Kamu sağlık harcamalarının sağlık turizmine etkisi
The impact of public healthcare expenditures on health tourism
- Tez No: 1020763
- Danışmanlar: PROF. DR. SEYMUR AĞAZADE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Kurumları Yönetimi, Health Care Management
- Anahtar Kelimeler: Sağlık turizmi, Medical tourism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Turizmi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Turizmi Bilim Alı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET KAMU SAĞLIK HARCAMALARININ SAĞLIK TURİZMİNE ETKİSİ Hülya ARSLAN AKCA Sağlık Turizmi Anabilim Dalı Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Mayıs, 2026 (43 Sayfa) Bu tez çalışması, kamu sağlık harcamalarının sağlık turizmi üzerindeki etkisini çok ülkeli panel veri yaklaşımıyla incelemektedir. Sağlık turizmi, ülkelerin sağlık sistemine ilişkin kapasite ve kalite unsurlarından etkilenen; aynı zamanda geçmiş dönem performansının cari dönem sonuçlarına yansıyabildiği bir alan olduğundan, analiz dinamik bir çerçevede ele alınmıştır. Çalışmada 25 Avrupa ülkesine ait 2005–2022 dönemini kapsayan yıllık ikincil veriler kullanılmış; sağlık turizmi gelirleri bağımlı değişken olarak belirlenmiştir. Modelde bağımlı değişkenin gecikmeli değeri, bağımsız değişkenler olarak; kamu sağlık harcamaları, genel fiyat düzeyi, hekim sayısı, yatak kapasitesi ve COVID-19 pandemisinin etkisini temsil eden kukla değişken yer almıştır. Ön değerlendirme aşamasında tanımlayıcı istatistikler ve korelasyon analizi uygulanmış; nihai tahminler, içsellik ve gözlenemeyen ülke etkileri gibi olası ekonometrik sorunları dikkate alan Sistem Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (Sistem GMM) ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, sağlık turizmi gelirlerinin geçmiş dönem değerleriyle güçlü biçimde ilişkili olduğunu ve belirgin bir süreklilik sergilediğini göstermektedir. Tezin temel araştırma sorusu açısından, kamu sağlık harcamaları değişkeninin tüm model kurulumlarında pozitif işaretli ve istatistiksel olarak anlamlı bulunması, kamu kaynaklarının sağlık turizmi gelirlerini artırıcı bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Pandemi kukla değişkeninin dahil edildiği modellerde pandemi kukla değişkeni katsayısının negatif ve anlamlı olması, COVID-19 döneminde sağlık turizmi gelirlerinde belirgin bir daralma yaşandığını teyit etmektedir. Fiyat değişkeninin katsayıları genel olarak negatif olmakla birlikte, anlamlılığın modele göre değişmesi maliyet kanalının etkisinin kamu sağlık harcamaları kadar istikrarlı bir belirleyici olmayabileceğini düşündürmektedir. Hekim ve yatak kapasitesi göstergeleri ise dinamik tahminlerde doğrudan anlamlı sonuç vermemiş; bu göstergelerin etkilerinin daha çok kamu iv harcamalarıyla şekillenen hizmet niteliği ve sistem performansı üzerinden dolaylı biçimde ortaya çıkabileceği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak çalışma, kamu sağlık harcamalarının sağlık turizmi gelirleri üzerinde pozitif ve güçlü bir etkisi olduğunu; sağlık turizminin dinamik bir yapı sergilediğini ve pandemi gibi küresel şokların sektörde belirgin kırılmalara yol açtığını göstermektedir. Bulgular, sağlık turizmini geliştirmeye yönelik politikalarda kamu sağlık harcamalarının stratejik önemine işaret ederken, kaynak tahsisinin kapasite artışı kadar hizmet kalitesi, güven ve sistem dayanıklılığı boyutlarını güçlendirecek biçimde kurgulanmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT THE IMPACT OF PUBLIC HEALTH EXPENDITURE ON HEALTH TOURISM Hülya ARSLAN AKCA Department of Health Tourism Alanya Alaaddin Keykubat University, Graduate Education Institute May, 2026 (43 Pages) This thesis examines the impact of public health expenditure on health tourism through a multi-country panel data approach. Since health tourism is influenced by the capacity and quality components of national healthcare systems—and past performance often reflects on current outcomes—the analysis is conducted within a dynamic framework. The study