemi ili, Ağız hastalıkları, Diş hastalıkları, İlkokul öğrencileri, Oral, health, training, participation, training methods. VII, Mouth diseases, Tooth diseases, Primary school students
  7. Yıl: 1997
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

ÖZET Müdahale niteliğindeki bu araştırma ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin ağız ve diş sağlığı konusunda etkin katılımlı eğitim modelini belirlemek amacı ile 1995-96 eğitim ve öğretim yılında Ankara ili Seyranbağları bölgesindeki Kıbrıs Bayraktar, Kütükçü Alibey ve Mimar Sinan ilkokullarında yapılmıştır. Eğitim sonrası öğrencilerin birbirlerini etkilemeleri riskini ortadan kaldırmak amacı ile yaşları, sınıfları, anne çalışması yönünden benzer üç ayrı okuldan seçilen 4.sınıf öğrencilerinden oluşan üç grup birbirinden farklı eğitim modelinin uygulandığı araştırma gruplarını oluşturmuşlardır. Her üç gruba da önce ağız ve diş sağlığı konusunda öğrencilerin bilgi ve tutumlarını belirlemek için bilgi ve tutum anketi ile etkin diş fırçalama becerilerini belirlemek için kontrol listesi ilk testi uygulanmıştır. Bilgi ve beceri ilk testinden sonra Kıbrıs Bayraktar İlkokulu öğrencilerinin oluşturduğu anlatma grubuna ağız ve diş sağlığı konusu anlatılmış ve diş fırçalama becerisi demonstre edilerek bir kez öğrencilere tekrarlatılmıştır. Anlatma sırasında renkli kalemlerle kolay mesajların yer aldığı flip-chart kullanılmış ve gerektiğinde öğrencilerin sorularına yanıt verilmiştir. Kütükçü Alibey İlkokulu öğrencilerinin oluşturduğu koçluk grubuna (coaching) grup çalışması ile rehber eğitimciler tarafından ağız ve diş sağlığı konusunda bilgiler kısaca anlatılarak grupta tartışılmıştır. Diş fırçalama kontrol listesi ile diş fırçalama becerisi, öğrencilere açıklanarak gösterildikten sonra öğrencilerin grup içinde tekrarlamaları sağlanmış ve hataları düzeltilerek rehberlik yapılmıştır. Daha sonra gruplara konu ile ilgili sorular verilmiş ve yanıtlarını bulmaları istenmiştir, yanıtlar sınıfa okunarak tartışılmıştır. Mimar Sinan İlkokulu öğrencilerinin oluşturduğu okuma grubunda ise ağız ve diş sağlığı konusunda geliştirilen kitapçıktaki bilgiler eğitimci tarafından sınıfa okunmuş daha sonra öğrencilerin bir kez okumaları sağlanmıştır. Diş fırçalama becerisi eğitimci tarafından açıklanarak gösterilmiş ve bir kez öğrencilere tekrarlatılmıştır. Her üç grubada ağız ve diş sağlığı kitapçığı ve diş fırçası kendilerinde kalmak üzere öğrencilere dağıtılmıştır. Kitapçıkta yer alan diş fırçalama öğrenim rehberi öğrencilere tanıtılmış ve nasıl kullanacakları açıklanmıştır, öğrencilerden öğrenim rehberine göre evde dişlerini 6 kez fırçalamaları istenmiştir.Eğitimden sonra üç gruba da bilgi ve tutum son testi ve beceri ara testi uygulanmıştır. Eğitimden 20 gün sonra öğrencilere beceri son testi uygulanarak becerilerindeki gelişmeler ile ilgili bulgular elde edilmiştir. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirmesinde tek yönlü varyans analizi ve bağlı olarak Duncan testi, x2 testi, paired-t testi kullanılmıştır. Ayrıca ilk-son test ilişkileri için de Kappa katsayıları hesaplanmıştır. Dişlerini fırçaladıklarını söyleyen öğrenciler anlatma grubunda %97.3, koçluk grubunda %91.5, okuma grubunda %92.8 olarak yüksek belirlenmiştir. Anlatma grubundan %45.5, koçluk grubundan %49.3, okuma grubunda %47.3 öğrenci diş fırçalamaya ilkokulda başladıklarını belirtmişlerdir. Diş çürüklerinin diğer organları etkilediği konusunda öğrencilerin