Üretken yapay zekâların sanat eğitiminde kullanımına yönelik görsel sanatlar öğretmeni görüşlerinin incelenmesi
An examination of visual arts teachers' opinions regarding the use of generative artificial intelligence in art education
- Tez No: 1020400
- Danışmanlar: PROF. DR. EKİN BOZTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Güzel Sanatlar, Education and Training, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Görsel sanatlar eğitimi, Yapay zeka, Visual arts education, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanat eğitimi uygulamanın ön planda olduğu, bireyin duyguları, aklı, sezgileri ve tecrübeleri doğrultusunda kendi benliğini eserinde keşfettiği biricik bir alandır. Görsel çıktı üretebilen üretken yapay zekâların yaygınlaşmasıyla sanatçıların ve sanat eğitimcilerinin görüşleri değerli hâle gelmiştir. Bu araştırmada üretken yapay zekâların görsel sanat eğitiminde etkili ve etik kullanımına yönelik Ege Bölgesi'nde yer alan 10 Güzel Sanatlar Lisesinden 10 görsel sanatlar öğretmeniyle görüşülmüştür. Yarı yapılandırılmış görüşme aracı kullanılarak elde edilen bulgular betimsel analiz tekniğiyle incelenmiştir. Araştırma neticesinde katılımcıların üretken yapay zekâyı bir araç ve asistan olarak değerlendirdikleri, yapay zekânın sanatsal yaratım süreçlerinde üslup, teknik ve fikir seçeneklerini keşfetmede kullanılabilme potansiyeliyle sanat eğitiminde yer edinebileceği görülmüştür. Hızlı ve pratik bir deneyim sunan yapay zekâların öğretmene zaman kazandırarak öğretim sürecini hızlandırabileceği öngörülmektedir. Tekrarlayan ve monoton görevleri yapay zekâ sis-temlerin üstlenmesiyle öğretmenlerin kendi gelişimlerine ve öğrencilerine daha fazla vakit ayırabilecekleri düşünülmektedir. Yapay zekânın öğretmenlik mesleğini temelden değiştiremeyeceği ve öğretmenin okuldaki sosyal rolünün aynı kalacağı ifade edilmektedir. Bireyi sosyalleştirmeye ve toplumsal yönden geliştirmeye yönelik beceriler daha önemli hâle gelmiştir. Ayrıca katılımcılar tarafından bu teknolojilerin bilinçsiz kullanımının bilişsel ve teknik becerilerde körelmeye yol açabileceği, kopya çekme ile tembellik gibi istenmeyen davranışları tetikleyebileceği, bu nedenlerle dikkatli kullanılmaları gerektiği vurgulanmıştır. Eğitim-öğretim sürecinde yapay zekâ sistemlerinin alacağı kararların denetime tabi olması gerektiğinin altı çizilmiştir. Yapay zekâ araçlarının sanat eğitiminde etik bir şekilde kullanılabilmesinin genel yapay zekâ etik ilkelerine uyulmasının yanı sıra öğretim elemanlarının rızasıyla mümkün olduğu ifade edilmiştir. Katılımcıların üretken yapay zekânın görsel sanatlar eğitimine entegrasyonuna yönelik endişeler taşıdığı, sanatsal yaratım süre-cinde özgün üretimin ve kişisel emeğin yerinin doldurulamayacağı yönünde hemfikir olduğu tespit edilmiştir. Bulgular ile literatür birlikte değerlendirildiğinde yapay zekâ araçlarının etkili ve etik bir biçimde kullanılabilmesi için nitelikli bir sanat eğitiminin büyük öneme sahip olduğu görülmektedir. Bu sebeple öğretmen ve öğrencilerin yapay zekânın etkili ve etik kullanımına ilişkin bilgilendirilmesi gerektiği, bununla birlikte bu teknolojinin nihai kullanımının bireyin kendi inisiyatifine bırakılmasının yerinde olacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
In the special field of art education, practice is essential, and individuals usetheir emotions, cognitive skills, intuitions, and experiences to discover their own identity in their art. The perspectives of artists and art educators have become extremely important given the widespread use of generative AI that can produce visual results. 10 visual art teachers from 10 fine arts high schools located in the Aegean region were interviewed for this study regarding the ethical and effective use of generative AI in art education. A descriptive analysis was used to analyze the findings, which were collected using a semi-structured interview instrument. The results of the research revealed that participants view generative AI as a tool and an assistant; additionally, given its capacity to explore style, technique, and idea options in artistic creation processes, artificial intelligence has been demonstrated to have a place in art education. It is anticipated that artificial intelligence would expedite the education process by providing educators with a quick and useful experience. When AI systems are left to handle dull and repetitive activities, it is thought that teachers will be able to devote more time to both their own professional development and their students. It is said that teachers' social roles in the classroom will not change and that AI cannot fundamentally alter them. Additionally, it was emphasized by the participants that these technologies must be used cautiously, on the grounds that their unconscious use could lead to the atrophy of cognitive and technical skills, and trigger undesirable behaviors such as plagiarism and laziness. It was underlined that the decisions to be made by artificial intelligence systems in the educational process must be subject to supervision. It was stated that the ethical use of artificial intelligence tools in art education is possible not only by adhering to general artificial intelligence ethical principles but also with the consent of the educators. It was determined that the participants harbor concerns regarding the integration of generative artificial intelligence into visual arts education, and they agree that original work and personal effort cannot be replaced in the artistic creation process. When the findings and the literature are evaluated together, it is observed that a qualified art education is of great importance for the effective and ethical use of artificial intelligence tools. For this reason, it is considered appropriate that teachers and students should be informed about the effective and ethical use of artificial intelligence; however, the ultimate use of this technology should be left to the individual's own initiative.
Benzer Tezler
- Yapay zeka destekli mimari tasarımın kuramsal çerçevesi üzerine inceleme ve konut tasarımı önerisi
A review on the theoretical framework of artificial intelligence aid architectural design and a proposal for housing design
MELİS DAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLEN ÇAĞDAŞ
- Hazır giyim üreten bir işletmede organizasyon ve yönetim sorunları
Başlık çevirisi yok
GÜLCAN GÖNENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İşletmeGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RASİH DEMİRCİ
- Türkiye'de üretilen dikiş ipliklerinin incelenmesi ve konfeksiyon endüstrisinde kullanım uygunluklarının araştırılması
Başlık çevirisi yok
CUMHUR ÇAKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. NAZMİ ERCAN