Ortaöğretim 9. sınıf tarih ders kitabında kullanılan haritaların değerlendirilmesi
Evaluation of the maps used in the secondary education 9th grade history textbook
- Tez No: 1020796
- Danışmanlar: PROF. DR. SEZAİ ÖZTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda hazırlanan ve 2024-2025 eğitim-öğretim yılında okutulan 9. sınıf tarih ders kitabındaki haritalar incelenmiştir. Araştırmanın amacı, bu haritaların dağılımını, türlerini, teknik özelliklerini ve görsel yeterliliklerini ortaya koymaktır. Ayrıca çok amaçlı haritalar, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından yayımlanan güncel örnek haritalarla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve veri toplama aracı olarak doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Bu kapsamda ders kitabındaki tüm haritalar ve harita niteliği taşıyan bilgi görselleri analiz edilmiş; elde edilen bulgular doğrultusunda haritaların kullanım durumu, teknik özellikleri ve görsel yeterlilikleri değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, haritaların ders kitabının bütününe dengeli biçimde dağılmadığı ve bazı harita türlerine diğerlerine göre daha fazla yer verildiği belirlenmiştir. Bununla birlikte dijital ve dilsiz haritaların sınırlı düzeyde kullanıldığı görülmüştür. Haritaların büyük bölümünün tarih öğretimini destekleyici nitelikte olduğu, ancak teknik özellikler ve görsel tasarım bakımından bazı eksiklikler taşıdığı tespit edilmiştir. Özellikle sembol kullanımı, lejant varlığı, coğrafi unsurların gösterimi ve tarihî adlandırmalar bakımından haritalar arasında farklılıklar bulunduğu görülmüştür. Ders kitabında yer alan çok amaçlı haritaların Talim ve Terbiye Kurulu tarafından yayımlanan güncel örnek haritalarla karşılaştırılması sonucunda, örnek haritaların kartografik açıdan daha ayrıntılı ve açıklayıcı olduğu belirlenmiştir. Bu haritalarda coğrafi unsurların daha kapsamlı biçimde gösterildiği, sembol kullanımının daha sistemli olduğu ve tarihsel bağlama uygun adlandırmalara daha fazla yer verildiği görülmüştür. Sonuç olarak, 9. sınıf tarih ders kitabında yer alan haritaların tarih öğretiminde önemli bir işleve sahip olduğu, ancak teknik ve görsel özellikler bakımından ortak bir standart taşımadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, haritaların kartografik ilkelere uygun olarak düzenlenmesi ve geliştirilmesi, tarih öğretiminde daha etkili bir şekilde kullanılmalarına katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
This study examines the maps included in the 9th Grade History Textbook prepared by the Ministry of National Education within the framework of the Türkiye Century Education Model and used during the 2024–2025 academic year. The aim of the study is to identify the distribution, types, technical characteristics, and visual adequacy of these maps. In addition, multi-purpose maps were evaluated through comparisons with contemporary sample maps published by the Board of Education and Discipline. The study adopted a qualitative research approach and utilized document analysis as the data collection method. Within this scope, all maps and map-related visual materials included in the textbook were analyzed. Based on the findings obtained, the usage patterns, technical characteristics, and visual adequacy of the maps were evaluated. The findings revealed that the maps were not distributed evenly throughout the textbook and that certain map types were used more frequently than others. Furthermore, digital and outline maps were found to be used only to a limited extent. Although most of the maps were determined to support history teaching effectively, several deficiencies were identified in terms of technical features and visual design. In particular, variations were observed among the maps regarding symbol usage, the presence of legends, the representation of geographical features, and historical nomenclature. The comparison of the textbook's multi-purpose maps with contemporary sample maps published by the Board of Education and Discipline demonstrated that the sample maps were more detailed and explanatory from a cartographic perspective. These maps provided a more comprehensive representation of geographical features, employed symbols more systematically, and included terminology that was more consistent with the historical context. In conclusion, the maps included in the 9th Grade History Textbook serve an important function in history education; however, they do not conform to a common standard in terms of technical and visual characteristics. Accordingly, improving and redesigning these maps in accordance with cartographic principles would contribute to their more effective use in history teaching.
Benzer Tezler
- 10. sınıf tarih öğretim programı ve ders kitabında yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretimine ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers views about the teaching foreing language rooted concepts in teaching programme and history books of secondary schools 10th classes
SABRİ KIZILTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAHMİ ÇİÇEK
- Öğretim dalı dersliği yönteminin ortaöğretim kuruluşlarında uygulanması ve sınıf dersliği yöntemi ile karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
MEHMET SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMAN
- Bağımsız resmi ortaokullarda ilköğretim okullarında ve ilköğretim yatılı bölge okullarında rehberlik faaliyetleri
Başlık çevirisi yok
CİHAN ASAN