Okul öncesi eğitim kurumlarının sınıf içi ve sınıf dışı ortamlarındaki öğretmen çocuk etkileşimlerinin soru-cevap bağlamında incelenmesi
Examining teacher–child interactions in indoor and outdoor settings of preschool education institutions in the context of question–answer interactions
- Tez No: 1021218
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE ÖZTÜRK SAMUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitim, öğretmen-çocuk etkileşimi, soru-cevap süreci, sınıf içi ve sınıf dışı öğrenme ortamları, Bloom Taksonomisi, Preschool education, teacher–child interaction, question–answer process, indoor and outdoor learning environments, Bloom's Taxonomy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, okul öncesi eğitim kurumlarında sınıf içi ve sınıf dışı öğrenme ortamlarında gerçekleşen öğretmen-çocuk etkileşimleri soru-cevap süreci bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın amacı; öğretmen ve çocuk görüşleri, öğretmen ve çocuk sorularının amaçları, etkinlik türlerine göre dağılımları, Bloom Taksonomisi'ne göre bilişsel düzeyleri, Soru Sorma Stratejileri Kontrol Listesi'ne göre değerlendirilmesi ve soru-cevap sürecinde öğretmen ile çocuk cevaplarının işlevleri doğrultusunda öğretmen-çocuk etkileşimlerini bütüncül biçimde değerlendirmektir. Bu doğrultuda sınıf içi ve sınıf dışı öğrenme ortamlarında soru sorma ve cevap verme süreçlerinin nasıl şekillendiği, hangi amaçlarla ortaya çıktığı ve öğretmen-çocuk etkileşimine nasıl yansıdığı ele alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda betimsel çoklu durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubunun belirlenmesinde maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Bu kapsamda il merkezi, ilçe ve köy yerleşim birimlerinde bulunan altı devlet okuluna bağlı okul öncesi eğitim kurumunda görev yapan altı okul öncesi öğretmeni araştırmaya dâhil edilmiştir. Gözlem sürecinde ilgili sınıflarda öğrenim gören çocuklar araştırma kapsamına alınmış; görüşme sürecinde ise her sınıftan bir kız ve bir erkek çocuk olmak üzere toplam 12 çocukla görüşme yapılmıştır. Araştırma verileri öğretmen görüşme formu, çocuk görüşme formu, yapılandırılmamış gözlem formu ve Soru Sorma Stratejileri Kontrol Listesi aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz birlikte kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmenler soru sormayı öğrenmeyi destekleme, çocukların dikkatini çekme, merak uyandırma, bilgilerini değerlendirme ve etkileşimi güçlendirme amacıyla kullandıklarını belirtmiştir. Çocuklar ise soru sormayı öğrenme, merak ettiklerini ifade etme, iletişim kurma ve ihtiyaçlarını belirtme aracı olarak değerlendirmiştir. Gözlem bulguları, öğretmen sorularının sınıf içi ortamlarda çoğunlukla öğretim sürecini destekleme, sınıf yönetimini sağlama ve çocuklarla etkileşim kurma amacıyla kullanıldığını göstermiştir. Sınıf dışı ortamlarda ise öğretmen sorularının daha çok düzeni sağlama, güvenliği koruma, süreci izleme ve etkinliğin devamlılığını sürdürme işleviyle kullanıldığı belirlenmiştir. Çocuk sorularının sınıf içi ortamlarda daha çok izin isteme, etkinliğe katılma, bilgi edinme ve anlam oluşturma amaçlarıyla ortaya çıktığı; sınıf dışı ortamlarda ise soru sayısının daha sınırlı kaldığı görülmüştür. Etkinlik türleri ve Bloom Taksonomisi'ne göre yapılan analizlerde, öğretmen ve çocuk sorularının etkinlik türüne ve öğrenme ortamına göre farklılaştığı belirlenmiştir. Öğretmen ve çocuk sorularının ağırlıklı olarak hatırlama ve anlama basamaklarında yoğunlaştığı, analiz, değerlendirme ve yaratma düzeyindeki soruların ise daha sınırlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Soru Sorma Stratejileri Kontrol Listesi'ne ilişkin bulgular, öğretmenlerin sınıf içi ortamlarda çocukların ön bilgilerini ortaya çıkarma, bilgilerini yoklama, açıklama yapmalarını sağlama ve takip soruları yöneltme gibi stratejileri kullandıklarını göstermiştir. Sınıf dışı ortamlarda ise bu stratejilerin daha sınırlı kaldığı ve soruların çoğunlukla düzeni sağlama, süreci izleme ve etkinliği sürdürme amacıyla kullanıldığı belirlenmiştir. Soru-cevap sürecinde öğretmen ve çocuk cevaplarına ilişkin bulgular, cevapların öğrenme ortamına göre farklılaştığını göstermiştir. Sınıf içi öğretmen cevaplarında izin verme, bilgi verme/açıklama ve etkinlik sürecini yönlendirme işlevleri öne çıkarken; sınıf dışı öğretmen cevaplarında çocukları düşündürmeye ve süreci yönlendirmeye yönelik cevapların öne çıktığı görülmüştür. Çocuk cevaplarının ise sınıf içi ortamlarda daha çok bilgi verme, açıklama yapma ve öğretmen sorularına kısa cevaplar üretme biçiminde; sınıf dışı ortamlarda ise katılım, onaylama, ihtiyaç belirtme ve istek ifade etme biçiminde ortaya çıktığı belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, okul öncesi eğitimde soru-cevap etkileşimlerinin yalnızca bilgi yoklama ya da cevap alma süreciyle sınırlı olmadığı; çocukların katılımını, merakını, düşünme becerilerini ve öğretmen-çocuk etkileşimini destekleyen önemli bir pedagojik araç olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte sınıf dışı öğrenme ortamlarının çocukların soru sorma, düşünme ve etkileşim süreçlerini destekleyecek biçimde daha planlı ve pedagojik amaçlarla yapılandırılması gerektiği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examined teacher-child