Kayıp yaşayan bireylerde yas sürecini destekleyen faktörler ve dışavurumcu sanat terapisi temelli yas destek programının etkisi: Bir karma yöntem araştırması
Supporting factors in the grief process of bereaved individuals and the effectiveness of an expressive arts therapy-based grief support program: A mixed method study
- Tez No: 1020961
- Danışmanlar: PROF. MÜGE YÜKSEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yas yaşayan bireylerin, yas sürecinde destekleyici olarak deneyimledikleri etkenlerden yola çıkarak Dışavurumcu Sanat Terapisi Temelli Yas Destek Programı'nı (DYP) geliştirmek ve bu programın katılımcıların yas belirtileri, yas bilişleri ve travma sonrası büyüme düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, keşfedici sıralı karma yöntem deseniyle yürütülmüştür. Nitel aşamada, kayıp deneyimi yaşamış dokuz katılımcıyla Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz yaklaşımı çerçevesinde yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler MAXQDA programıyla analiz edilerek destekleyici etkenler beş ana tema altında“yas tutma, birlikte yaslanma, kayıpla bağı sürdürme, hayata tutunma ile anlam ve maneviyat”olarak yapılandırılmıştır. Bu temalar, İkili Süreç Modeli ve Dışavurumcu Sanat Terapisi literatürüyle bütünleştirilerek on iki oturumluk DYP geliştirilmiştir. Deneysel aşamada programın etkililiği yüz yüze Deney Grubu 1 (n = 6), çevrimiçi Deney Grubu 2 (n = 6) ve herhangi bir müdahaleye tabi tutulmayan Kontrol Grubu (n = 6) ile ön test–son test yası deneysel desende sınanmıştır. Grup içi karşılaştırmalarda Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, gruplar arası karşılaştırmalarda Kruskal-Wallis H testi kullanılmış; küçük örneklem büyüklüğü gözetilerek her analiz için etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Bulgular, her iki deney grubunda da son test ölçümlerinde yas belirtileri ve yas bilişleri düzeylerinin büyük etki büyüklüğünde anlamlı biçimde azaldığını, travma sonrası büyüme düzeylerinin ise büyük etki büyüklüğünde anlamlı biçimde yükseldiğini ortaya koymuştur. Kontrol grubunda yas belirtileri ve yas bilişleri düzeylerinde anlamlı bir değişim gözlenmezken travma sonrası büyüme düzeyi ön test ölçümlerine göre anlamlı olarak azalmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda yas belirtileri ve travma sonrası büyüme bakımından deney grupları lehine anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Yas bilişlerinde ise gruplar arası fark istatistiksel anlamlılık sınırına çok yakın (.051) bulunmuştur. Etki büyüklüğü analizi sonucunda elde edilen büyük etki büyüklüğü ile birlikte değerlendirildiğinde bu bulgu küçük örneklemden kaynaklanan güç sınırlılığına işaret etmiştir. Yüz yüze ve çevrimiçi uygulama biçimleri arasında üç bağımlı değişkenin hiçbirinde anlamlı bir fark saptanmamış; bu bulgu DYP'nin çevrimiçi formatta da yüz yüze formatla eşdeğer etki ürettiğini göstermiştir. Sonuç olarak DYP, yas belirtilerini ve yas bilişlerini azaltmada ve travma sonrası büyümeyi desteklemede etkili bir müdahale olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to develop an Expressive Arts Therapy-Based Grief Support Program (DYP) based on the factors that individuals experiencing grief report as supportive during the grieving process, and to examine the effect of this program on participants' grief symptoms, grief cognitions, and posttraumatic growth levels. The research was conducted using an exploratory sequential mixed-methods design. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with nine participants who had experienced loss, within the framework of Interpretative Phenomenological Analysis. The data were analyzed using MAXQDA, and the supportive factors were structured under five main themes:“grieving, grieving together, continuing bonds with the deceased, holding on to life, meaning and spirituality.”These themes were integrated with the Dual Process Model and Expressive Arts Therapy literature to develop the twelve-session DYP program. In the experimental phase, the effectiveness of the program was tested using a pretest–posttest experimental design with a face-to-face Experimental Group 1 (n = 6), an online Experimental Group 2 (n = 6), and a Control Group (n = 6) that did not receive any intervention. The Wilcoxon Signed-Rank test was used for within-group comparisons, and the Kruskal-Wallis H test was used for between-group comparisons; effect sizes were calculated for each analysis given the small sample size. The findings revealed that in both experimental groups, grief symptoms and grief cognitions decreased significantly with large effect sizes at posttest, while posttraumatic growth levels increased significantly with large effect sizes. In the control group, no significant change was observed in grief symptoms or grief cognitions, whereas posttraumatic growth levels decreased significantly compared to pretest measurements. Between-group comparisons revealed significant differences in favor of the experimental groups in terms of grief symptoms and posttraumatic growth. For grief cognitions, the between-group difference was very close to the threshold of statistical significance (p = .051). When evaluated together with the large effect size obtained, this finding was interpreted as indicating a power limitation stemming from the small sample size. No significant difference was found between the face-to-face and online delivery formats on any of the three dependent variables, indicating that DYP produces equivalent effects in the online format as in the face-to-face format. In conclusion, DYP was found to be an effective intervention for reducing grief symptoms and grief cognitions and for supporting posttraumatic growth
Benzer Tezler
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Türkiye'de vergi kaçakçılığının önlenmesinde vergi denetiminin etkinliğinin sağlanması
Başlık çevirisi yok
METİN ERDEM
- Kalıp hazırlama teknikleri dersinde ders araçlarının öğrenci başarısına etkisi
Başlık çevirisi yok
FATMA BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HIFZI DOĞAN
- Hazır giyim üreten bir işletmede organizasyon ve yönetim sorunları
Başlık çevirisi yok
GÜLCAN GÖNENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İşletmeGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RASİH DEMİRCİ
- Bornova (İzmir) koşullarında çeşitli kültür bitkilerinde zarar yapan Dolycoris baccarum (L.) (Heteroptera: Pentatomidae)'un biyolojisi ve ekolojisi üzerinde araştırmalar
Investigations on the biology and ecology of Dolycoris baccarum (L.) (Heteroptera: Pentatomidae) which attacks to various plants of economic importance at Bornova (İzmir)
YUSUF KARSAVURAN