Havacılık sektörü yer hizmetleri çalışanlarında emniyet kültürü algısının emniyet davranışı üzerine etkisi
The effect of safety culture perception on safety behavior among ground handling employees in the aviation sector
- Tez No: 1021901
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKINET
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, İşletme, Civil Aviation, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Sivil havacılık, Sivil havacılık işletmeleri, Uçuş emniyet kültürü, Civil aviation, Civil aviation companies, Flight safety culture
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Türk Hava Kurumu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, havacılık sektörü yer hizmetleri alanında görev yapan çalışanların emniyet kültürü algılarının emniyet davranışı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Havacılık sektöründe yer hizmetleri faaliyetleri, yoğun iş temposu ve zaman baskısı altında yürütülen operasyonel süreçleri kapsamaktadır. Bu süreçler, çok paydaşlı ve eş zamanlı koordinasyon gerektirmesi nedeniyle karmaşık bir çalışma ortamı oluşturmaktadır. Ayrıca uçak çevresinde çok sayıda yer destek aracı ve ekipmanın aynı anda kullanılması, operasyonel risk düzeyini artırmaktadır. Bu şartlar altında insan faktörü, operasyonel emniyet performansının en kritik belirleyicilerinden birisi haline gelmektedir. Çalışanların emniyet kültürü algıları, risklerin önleyici (proaktif) olarak tespit edilmesi, raporlanması ve önlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu araştırmada çalışma deseni olarak nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. İlk aşamada konuyla ilgili literatür incelenerek emniyet kültürü ve emniyet davranışı kavramları detaylı olarak ele alınmıştır. Bu çerçevede, emniyet kültürü ile emniyet davranışı arasındaki ilişkinin ortaya konması ve havacılık sektörüne özgü emniyet yönetim sistemi politikalarının geliştirilmesi için bilimsel bir temel oluşturulması hedeflenmektedir. İkinci aşamada ise, Ankara Esenboğa Uluslararası Havalimanı'nda faaliyet gösteren dört yer hizmeti şirketinde çalışan 1747 kişilik evrenden örneklem büyüklüğü kapsamında 421 çalışana ulaşılarak anket uygulanmıştır. Çalışma kapsamında uygulanan anket formu üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde demografik bilgiler, ikinci bölümde Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (International Civil Aviation Organization- ICAO) tarafından uygulanan ve Kurnaz (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan 31 maddelik emniyet kültürü algısı ölçeği, üçüncü bölümde Neal, Griffin ve Hart (2000) tarafından geliştirilen ve Durmuşçelebi (2022) tarafından uyarlanan 6 maddelik emniyet davranışı ölçeği yer almaktadır. Her iki ölçek de beşli Likert tipi cevap seçeneği ile ölçülmüştür. Elde edilen veriler istatistiksel analiz programları kullanılarak güvenilirlik analizleri ve basit doğrusal regresyon analizleri boyutlarıyla incelenmiştir. Bu araştırmanın bulguları, havacılık sektörü yer hizmetleri çalışanlarının emniyet kültürü algısı ile emniyet davranışı arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, emniyet kültürü algısındaki artışın, çalışanların emniyet davranışlarını doğrudan ve olumlu yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve iş deneyimi gibi demografik değişkenlerin hem emniyet kültürü algısı hem de emniyet davranışı üzerinde anlamlı etkilere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, havacılık sektörü yer hizmetleri alanında emniyet kültürü algısı ile emniyet davranışı arasındaki ilişkiyi bütüncül bir bakış açısı ile ele alarak literatüre önemli katkılar sunmaktadır. Ayrıca araştırma bulguları, emniyet yönetimi uygulamalarının etkinliğinin artırılmasına ve geliştirilmesine yönelik bilimsel bir dayanak oluşturmaktadır. Bu bulgular aynı zamanda, emniyet performansının iyileştirilmesine yönelik uygulamaların desteklenmesi ve sektöre özgü emniyet politikalarının güçlendirilmesine yol gösterici bir nitelik taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the impact of safety culture perceptions of employees working in aviation ground handling services on their safety behavior. Ground handling activities in the aviation sector encompass operational processes carried out under intense workloads and time pressures. These processes create a complex work environment due to the need for multi-stakeholder and simultaneous coordination. Furthermore, the simultaneous use of numerous ground support vehicles and equipment around the