utilizes annual secondary data for 25 European countries covering the period 2005–2022, with health tourism revenues established as the dependent variable. The model incorporates the lagged value of the dependent variable along with several independent variables: public health expenditure, general price level, number of physicians, bed capacity, and a dummy variable representing the impact of the COVID-19 pandemic. In the preliminary assessment phase, descriptive statistics and correlation analyses were applied. Final estimations were performed using the System Generalized Method of Moments (System GMM), which accounts for potential econometric issues such as endogeneity and unobserved country-specific effects. The findings indicate that health tourism revenues are strongly correlated with their past values, demonstrating significant persistence. Regarding the primary research question, the public health expenditure variable was found to be positive and statistically significant across all model specifications, revealing that public resources play a crucial role in enhancing health tourism revenues. In models that include the pandemic dummy variable, the negative and statistically significant coefficient of the pandemic dummy variable confirms that a substantial contraction occurred in health tourism revenues during the COVID-19 period. While the coefficients for the price variable were generally negative, their significance varied across models, suggesting that the cost channel may not be as stable a determinant as public health expenditure. Indicators for physician and bed capacity did not yield directly significant results in the dynamic estimations; it is vi assessed that the effects of these indicators may manifest indirectly through service quality and system performance shaped by public spending. In conclusion, this study demonstrates that public health expenditure has a strong positive impact on health tourism revenues, that health tourism exhibits a dynamic structure, and that global shocks like the pandemic cause significant disruptions in the sector. The findings highlight the strategic importance of public health spending in policies aimed at developing health tourism. Furthermore, they suggest that resource allocation should be structured not only to increase capacity but also to strengthen service quality, trust, and systemic resilience.
Benzer Tezler
- Cepten yapılan sağlık harcamaları ve giden sağlık turizmi ilişkisi
The relationship between out-of-pocket health expenditures and outbound health tourism
NAGEHAN ERDOĞAN DİLMEN
Doktora
Türkçe
2025
Sağlık Kurumları YönetimiAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiSağlık Turizmi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYMUR AĞAZADE
- Health and growth: understanding the importance of health in economic growth
Sağlık ve büyüme: Sağlığın iktisadi büyüme üzerindeki etkilerini anlamak
İBRAHİM HAKAN YETKİNER
Doktora
İngilizce
2002
EkonomiOrta Doğu Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAKUP KEPENEK
- Katarakt cerrahisinin yaşam kalitesi ve maliyet sonuçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life and cost outcomes of cataract surgery
DEMET GÖKMEN KAVAK
Doktora
Türkçe
2021
Sağlık Kurumları YönetimiAnkara ÜniversitesiSağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN AKBULUT
- Turizm sektörünün ve finansmanının analizi sağlık turizmi üzerine bir uygulama
Analysis of tourism sector and finance, an application on health tourism
GÜRKAN BİRİ
Doktora
Türkçe
2022
İşletmeAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN KAMİL ERCAN
- Tip 2 diyabetli obez hastaların tedavisinde bariyatrik cerrahi ve farmakolojik tedavi yöntemlerinin maliyet etkililik analizi
Cost-effectiveness analysis of bariatric surgery and pharmacological treatment methods in the treatment of obese patients with Type 2 diabetes
DOLUNAY ÖZLEM ZEYBEK
Doktora
Türkçe
2024
Sağlık YönetimiSüleyman Demirel ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VAHİT YİĞİT