Farklı sosyo-ekonomik düzeyde yaşayan yetişkin bireylerin diyet örüntüleri ve diyet kalite indekslerinin belirlenmesi üzerine bir çalışma
Dietary pattern and diet quality index of adults living in different socio-economic levels
- Tez No: 137856
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİNÇ YÜCECAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Besin Hijyeni ve Teknolojisi, Food Hygiene and Technology
- Anahtar Kelimeler: Diyet örüntüsü, öğün örüntüsü, besin çeşitliliği, diyet kalite indeksi, Dietary pattern, meal pattern, food variety, diet quality index
- Yıl: 2003
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Kocabaş, A., Farklı sosyo-ekonomik düzeyde yaşayan yetişkin bireylerin diyet örüntüleri ve diyet kalite indekslerinin belirlenmesi üzerine bir çalışma, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme Bilimleri Programı Bilim Uzmanlığı Tezi, Ankara, 2003. Farklı sosyoekonomik düzeydeki (SED) yetişkin bireylerin, öğünlere dayalı beslenme örüntülerinin belirlenmesi, besin grupları düzeyinde besin çeşitliliğinin ve besin öğeleri tüketim önerileri çerçevesinde diyet kalite indekslerinin saptanması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Ankara ilinde yaşayan, sosyoekonomik durumlarına göre rasgele olarak seçilen, yaşlan 18-65 yıl arasında toplam 167 düşük (92 Erkek;34.5±9.50 yıl, 75 Kadın; 33.7Ü1.45 yıl), 166 orta (76 Erkek; 35.9±8.63 yıl, 90 Kadın; 33.7±11.34 yıl) ve 167 yüksek SED'de (92 Erkek; 41.4±10.89 yıl, 75 Kadın; 36.2 ±11.96 yıl) yaşayan bireyler üzerinde yapılmıştır. Araştırmaya katılan tüm bireylere beslenme durumlarını değerlendirmeye yönelik anket formu uygulanmış, antropometrik ölçümleri alınmıştır. Çalışma sonucunda araştırmaya katılan tüm bireylerin süt-yoğurt, et, balık, kurubaklagiller, turunçgiller ve yeşil yapraklı sebze tüketimlerinin, önerilen miktarların oldukça altında olduğu belirlenmiştir. Özellikle kadın bireylerin erkeklere kıyasla daha yetersiz beslendikleri gözlenmiştir. Farklı SED'lerdeki erkek bireylerin süt-yoğurt, tavuk, yumurta, toplam sebze- meyve, ekmek, tahıl ürünleri, toplam yağ ve şeker tüketim miktarları arasında farklılık (p<0.05) saptanmıştır. Kadın bireylerin besin tüketim örüntülerindeki farklılıklar daha az göze çarpmıştır. Düşük SED 'deki kadın bireylerin et tüketim miktarı ile orta ve yüksek SED'deki kadın bireylerin et tüketim miktarı arasındaki farklılık önemli (p<0.05) bulunmuştur. Orta SED'deki kadın bireylerin yeşil yapraklı sebze tüketiminin düşük SED'deki kadın bireylerden, kek-pasta-bisküvi ve sıvı yağ tüketiminin ise yüksek SED'deki kadın bireylerden farklı (p<0.05) olduğu görülmüştür. Yüksek SED'deki kadınların ekmek tüketim miktarı ile düşük ve orta SED'deki kadınların ekmek tüketim miktarları arasında önemli (p<0.05) farklılık belirlenmiştir. Farklı SED'deki bireylerin belirli besin gruplarından yetersiz tüketimleri, belirli besin öğelerinin de yetersiz alımına neden olduğu saptanmıştır. Genelde erkek bireylerin çoğunluğunun (%51.9) kalsiyumdan, kadın bireylerin ise diyet posası (%47.9), kalsiyum (%69.2), demir (%46.3) ve magnezyumdan (%44.6) yetersiz beslendikleri saptanmıştır. Bireylerin öğün örüntüleri değerlendirildiğinde, ara öğünlerde karbonhidrattan, ana öğünlerde ise protein ve yağdan sağlanan enerjinin daha fazla olduğu belirlenmiştir. Farklı SED' lerdeki erkek bireylerin özellikle öğle yemeği ile ikindi öğün örüntülerinden sağlanan enerji, protein, yağ ve karbonhidratın günlük alınan enerji, protein, yağ ve karbonhidratı karşılama değerleri arasında önemli (p<0.05) farklılık saptanmıştır. Bireylerin besin çeşitliliği dağılımları irdelendiğinde, en yüksek çeşitlilikte diyet tüketen düşük SED' deki bireylerin oranının %9.6, orta ve yüksek SED' deki bireylerin ise sırasıyla %6.0 ve %12.6 olduğu belirlenmiş, bu dağılımlar arasındaki farklılık önemli (p<0.05) bulunmuştur. Cinsiyetlere göre de besin çeşitliliği skorunun dağılımı önemli (p<0.05) farklılık göstermiştir. Bireylerin genelde“9”sağlıklı beslenme kriterlerinden 5-6 tanesini yerine getirdiği gözlenmiş ve sosyoekonomik düzey ve cinsiyete göre diyet kalite indeksleri dağılımı açısından önemli (p<0.05) farklılık saptanmıştır. Zamanla değişen ve beslenme sorunlarına yol açabilen diyet örüntüsü, var olan beslenme sorunlarının boyutlarını da değiştirebilmekte ve halk sağlığını etkilemektedir. Bu nedenle, bireylerin fizyolojik durumuna, yaşına ve yaşam şekline göre besin öğesi gereksinimlerinin önerilmesi için ülke koşullarına uygun beslenme ve sağlık rehberleri hazırlanmalı, besin ve beslenme plan ve politikaları oluşturulmalıdır.
