Geri Dön

Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar için büyük dil modelleri tabanlı kişiselleştirilmiş sosyal öykü oluşturma asistanı

Design of a large language model (llm) based personalized social story generation assistant for children with autism spectrum disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 1021292
  2. Yazar: SENA TINKIR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ADEM ALPASLAN ALTUN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
  6. Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, Yapay zeka, Autism spectrum disorder, Artificial intelligence
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Selçuk Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışmasında büyük dil modelleri (LLM) kullanılarak otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocukların sosyal beceri gelişimini desteklemek amacıyla kişiselleştirilmiş bir sosyal hikâye üreten uygulama geliştirilmiştir. Sosyal hikâyeler, OSB tanılı bireylerin sosyal durumları anlamalarını ve uygun davranışlar geliştirmelerini desteklemede etkinliği kanıtlanmış bir müdahale yöntemi olmakla birlikte geleneksel hazırlama sürecinin zaman alıcı yapısı ve ölçeklenebilirlik sınırlılıkları bu yöntemin yaygın kullanımını güçleştirmektedir. Geliştirilen sistem, bu sınırlılıkları gidermek amacıyla LLM teknolojisinin sunduğu dinamik içerik üretim kapasitesinden yararlanmaktadır. Araştırma sürecinde öncelikle hangi uygulama türünün OSB tanılı çocuklar için en uygun olacağı sorusu ele alınmıştır. Bu amaçla literatür taraması ve beş farklı yapay zekâ aracıyla (ChatGPT, Claude, Gemini, DeepSeek, Copilot) yürütülen sistematik sorgulama süreci bir arada kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, kişiselleştirilmiş sosyal hikâye üretiminin en düşük etik riske sahip, en yüksek kişiselleştirme kapasitesi sunan ve teknik açıdan en uygulanabilir seçenek olduğunu ortaya koymuştur. Geliştirilen sistem React Native çerçevesiyle iOS ve Android platformlarında çalışabilecek şekilde tasarlanmış; veri yönetimi için PocketBase backend çözümü kullanılmıştır. Hikâye üretimi Groq platformu üzerinden erişilen LLaMA 3 70B Versatile modeli ile gerçekleştirilmekte, olası erişim kesintilerine karşı GPT-4o Mini yedek model olarak entegre edilmektedir. Hikâyelerin fotoroman formatında sunulabilmesi için Stability AI API aracılığıyla her sayfaya özgü görsel üretimi sağlanmaktadır. Tasarlanan sistem; içerik üretimini ebeveyn denetiminde tutarak yapay zekâyı açıkça bir içerik üretim aracı olarak konumlandırmakta, bireyleri etiketleyici ifadeler üretmemekte ve kişiselleştirme sürecini tanı ya da yorumlara değil bireyin tercihlerine dayandırmaktadır. Bu tasarım tercihleri, yapay zekâ destekli eğitim sistemlerinde önerilen etik ilkelerle örtüşmektedir.

Özet (Çeviri)

In this thesis study, a personalized social story generation application was developed using large language models (LLMs) to support the social skill development of children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD). Social stories are an evidence-based intervention method proven to help individuals with ASD understand social situations and develop appropriate behaviors; however, the time-consuming nature of traditional preparation processes and scalability limitations make widespread use of this method challenging. The developed system leverages the dynamic content generation capacity offered by LLM technology to address these limitations. During the research process, the question of which application type would be most suitable for children with ASD was first addressed. For this purpose, a literature review and a systematic querying process conducted with five different artificial intelligence tools (ChatGPT, Claude, Gemini, DeepSeek, Copilot) were used together. The findings revealed that personalized social story generation was the most suitable option, offering the lowest ethical risk, the highest personalization capacity, and being the most technically feasible choice. The developed system was designed to operate on both iOS and Android platforms using the React Native framework, with PocketBase used as the backend solution for data management. Story generation is carried out using the LLaMA 3 70B Versatile model accessed through the Groq platform, with GPT-4o Mini integrated as a backup model against possible access interruptions. Stability AI API is used to generate page-specific visuals so that stories can be presented in photonovel format. The designed system keeps content generation under parental supervision, positioning artificial intelligence explicitly as a content generation tool, refraining from producing labeling expressions about individuals, and basing the personalization process on the individual's preferences rather than diagnoses or interpretations. These design choices are consistent with the ethical principles recommended for AI-assisted educational systems.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    990292

    Dil bozukluğu tanılı, otizm spektrum bozukluğu tanılı ve normal gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlerin geniş otizm fenotip düzeyi ve zihin kuramı becerilerinin değerlendirilmesi

    Assessing the broad autism phenotype and theory of mind skills in parents of children diagnosed with language disorder, autism spectrum disorder and typically developing children

    SEHER YAZAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikiyatriKocaeli Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KARDAŞ

  2. Tez No

    394748

    Normal ve otizmi olan çocuklarda temel dil ve öğrenme becerilerinin değerlendirilmesi

    Assessing the basic language and learning skills of children with normal development and autism

    MUSTAFA ÇAĞATAY YÖNDEM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. S. SEYHUN TOPBAŞ

  3. Tez No

    785753

    Language development in children with autism, methods used by language and speech therapists

    otizmli çocuklarda dil gelişimi ,dil ve konuşma terapistleri tarafından uygulanan yöntemler

    SİBEL TAŞKIN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Kulak Burun ve BoğazNew Bulgarıan Unıversıty

    Sağlık Hizmetleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. M.STANKOVA

  4. Tez No

    687869

    Dil ve konuşma terapistlerinin otizmli çocukların eğitiminde teknoloji kullanımına yönelik görüşleri

    Speech and language pathologists' opinions on using technology in the education of kids with autism

    SİBEL ERGÜN ELVERİCİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ OKTAY TAYMAZ SARI

  5. Tez No

    945464

    Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla tipik gelişim gösteren çocukların disfaji semptomlarının ve aile etkilenimlerinin karşılaştırılması

    Comparison of dysphagia symptoms and parental concern of children with autism spectrum disorder and typically developing children

    MELİKE İREM ALNIAÇIK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Dil ve Konuşma Terapisiİstanbul Atlas Üniversitesi

    Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN BENGİSU

Geri Dön