interactions in preschool education institutions within the context of question-answer processes occurring in indoor and outdoor learning environments. The aim of the study was to evaluate teacher-child interactions holistically in terms of teacher and child views, the purposes of teacher and child questions, their distribution according to activity types, their cognitive levels based on Bloom's Taxonomy, their evaluation according to the Questioning Strategies Checklist, and the functions of teacher and child responses in the question-answer process. Accordingly, the study investigated how questioning and answering processes were shaped in indoor and outdoor learning environments, for what purposes they emerged, and how they were reflected in teacher-child interaction. The study was conducted using a descriptive multiple case study design within the framework of a qualitative research approach. Maximum variation sampling was used to determine the study group. In this context, six preschool teachers working in preschool education institutions affiliated with six public schools located in city center, district, and village settlements were included in the study. During the observation process, the children in the relevant classrooms were included in the scope of the study; during the interview process, a total of 12 children, one girl and one boy from each classroom, were interviewed. The data were collected through a teacher interview form, a child interview form, an unstructured observation form, and the Questioning Strategies Checklist. Content analysis and descriptive analysis were used together in the analysis of the data. According to the findings, teachers stated that they used questioning to support learning, attract children's attention, arouse curiosity, assess children's knowledge, and strengthen interaction. Children, on the other hand, regarded questioning as a tool for learning, expressing curiosity, communicating, and stating their needs. Observation findings showed that teacher questions in indoor environments were mostly used to support the teaching process, maintain classroom management, and interact with children. In outdoor environments, teacher questions were found to be used mostly to maintain order, ensure safety, monitor the process, and sustain the continuity of activities. Child questions in indoor environments mostly emerged for asking permission, participating in activities, obtaining information, and constructing meaning, whereas the number of questions in outdoor environments was more limited. The analyses conducted according to activity types and Bloom's Taxonomy revealed that teacher and child questions varied depending on the activity type and learning environment. Teacher and child questions were found to be concentrated mainly at the remembering and understanding levels, while questions at the analyzing, evaluating, and creating levels were more limited. The findings related to the Questioning Strategies Checklist showed that teachers used strategies such as eliciting children's prior knowledge, checking their knowledge, encouraging them to explain, and asking follow-up questions in indoor environments. In outdoor environments, these strategies were more limited, and questions were mostly used to maintain order, monitor the process, and sustain the activity. The findings regarding teacher and child responses in the question-answer process showed that responses varied according to the learning environment. In indoor environments, teacher responses mostly involved giving permission, providing information/explanations, and guiding the activity process. In outdoor environments, teacher responses that encouraged children to think and guided the process became more prominent. Child responses in indoor environments mostly appeared as giving information, making explanations, and producing short answers to teacher questions, whereas in outdoor environments, they appeared as participation, approval, stating needs, and expressing requests. As a result, the study concluded that question-answer interactions in preschool education are not limited to checking knowledge or obtaining answers; rather, they serve as an important pedagogical tool that supports children's participation, curiosity, thinking skills, and teacher-child interaction. In addition, it was determined that outdoor learning environments should be structured in a more planned way and with pedagogical purposes to support children's questioning, thinking, and interaction processes.
Benzer Tezler
- 4-6 yaş çocuk eğitim ve oyun mekânlarında mekân standartlarının analizi
Analysis of space standards of educatian and play spaces for children aged 4-6
HÜMEYRA AKBAYIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHSA HAKKI
- Potentialities for and limits to inclusion by education: The case of Syrian children's education in Turkey and child labour
Eğitim tarafından içermede potansiyeller ve limitler: Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitimi ve çocuk işçiliği
YASEMİN KIZILOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Sosyal HizmetOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OKYAYUZ
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
Doktora
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT ANAR