Özet (Çeviri)
VI ABSTRACT Kocabaş, A.,Dietary pattern and diet quality index of adults living in different socio-economic levels. Hacettepe University, Institute of Health Sciences Msc Thesis in Nutrition Science, Ankara, 2003. The aim of this study is to assess the dietary quality index of adults living in different socio-economic levels (SEL) according to the recommended dietary allowances and to determine the dietary pattern based on meals and the food variety based on food groups. This study is held on the citizens living in Ankara between the ages of 18-65 years, and randomly selected among different socio-economic levels, 167 lower (92 males, 75 females), 166 medium (76 males, 90 females), 167 high (92 males, 75 females). A questionnaire determining the dietary status is used and anthropometrical measurements were taken. As a result consumption of milk, yogurt, meat, fish, legumes, citrus and green leafy vegetables were found lower than recommended levels. Especially the food intakes of females wave found inadequate in comparison with males. The amount of milk, yogurt, chicken, eggs, total amount of fruits and vegetables, bread, grain products, total fat and sweet intakes of males in different SEL was found significantly different (p<0.05). The amount of meat intake of females in low SEL was found significantly different from the female in medium and high SEL (p<0.05). Consumption green leafy vegetables of females in medium SEL were found significantly different from the female in lower SEL (p<0.05), and cake, vegetable oil intakes of females in medium SEL were different from the female in higher SEL (p<0.05). The amount of bread intakes of females in higher SEL was found significantly different from the female in medium and lower SEL (p<0.05). Inadequate intake of some of the food groups results in inadequate intake of some of the nutrients. Intakes of calcium (5 1.9%) in men and the intakes of dietary fiber (47.9%), calcium (69.2%), iron (46.3%), magnesium (44.6%) and vitamin Bi2 (64.2%) in females were found inadequate. Energy supplied from protein and fat is high in the main meals, and carbohydrate is found high in snacks among all the groups. The amount of energy supplied from protein, carbohydrate and fat especially in lunch and after lunch snacks were significantly different from the daily amounts of intake in males (p<0.05). In addition to these the highest level of food variety of the distribution of participants among groups are 9.6 % in lower SEL, 6.0 % in the medium SEL and 12.6 % in the high SEL, and the difference among the groups were statistically significant (p<0.05). And there is a significant difference between males and females in the food variety score (p<0.05). Participants in general carried out 5-6 items of recommendations on healthy nutrition among 9 items. There was significant difference between the sexes and among the socio-economic groups (p<0.05). Dietary pattern, which may differ in time and cause nutrition problems, can effect public health by changing the dimention of existing nutritional problems. Thus, in order to make dietary recommendations acording to physiological status, age and life style, nutrition and health guidelines should be prepared with the progress of food and nutrition plans-policies that are suitable for the country.
Benzer Tezler
- Ankara gecekondu gençliğinin eğitimine ve kentleşmesine televizyon yayınlarının etkisi
Başlık çevirisi yok
A. ZAHİD AKMAN
- Sivas ili farklı sosyoekonomik düzeye sahip yetişkin bireylerde bazı antropolojik özelliklerin tespiti ve değerlendirilmesi
Analysis of some anthropological characters in adults from different socioeconomic levels in sivas
GÜLÜŞAN ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
- Ankara İlinde farklı sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin yetişkin kadınlarında obesite (şişmanlık) prevalansı ve etkileyen etmenler
The Prevalance of obesity of the adult women in Ankara from various socio-economical levels and the factors affecting
GÜNSELİ BİNGÖL (ÖZER)
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Ev EkonomisiAnkara ÜniversitesiEv Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SENİHA HASİPEK
- Huzurevinde yaşayan yaşlıların agresyon ve depresyon düzeylerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ERGENE
- Zonguldak il merkezinde yaşayan farklı sosyo-ekonomik düzeydeki 20 yaş üzeri kadınların obesite (Şişmanlık) prevalansı ve etkileyen faktörler
Başlık çevirisi yok
NAZAN YÜCESAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Ev EkonomisiAnkara ÜniversitesiEv Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SENİHA HASİPEK