Kistik ekinokokkozisli karaciğere sahip sığır ve koyunlarda konak patojen ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of host–pathogen interaction in cattle and sheep with hepatic cystic echinococcosis
- Tez No: 1021210
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUĞÇE ANTEPLİOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kistik ekinokokkozis, karaciğer, sığır, koyun, PD-1, PD-L1, IFN-γ, IL-10, Cystic echinococcosis, liver, cattle, sheep, PD-1, PD-L1, IFN-γ, IL10
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veterinerlik Patolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Veterinerlik Patolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kistik ekinokokkozis (KE), Echinococcus granulosus sensu lato'nun neden olduğu, sığır ve koyun gibi ara konaklarda özellikle karaciğerde yerleşen, zoonotik öneme sahip kronik bir paraziter hastalıktır. Parazitin konak dokusunda uzun süre varlığını sürdürebilmesi, kist çevresinde gelişen yangısal yanıtın düzenlenmesi ve immun kontrol noktası mekanizmalarının devreye girmesiyle yakından ilişkilidir. Bu çalışmada, KE'li sığır ve koyun karaciğerlerinde gelişen makroskopik, histopatolojik, histokimyasal ve immunohistokimyasal değişikliklerin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, Tokat ili Zile ilçesinde kesimi gerçekleştirilen 20 sığır ve 20 koyuna ait KE'li karaciğer örnekleri ile her türden eşit sayıda sağlıklı kontrol karaciğeri kullanılmıştır. Kistik lezyonlar makroskopik olarak değerlendirilmiş; doku örnekleri hematoksilen-eozin, PAS ve Masson'un trikrom boyamaları ile incelenmiştir. Lokal immun yanıt PD-1, PD-L1, IFN-γ ve IL-10 immunoreaktiviteleri üzerinden perikistik ve parankimal bölgelerde ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Makroskopik incelemede sığır olgularının çoğunlukla orta sayıda ve orta büyüklükte kistlere sahip olduğu, koyunlarda ise kist sayısının daha heterojen dağılım gösterdiği ve küçük–orta büyüklükte kistlerin bulunduğu belirlenmiştir. Histopatolojik olarak sığırlarda yoğun eozinofilik ve mononükleer hücre infiltrasyonu, belirgin dev hücre reaksiyonu, kompakt perikistik fibrozis ve kistten uzak portal alanlara kadar uzanan kollajen birikimi dikkati çekmiştir. Sığır kistlerinde protoskoleks saptanmaması ve germinal katmandaki dejeneratif değişiklikler, kistlerin morfolojik olarak infertil karakterde olduğunu göstermiştir. Koyunlarda dev hücre reaksiyonu ve fibrozis daha sınırlı olup kollajen birikimi çoğunlukla perikistik bölgede yoğunlaşırken hem perikistik hem de uzak portal/periportal alanlarda belirgin mononükleer hücre infiltrasyonu ve safra kanalı hiperplazisi izlenmiştir. Koyun olgularının bir bölümünde germinal katmanın bütünlüğünü koruduğu, brood kapsülleri ve protoskolekslerin bulunduğu belirlenmiştir. PAS boyamasında lamina katman her iki türde belirgin pozitiflik gösterirken, koyunlardaki fertil kist yapıları daha belirgin hâle gelmiştir. PD-1, PD-L1, IFN-γ ve IL-10 immunoreaktivitelerinin her iki türde de perikistik bölgede parankimal bölgeye göre daha yüksek bulunması, konak–parazit etkileşiminin esas olarak kist çevresinde yoğunlaştığını göstermiştir. Sığırlarda belirgin IFN-γ immunoreaktivitesine güçlü granülomatöz reaksiyon ve yaygın fibrozis eşlik etmiştir. PD-L1 pozitifliğinin mononükleer hücrelerin yanı sıra dev hücrelerde ve fibroblast morfolojisindeki stromal hücrelerde de görülmesi, perikistik fibröz dokunun lokal immun düzenlemeye katılabileceğini düşündürmüştür. Koyunlarda ise PD-1 ve IL-10 immunoreaktiviteleri ile perikistik PD-L1 pozitifliği daha belirgin bulunmuştur. Tür içi sayısal dağılımda koyunlarda PD-1'in PD-L1'e, sığırlarda ise PD-L1'in PD-1'e göre daha yüksek olması, immun kontrol noktası ekseninin konak türüne göre farklı hücresel bileşenler üzerinden düzenlenebileceğine işaret etmiştir. Sonuç olarak sığırlarda IFN-γ ile ilişkili güçlü fibrogranülomatöz yanıtın, koyunlarda ise PD-1/PD-L1 ve IL-10 ile ilişkili immun düzenleyici bir mikroçevrenin ön plana çıktığı belirlenmiştir. Bu çalışma, doğal olarak enfekte sığır ve koyun karaciğerlerinde PD-1 ve PD-L1 immunprofillerini histopatolojik değişiklikler ve sitokin yanıtıyla birlikte karşılaştırmalı olarak ortaya koyan ilk çalışmadır. Koyunlarda kist yapısı ve lokal immun yanıtın insan hepatik KE'siyle gösterdiği benzerlikler, bu türün immun kontrol noktası hedefli yaklaşımların araştırılmasında translasyonel