bilgisinin yeterli olduğu belirlenmiştir. Diş çürüklerinin etkilediği organlar konusundaki yanıtlarda ise en fazla artış göz yanıtında %99.9, kulak yanıtında %93.0, kalp yanıtında %88.7 ve böbrek yanıtında %76.1 ile koçluk grubunda olmuştur. Göz ve kulak yanıtları yönünden gruplar arasındaki fark istatistiksel yönden koçluk grubu lehine anlamlı bulunmuştur, diğer yanıtlar yönünden fark anlamlı bulunmamıştır. İlk-son test ilişkisine göre ise koçluk grubunda eğitim tüm yanıtlarda etkili olmuştur. Diş çürüğü oluşmasının nedenini bilen öğrenciler anlatma grubunda %85.4'e, koçluk grubunda %81.7'e ulaşarak okuma grubuna göre daha fazla artış göstermiştir (p<0.001). Diş kirini doğru olarak tanımlayan öğrenciler %87.3 ile en fazla koçluk grubunda artış göstermişlerdir (p<0.001). Dişlere zararlı besinler konusunda şekerli besinler yanıtını verenler anlatma grubunda %97.3, koçluk grubunda %98.6, okuma grubunda %95.7'e yükselmiştir (p >0.05). Üç grupta da bu konuda eğitim amacına ulaşmıştır. Dişlerin günde en az iki defa fırçalanması gerektiği konusunda üç gruptada artış sağlandığı halde dişleri fırçalama zamanını her yemekten sonra olarak doğru yanıtlayanlar %91.6 ile koçluk grubunda fazla olarak belirlenmiştir (p<0.01). Uygun diş fırçasının kıllarını orta sertlikte naylon olarak doğru tanımlayan öğrenciler %87.3 ile en fazla koçluk grubunda bulunmuştur (p<0.001), en düşük artış okuma grubunda olmuştur. Diş fırçasını değiştirme süresi ve diş çürüklerinden korunmada kolalı içeceklerin az tüketilmesi konusunda her üç grupta da doğru yanıt verenlerde önemli artış olmuştur (p>0.05). Diş sağlığını korunma ile ilgili düzenli fırçalama yanıtında%97.2 (p<0.05), düzenli diş hekimi yanıtında %88.7 (p>0.05), şekerli besinlerin az tüketilmesi yanıtında %83.1 (p<0.001) ve öğün arası yemek alışkanlığının azaltılması yanıtında %43.5 (p<0.01) ile en fazla artış koçluk grubunda olmuştur. Diş fırçalamada kullanılan macun miktarının mercimek büyüklüğünde olması gerektiğini bilenler anlatma grubunda %92.7'e, koçluk grubunda %100.0'e, okuma grubunda %97.1'e ulaşarak önemli artış göstermişlerdir (p>0.05). Öğrencilerin diş fırçalama becerisinden aldıkları puan ortalamaları anlatma grubunda ilk testte 9.4 ± 0.5, ara testte 22.3 + 0.6, son teste ise 26.8 ± 0.5 olarak bulunmuştur (p<0.001). Koçluk grubunda ilk testte 6.9 ± 0.4, ara testte 28.2 ± 0.6, son testte 31.6 ± 0.3 olarak bulunmuştur (p<0.001). Okuma grubunda ise ilk testte 6.5 ± 0.4, ara testte 20.4 ± 0.9, son testte 26.4 ± 0.7 bulunmuştur (p<0.001). Her üç grupta da ara ve son testlerde öğrencilerin puan ortalamalarında artış olmuş ve becerilerinde gelişme belirlenmiştir. Öğrencilerin beceri ilk ve ara testinden aldıkları puan ortalamaları farkı anlatma grubunda 12.9 ± 0.5, koçluk grubunda 21.4 ± 0.7, okuma grubunda 14.0 ± 0.7 olarak belirlenmiştir (p<0.001). Koçluk grubu öğrencilerinin beceri puanlarındaki artış daha fazladır. Ara ve son test puan ortalamaları farkı anlatma grubunda 4.5 ± 0.6, koçluk grubunda 3.3 ± 0.6 ve okuma grubunda 6.0 ± 0.8 olarak belirlenmiştir (p<0.05). Okuma grubu öğrencilerinin puanlarındaki artış koçluk grubuna göre daha fazladır. Bunun nedeni ara testte koçluk grubu öğrencilerin başarı puanlarındaki hızlı artış olmasıdır. İlk-son test beceri puan ortalamaları farkı anlatma grubunda 17.4 ± 0.6, koçluk grubunda 24,7 ± 0.5 ve okuma grubunda 20.0 ± 0.7 olarak bulunmuştur (p<0.001). Becerideki artış koçluk grubu lehinedir.

