Tüketicilerin biyoteknolojik uygulama ve ürünlere yönelik tutumları üzerinde etkili olan faktörlerin incelenmesi
An analysis of affecting factors on consumers' attitudes towards biotechnological applications and products
- Tez No: 213736
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEN ÖZGEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ev Ekonomisi, Biyoteknoloji, Home Economics, Biotechnology
- Anahtar Kelimeler: Biyoteknoloji, tutumlar, risk-fayda algılama, güven, transgenik ürünler, Biotechnology, attitudes, risk-benefit perceptions, trust, transgenic products
- Yıl: 2007
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu arastırma, tüketicilerin biyoteknolojik uygulama ve ürünlere yönelik tutumlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacı ile planlanmıs ve yürütülmüstür. Ankara'da ilgili meslek kuruluslarına kayıtlı hekim, ziraat mühendisi ve sosyal bilimciler (n=360) arastırmaya dahil edilmistir. Arastırma materyalinin toplanmasında anket teknigi kullanılmıstır. Likert tipi cümlelere verilen yanıtlar puanlanmıs, yapı geçerligini kontrol etmek için faktör analizi teknigi olan ?Döndürülmüs Temel Bilesenler Analizi? uygulanmıs, anket formunun güvenirligi için iç tutarlılık katsayısı olan ?Cronbach Alpha? hesaplanmıstır. Arastırmada, tüketicilerin biyoteknolojide kullanılan organizmanın tipine yönelik tutumları, biyoteknolojiye yönelik fayda ve risk algıları, kendilerinin, ailelerinin ve arkadaslarının biyoteknolojik uygulama ve ürünlere yönelik tutumları, biyoteknolojik uygulama ve ürünlere yönelik etik sorumlulukları, kabulleri beklentileri ile güven duydukları kurumlara iliskin olarak meslek grupları ve cinsiyete baglı farklılıgın belirlenebilmesi için ANOVA ve t-testi yapılmıstır. Tüketicilerin biyoteknolojiye yönelik tutumları ile arastırmaya dahil edilen yordayıcı degiskenler arasındaki iliskinin incelenmesi amacı ile Dogrusal Regresyon Analizi uygulanmıstır. Arastırma kapsamına alınan tüketicilerin tıbbi biyoteknolojiye yönelik fayda algıları (p<0.001), tarımsal ve tıbbi biyoteknolojiye yönelik risk algıları (p<0.001, p<0.001), tıbbi biyoteknolojiye yönelik tutumları (p<0.01), tüketicilerin ailelerinin ve arkadaslarının biyoteknolojik uygulama ve ürünlere yönelik tutumları (p<0.001), biyoteknolojik uygulama ve ürünleri kabulü (p<0.001), biyoteknolojik uygulama ve ürünlere yönelik beklentileri (p<0.001), hükümet, medya ve özel sektöre duydukları güven (p<0.05) üzerinde meslek gruplarının; biyoteknolojide insan DNA'sının (p<0.001, p<0.05), bitkilerin (p<0.001, p<0.05), hayvanların (p<0.01, p<0.05) ve mikroorganizmaların (p<0.001, p<0.001) kullanılmasına yönelik tutumları, tarımsal biyoteknolojiye yönelik fayda algıları (p<0.001, p<0.01), tarımsal biyoteknolojiye yönelik tutumları (p<0.001, p<0.05), biyoteknolojik uygulama ve ürünleri desteklemeye yönelik etik sorumlulukları (p<0.05, p<0.001) üzerinde meslek grupları ve cinsiyetin etkili oldugu saptanmıstır. Regresyon analizi sonuçları, tüketicilerin biyoteknolojik uygulama ve ürünlere yönelik tutumları ile yordayıcı degiskenler arasında yüksek düzeyde ve anlamlı bir iliski oldugunu göstermektedir (R=0.83, R²=0.70, p<0.001).
Özet (Çeviri)
This research was planned and carried out to determine the effecting factors on consumers? attitudes towards biotechnological applications and products. Doctors of medicine, Agricultural Engineers and Social Scientists (n=360) who enrolled relevant Professional associations in Ankara were included into study. In gathering the research materials were used to questionnaire technique. Answers given to sentences typed Likert were scored and ?Varimax Analysis Technique? for validity were used. In order to test the reliability of questionnaire ?Cronbach Alpha? was calculated as inner consistency of coefficient. The ANOVA and t-test were performed for determining the differences dependent on profession group and gender variables between the consumers? attitudes towards type of organisms using in biotechnology, benefit and risk perceptions related to biotechnology, attitudes, others? attitudes (family members and friends), ethical obligations, acceptance, expectations, trust in institutions, opinions about general and spesific information sources and opinions about protection as consumers related to biotechnological applications and products. Moreover, Linear Regression Analysis was calculated in order to analyse relationships between consumers? attitudes and other explanatory variables. It was also indicated that benefit perceptions towards medical biotechnology (p<0.001), risk perceptions towards agricultural and medical biotechnology (p<0.001, p<0.001), attitudes towards medical biotechnology (p<0.01), others? attitudes towards biotechnology (p<0.001), acceptance (p<0.001), expectations (p<0.001) and trust in government, media and private sector (p<0.05) varied depending on profession group variable; attitudes towards using human DNA (p<0.001, p<0.05), using plants (p<0.001, p<0.05), using animals (p<0.01, p<0.05), using microorganisms (p<0.001, p<0.001) in biotechnology, attitudes towards agricultural biotechnology (p<0.001, p<0.05), ethical obligations related to supporting biotechnological applications and products (p<0.05, p<0.001) varied depending on profession group and gender variables. Results of Regression Analysis showed that there was high and statistically significant relationship between consumers? attitudes towards biotechnological applications and products and explanatory variables (R=0.83, R²=0.70, p<0.001).
Benzer Tezler
- Avrupa Birliği'nin biyoteknolojik ürün ve uygulamalara yönelik tüketici politikası ve Türkiye'nin uyumu
Consumer policy towards biotechnological applications and products in the European Union and harmonisation of Turkey
SEÇİL BARIŞSAL AKMAN
- Empedans değişimi üzerinden mikroorganizma tayini yapmayı hedefleyen sensör sistemi çalışması
Sensor system study targeted to microorganism detection under impedance change
SEVİLAY BURCU ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Biyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMoleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN GÜL-KARAGÜLER
- Adana ili kentsel kesimde tüketicilerin GDO'lu ürünlere karşı tutum ve bakış açılarının incelenmesi
Investigation of attitudes and perspectives of urban consumers of adana province against GMO products
EYLÜL MEYLA YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYDAR ŞENGÜL
- Yeni koku maddelerinin biyoteknolojik yöntemlerle üretimi
Production of new fragrance compounds by biotechnological methods
TÜRKAN TİKNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
BiyoteknolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KIRAN
- Taze meyvelerden elde edilen ekşi mayaların ekmeklerin kalite özellikleri üzerindeki etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of sourdough obtained from fresh fruits on the quality characteristics of bread
BİHTER YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Gıda Mühendisliğiİstanbul Aydın ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AVNİ ÇAKICI