değere sahip doğal bir büyük hayvan modeli olabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Cystic echinococcosis (CE) is a chronic zoonotic parasitic disease caused by Echinococcus granulosus sensu lato, primarily affecting the liver of intermediate hosts such as cattle and sheep. Long-term parasite persistence is closely associated with modulation of the pericystic inflammatory response and activation of immune checkpoint pathways. This study aimed to comparatively evaluate the macroscopic, histopathological, histochemical, and immunohistochemical changes in the livers of cattle and sheep with CE. Liver samples were collected from 20 cattle and 20 sheep with CE slaughtered in Zile district of Tokat Province, together with an equal number of healthy controls from each species. Cystic lesions were examined macroscopically, and tissue sections were evaluated using hematoxylin and eosin, periodic acid–Schiff, and Masson's trichrome staining. Local immune responses were assessed separately in pericystic and parenchymal regions by immunohistochemical analysis of PD-1, PD-L1, IFN-γ, and IL-10. Most cattle had a moderate number of medium-sized cysts, whereas sheep showed a more heterogeneous distribution, mainly with small- to medium-sized cysts. Histopathologically, cattle exhibited marked eosinophilic and mononuclear cell infiltration, prominent giant cell reactions, compact pericystic fibrosis, and collagen deposition extending into distant portal areas. The absence of protoscoleces and degenerative changes in the germinal layer indicated morphologically infertile cysts. In sheep, giant cell reactions and fibrosis were less pronounced, and collagen deposition was mainly restricted to the pericystic region. However, marked mononuclear cell infiltration and bile duct hyperplasia were observed both pericystically and in distant portal/periportal areas. In some ovine cases, the germinal layer remained intact, and brood capsules and protoscoleces were present. Periodic acid–Schiff staining showed strong positivity of the laminated layer in both species and more clearly demonstrated fertile cyst structures in sheep. Immunoreactivities for PD-1, PD-L1, IFN-γ, and IL-10 were higher in pericystic than in parenchymal regions in both species. In cattle, strong IFN-γ immunoreactivity accompanied granulomatous inflammation and extensive fibrosis. PD-L1 positivity in mononuclear cells, giant cells, and fibroblast-like stromal cells suggested that pericystic fibrous tissue may contribute to local immune regulation. In sheep, PD-1 and IL-10 immunoreactivities, together with pericystic PD-L1 positivity, were more prominent. Within-species patterns showed relatively higher PD-1 than PD-L1 immunoreactivity in sheep, whereas PD-L1 predominated over PD-1 in cattle. In conclusion, cattle displayed a strong IFN-γ-associated fibrogranulomatous response, whereas sheep exhibited a more prominent PD-1/PD-L1- and IL-10- associated immunoregulatory microenvironment. This is the first comparative study to characterize PD-1 and PD-L1 immunoprofiles in naturally infected cattle and sheep in relation to histopathological changes and cytokine responses. The similarities between ovine and human hepatic CE suggest that sheep may represent a valuable natural large-animal model for translational studies.
Benzer Tezler
- Buğday ekiminin mekanik esasları üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ADNAN DEĞİRMENCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiTarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET ÖNAL
- Bazı yağlık kolza (brassica napus ssp. oleifera) çeşitlerinde verim ve kaliteye ilişkin karakterler üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ABDURRAHİM TANJU GÖKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gıda MühendisliğiUludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. Z. METİN TURAN
- Türkiye'de üretilen bazı kışlık el örgü ipliklerinin başlıca iplik ve lif özellikleri üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEMA YÜCEBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSEREN YAZICIOĞLU
- Adenomyosis Uteri'nin klinik ve histopatolojik parametrelere göre uterus leiomyomları ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
LEVENT KIVRIKOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumTrakya ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGUT YARDIM