Özet (Çeviri)

ABSTRACT This research was carried on at three elementary schools: Kıbrıs Bayraktar Elementary School, Kütükçü Alibey Elementary School and Mimar Sinan Elementary School during the 95-96 educational year in Seyranbağları District in Ankara. The aim was to establish an interactive training model for oral health of 4th year students. The research groups were selected from three different schools and they were similar with respect to the age, class, status of mother (mothers had jobs outside) in order to eliminate the risk that the children affect each other after the training. The groups were exposed to different training models. First, a“knowledge and attitude”questionnaire was applied to each group in order to determine the knowledge and attitudes of the students and the check-list first test was applied in order to determine their efficient tooth brushing skills. After the knowledge and skills first test, the oral health was explained to the informed group consisting of Kıbrıs Bayraktar Elementary School students and tooth brushing skills were demonstrated and the same was asked to be repeated once by the students. During explanation flip charts with easy messages and drawings were used and the questions from students were answered. A group study was conducted in the coaching group consisting of Kütükçü Alibey Elementary School students and the information about oral health was given and the subject was discussed. Tooth brushing skills according to the tooth brushing check-list was demonstrated by explaining and then the students were asked to repeat the same and their mistakes were corrected through counseling. Following the counseling, questions about the subject were distributed and the students were asked to answer and the answers were discussed in the class. Mimar Sinan Elementary School students formed the reacting group. The information in the book developed on oral health were read to the class by a trainer and then the students were let read the information once. The tooth brushing skills were demonstrated by explaining and the students were made repeat. And each group was distributed a handbook on oral health and a tooth brush for their own use. An explanation was given about the learning guide on tooth brushing in the handbook and how to use the toothbrush was explained to the students and the students were asked to brush their teeth at home six times according to the learning guide. After the training, knowledge and attitude last test and skills mid-training test were applied to each group. After 20 days following the training the skills last test were applied to the students and developments in their skills were determined. In the statistical analysis of the data obtained one dimensioned variant analysis and relating to this, the Duncan test, x2 test, paired-t test were used. And for the first-final test relationships Kappa coefficients were used. The students who told that they brushed their teeth were in high ratio: In the informed group 97.3%; in the coaching group 91.5%; in the reading group 92.8%. In the informed group, 45.5% of the students, in the coaching group 49.3% of the students, in the reading group 47.3% of the students told that they began brushing their teeth at the elementary school ages. It was determined that the information students had that the tooth decays affect the other organs was sufficient. The answers on the organs the tooth decays affect revealed that the highest increase in the number of students who could answer correctly was in the coaching group with the ratios of 99.9% for the eyes, 93.0% for the ears, 88.7% for the heart and 76.1% for the kidneys. The difference between the groups with respect to the answers for eyes and ears was significant in favor of the coaching group, and the difference was insignificant for the other answers. And according to the first-final test relationship, the training in the coaching group, the training was effective for all answers. The ratio of the students who know the reason of tooth decay reached to 85.4% in the informed group, and reached to 81.7% in the coaching group indicating higher increase compared to the reading group (p<0.001). The highest increase in the level of knowledge on tooth dirt was demonstrated by the students who defined the tooth dirt correctly in ratio of 87.3 in the coaching group (P<0.001) The ratio of the students who gave the answer of“sweet food”for the question regarding the food which is hazardous to teeth increased to 97.3% in the informed group, to 98.6% in the coaching group and 95.7% in the reading group (p>0.05). In all of the three groups the training reached its goal in this regard. All groups demonstrated anincrease regarding the fact that the teeth must be brushed at least twice a day, however, the right answer that the teeth must be brushed three times after every meal was given mostly by the coaching group in ratio of 91.6 (p<0.01). The right answer that an appropriate tooth brush has semi-soft plastic hair was given by the coaching group in ratio of 87.3% (p<0.001 ). An important increase was observed in the number of students who gave right answers regarding the brush changing time and regarding the fact that drinks with cola should be drunken less in order to prevent tooth decays (p>0.005). Regarding the protection of teeth health, the highest increase was observed in the coaching group with 97.2% (p<0.005) for regular brushing, 88.7% (p<0.05) for regular visits to the dentist, 83.1% (p<0.001) for low consume of sweets and 43.5% (p<0.001) for diminishing the amounts eaten between the main meal times. An important increase in the number of students who knew how much paste must be used reached to the ratio of 92.7% in the informed group, 100% in the coaching group, 97.1% in the reading group (p>0.05). The grade averages of the students they got in the tooth brushing skills tests are as follows: In the informed group, in the first test 9.4 +0.5, in the mid- training test 22.3 +0.6, in the final test, 26.8 +0.5 (p<0.001); in the coaching group, in the first test 6.9 +0.4, in the mid-training test 28.2 +0.6 and in the final test 31.6 +0.3 (p<0.001); in the reading group, in the first test 6.5 +0.4, in the mid-training test 20.4 +0.9, in the final test 26.4 + 0.7 (p<0.001). In all groups in the mid-training and final tests the point averages of students increased and their skills were improved. The differences of averages of points students got from the first and final tests are as follows: In the informed group 12.9 +0.5, in the coaching group 21.4 +0. 7, in the reading group 14.0 +0.7 (p<0.001). The increase in the skills points of the coaching group students was higher. The difference of point averages got in the mid-training and final tests was 4.5 +_0.6 in the informed group, 3.3 +0.6 in the coaching group and 6.0 +0.8 in the reading group (p<0.05). The increase in the points of the reading group students was higher than that of the coaching group. The reason of this fact was that the VIincrease in the points of the coaching group students was fast. The difference of the first-final test skills point averages was 17.4 +0.6 in the informed group, 24.7+0.5 in the coaching group and20.0 +0.7 in the reading group (p<0.001). The improvement in the skills was in favor of the coaching group.

Geri Dön