Edirne merkezinde 20-49 yaş arası kadınlarda jinekolojik kanser farkındalığı ve etkileyen faktörler
Awareness of gynecological cancers and related factors among women aged 20–49 in the city center of Edirne
- Tez No: 1020603
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖNDER SEZER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı 20-49 yaş arası üreme çağındaki kadınların jinekolojik kanser farkındalık düzeylerini ve bu farkındalığı etkileyen sosyodemografik özellikler, obstetrik-jinekolojik öykü, sağlık davranışları ve bilgi kaynaklarına ilişkin faktörleri değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel ve tanımlayıcı tipte planlanan araştırma, 1 Ağustos 2025-1 Aralık 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve katılmayı kabul eden 394 kadın ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Veriler; sosyodemografik özellikler, obstetrikjinekolojik öykü, sağlık davranışları, kanser taramaları ve HPV aşısına ilişkin sorular ile 41 maddelik Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği'ni (JİKFÖ) içeren toplam 71 soruluk anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 19 programı kullanılmıştır. Veriler normal dağılıma uymadığı için karşılaştırmalı analizlerde Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testleri, değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmış; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 34,22±8,60 yıl olup %43,4'ü üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahipti. Kadınların %77,4'ü evli, %49,5'inin geliri giderine eşit ve %62,2'si yaşamının büyük bölümünü şehir merkezinde geçirmişti. JİKFÖ toplam puan ortalaması 149,72±23,10 olarak bulunmuştur. Alt boyut puan ortalamaları; jinekolojik kanserlerde rutin kontrol ve ciddi hastalık algısı farkındalığı için 85,05±15,38, jinekolojik kanser riskleri farkındalığı için 26,38±5,63, korunma farkındalığı için 21,60±4,63 ve erken tanı-bilgi farkındalığı için 16,60±3,29 olarak saptanmıştır. Katılımcıların %83,8'i KETEM'i daha önce duyduğunu, %64,0'ü KETEM hakkında bilgi sahibi olduğunu ve %96,2'si erken teşhisin jinekolojik kanserlerin tedavisinde etkili olduğuna inandığını belirtmiştir. HPV aşısı yaptıranların oranı %12,9, herhangi bir kanser taraması yaptıranların oranı ise %35,0 olarak belirlenmiştir. Otuz yaş ve üzerindeki kadınların %41,7'sinin rahim ağzı kanseri taraması yaptırdığı, kırk yaş ve üzerindeki kadınların ise %40,6'sının meme kanseri taraması yaptırdığı saptanmıştır. Araştırmada eğitim düzeyi, çalışma durumu, gelir düzeyi, yaşamın çoğunun geçirildiği yer, beden kitle indeksi, gebelik öyküsü, düzenli jinekolojik muayene davranışı, jinekolojik kanserler hakkındaki bilgi düzeyi, bilgi kaynakları, sigara ve alkol kullanımı, düzenli egzersiz yapma, çevresinde kanser tanısı alan birey bulunması, kanser taramalarına katılım, KETEM farkındalığı, erken teşhise inanma ve HPV aşısı yaptırma durumunun jinekolojik kanser farkındalığı ile anlamlı ilişkili olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi yüksek, çalışan, gelir düzeyi daha iyi olan, şehir veya ilçe merkezinde yaşayan, düzenli egzersiz yapan, sağlık profesyonellerinden bilgi alan, kanser taramalarına katılan, KETEM'i duyan ve HPV aşısı yaptıran kadınların farkındalık düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Buna karşın kronik hastalık varlığı, aile planlaması yöntemi kullanımı, çevredeki kanser hastasının yakınlık derecesi ve taramanın yapıldığı kurum ile JİKFÖ toplam puanı arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak, üreme çağındaki kadınlarda jinekolojik kanser farkındalığının eğitim düzeyi, sosyoekonomik durum, sağlık hizmetlerine erişim, sağlık profesyonellerinden bilgi alma, koruyucu sağlık hizmetlerinden yararlanma, KETEM farkındalığı, kanser taramalarına katılım, HPV aşılaması ve sağlıklı yaşam davranışları ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda aile hekimliği birimlerinde ve birinci basamak sağlık hizmetlerinde kadınlara yönelik düzenli, anlaşılır ve erişilebilir eğitim-danışmanlık programlarının yaygınlaştırılması; özellikle düşük eğitim ve gelir düzeyine sahip, çalışmayan, kırsal bölgede yaşayan ve tarama hizmetlerinden yeterince yararlanmayan kadınlara öncelik verilmesi; ayrıca KETEM ve tarama hizmetlerinin görünürlüğünün artırılması ile HPV aşısına yönelik bilgilendirme çalışmalarının güçlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to assess the levels of awareness of gynecological cancers among women of reproductive age (20–49 years) registered at family health centers in the city center of Edirne, as well as the factors influencing this awareness, including sociodemographic characteristics, obstetric and gynecological history, health behaviors, and sources of information. The cross-sectional and descriptive study was conducted between August 1, 2025, and December 