aircraft increases the level of operational risk. Under these conditions, the human factor becomes one of the most critical determinants of operational safety performance. Employees' perceptions of safety culture play a significant role in the proactive identification, reporting, and prevention of risks. This research employs a correlational survey model, a quantitative research method. In the first stage, the relevant literature is reviewed, and the concepts of safety culture and safety behavior are discussed in detail. Within this framework, the aim is to reveal the relationship between safety culture and safety behavior and to establish a scientific basis for developing safety management system policies specific to the aviation sector. In the second phase, a survey was conducted with a sample of 421 employees selected from a population of 1747 working at four ground handling companies operating at Ankara Esenboğa International Airport. The survey form used in this study consists of three sections. The first section contains demographic information, the second section contains a 31-item safety culture perception scale applied by the International Civil Aviation Organization (ICAO) and adapted into Turkish by Kurnaz (2018), and the third section contains a 6-item safety behavior scale developed by Neal, Griffin, and Hart (2000) and adapted by Durmuşçelebi (2022). Both scales were measured with a five-point Likert-type response option. The obtained data were examined using reliability analyses and simple linear regression analyses with statistical analysis programs. The findings of this research show that there is a positive and statistically significant relationship between the safety culture perception and safety behavior of aviation sector ground handling employees. These findings reveal that an increase in safety culture perception directly and positively affects the safety behaviors of employees. Furthermore, it was concluded that demographic variables such as age, gender, education level, and work experience have significant effects on both safety culture perception and safety behavior. This study makes a significant contribution to the literature by addressing the relationship between safety culture perception and safety behavior in the aviation ground handling sector from a holistic perspective. Moreover, the research findings provide a scientific basis for increasing and improving the effectiveness of safety management practices. These findings also serve as a guide for supporting practices aimed at improving safety performance and strengthening sector-specific safety policies.
Benzer Tezler
- İş talepleri, iş kontrolü, kişilik, iş stresi, emniyet kültürü ve emniyet davranışı arasındaki ilişkilerin sivil havacılık sektöründe saptanmasına yönelik bir araştırma
A research on the determination of the relations between job demands, job control, personality, job stress, safety culture and safety behavior in the civil aviation industry
CEMAL DURMUŞÇELEBİ
Doktora
Türkçe
2022
Sivil HavacılıkHatay Mustafa Kemal Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN REYHANOĞLU
- Havacılık sektörü yer hizmetleri çalışanlarında örgütsel adalet algısı ile iş motivasyonu ve iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between organizational justice perception and job motivation and job satisfaction in aviation sector ground handling service employees
ONUR KAN ÖDEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeKocaeli ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİDEM RODOPLU ŞAHİN
- Duygu yönetiminin iş yaşam dengesi ve örgütsel bağlılık üzerine etkileri: Yer hizmetleri çalışanlarına yönelik bir uygulama
The effects of emotional intelligence on work-life balance and organizational commitment: An application on ground services employees
İSMAİL HAKKI YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sivil HavacılıkKocaeli ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALE BÜTÜN BAYRAM
- Yorgunluğun modellenmesi ve sağlık sistemlerinde yorgunluk risk yönetim sisteminin kullanılması
Modelling fatigue and use of fatigue risk management system in health care systems
SEDA ÖZLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELMKHAN MAHMUDOV
- Havacılık sektöründe yer hizmetleri çalışanlarında görülen meslek hastalıkları – Antalya Havalimanı örneği
Occupational diseases in the aviation sector employees - Antalya Airport sample
AHMET KEMALETTİN KUZUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ŞENOCAK