1, 2025. Face-to-face interviews were conducted with 394 women who met the inclusion criteria and agreed to participate. Data were collected using a 71-item questionnaire that included questions on sociodemographic characteristics, obstetric-gynecological history, health behaviors, cancer screenings, and the HPV vaccine, as well as the 41-item Gynecologic Cancers Awareness Scale (GCAS). IBM SPSS Statistics 19 software was used for data analysis. Since the data did not follow a normal distribution, the Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests were used for comparative analyses, and Spearman's correlation analysis was used to evaluate relationships between variables; a p-value of <0.05 was considered statistically significant. The mean age of the participants was 34.22 ± 8.60 years, and 43.4% had a college education or higher. Among women, 77.4% were married, 49.5% had an income equal to their expenses, and 62.2% spent most of their lives in the city center. The mean total JIKFO score was found to be 149.72 ± 23.10. The mean scores for the subscales were: 85.05 ± 15.38 for awareness of routine screening and perception of serious illness in gynecological cancers, 26.38 ± 5.63 for awareness of gynecological cancer risks, 21.60 ± 4.63 for awareness of prevention, and 16.60 ± 3.29 for awareness of early diagnosis and information. Eighty-three point eight percent of participants reported having heard of KETEM before, 64.0% stated they were informed about KETEM, and 96.2% believed that early diagnosis is effective in the treatment of gynecological cancers. The rate of those who received the HPV vaccine was 12.9%, while the rate of those who underwent any type of cancer screening was 35.0%. It was found that 41.7% of women aged 30 and older had undergone cervical cancer screening, while 40.6% of women aged 40 and older had undergone breast cancer screening. The study examined educational level, employment status, income level, place of residence, body mass index, pregnancy history, regular gynecological examination behavior, level of knowledge about gynecological cancers, sources of information, tobacco and alcohol use, regular exercise, presence of individuals with a cancer diagnosis in their social circle, and participation in cancer screenings, KETEM awareness, belief in early diagnosis, and HPV vaccination status were found to be significantly associated with gynecological cancer awareness. It was observed that women with higher education levels, those who are employed, have higher income levels, live in city or district centers, engage in regular exercise, obtain information from healthcare professionals, participate in cancer screenings, are aware of KETEM, and have received the HPV vaccine have higher levels of awareness. In contrast, no significant association was found between the presence of chronic diseases, the use of family planning methods, the degree of closeness to a cancer patient in the vicinity, the institution where screening was conducted, and the total JİKFÖ score. In conclusion, it was determined that gynecological cancer awareness among women of reproductive age is associated with educational level, socioeconomic status, access to healthcare services, obtaining information from healthcare professionals, utilization of preventive healthcare services, awareness of KETEM, participation in cancer screenings, Human papilloma virus vaccination, and healthy lifestyle behaviors. In this regard, it is recommended to expand regular, understandable, and accessible education and counseling programs for women in family medicine units and primary care settings; to prioritize women with low education and income levels, those who are not employed, those living in rural areas, and those who do not adequately utilize screening services; Additionally, it is recommended to increase the visibility of KETEM and screening services and to strengthen information campaigns regarding the HPV vaccine.
Benzer Tezler
- Marmara bölgesindeki kavun ve karpuz yetiştiriciliğinin bugünkü durumu, sorunları ve öneriler
The Status of melon and water melongrowing in Marmara region at present and its Problems and recommedations
MEHMET GÜLER
- Enez kili ve asitle etkileşmesinin kristal yapı bakımından x-ışını kırınım yöntemi ile incelenmesi
Başlık çevirisi yok
NEZİHE ÇALIŞKAN
Doktora
Türkçe
1986
Fizik ve Fizik Mühendisliğiİnönü ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN ARMAĞAN
- Kuzey Trakya bölgesinde Edirne-Kırklareli, Saray-Çorlu Uzunköprü-Dereikebir yörelerinin memeli paleofaunası
The Mammalian paleofaunas from Uzunköprü-Dereikebir district northern thrace region
GERÇEK SARAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLER TANER
- Edirne yöresi çayır ve mer'a karınca faunası (hymenoptera; formicidae)
Başlık çevirisi yok
ABDULLAH ARAS