Evli bireylerde erken dönem uyum bozucu şema alanları, temel psikolojik ihtiyaç doyumu ve evlilik doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The examination of the relationships between early maladaptive schema domains, basic psychological need satisfaction, and marital satisfaction among married individuals
- Tez No: 1020070
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE KARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Erken dönem uyum bozucu şemalar, Evlilik doyumu, Psikolojik ihtiyaçlar, Early maladaptive schemas, Marital satisfaction, Psychological needs
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, evli bireylerde erken dönem uyum bozucu şemaların ve temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun evlilik doyumunu yordayıp yordamadığı incelenmiştir. Araştırma ayrıca evlilik doyumunun bazı demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nicel yöntemle yürütülmüş olup ilişkisel tarama modeline dayanmaktadır. Çalışmanın evrenini Türkiye'de yaşayan evli bireyler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi 260 kadın ve 59 erkek olmak üzere toplam 319 evli bireyden oluşmaktadır. Çalışma klinik olmayan bir örneklemle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri Demografik Bilgi Formu, Young Şema Ölçeği, Evli Bireylerde Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumu Ölçeği ve Evlilik Doyumu Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Evlilik doyumunun demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız örneklemler t-testi ve ANOVA ile incelenmiştir. Bulgular, evlilik doyumunun cinsiyet ve eğitim düzeyine göre anlamlı biçimde farklılaşmadığını, çocuk sahibi olan bireylerin ise çocuk sahibi olmayan bireylere göre evlilik doyumlarının daha düşük olduğunu ortaya koymuştur. Flört ederek evlenen bireylerin evlilik doyumu düzeylerinin, görücü usulüyle evlenen bireylere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ile incelenmiştir. Analiz sonuçları, erken dönem uyum bozucu şema alanlarından kopukluk, zedelenmiş özerklik, diğeri yönelimlilik ve yüksek standartlar ile evlilik doyumu arasında negatif; temel psikolojik ihtiyaç doyumu ile evlilik doyumu arasında ise pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Zedelenmiş sınırlar şema alanı ile evlilik doyumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Erken dönem uyum bozucu şema alanları ve temel psikolojik ihtiyaç doyumunun evlilik doyumunu yordama düzeyi hiyerarşik regresyon analizi ile incelenmiş; temel psikolojik ihtiyaç doyumunun modele eklenmesiyle birlikte evlilik doyumunun açıklanan varyansında anlamlı bir artış olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study examined whether early maladaptive schemas and the satisfaction of basic psychological needs predict marital satisfaction among married individuals. Additionally, it investigated whether marital satisfaction differs according to selected demographic variables. The research employed a quantitative methodology based on a relational survey design. The population comprised married individuals living in Türkiye, and the sample consisted of 319 married participants (260 women and 59 men). The study was conducted with a non-clinical sample. Data were collected using the Demographic Information Form, the Young Schema Questionnaire, the Basic Psychological Needs Satisfaction Scale for Married Individuals, and the Marital Satisfaction Scale. Differences in marital satisfaction across demographic variables were analyzed using independent samples t-tests and one-way ANOVA. The results indicated that marital satisfaction did not differ significantly according to gender or education level. However, individuals with children reported significantly lower marital satisfaction than those without children. Additionally, individuals who married through dating reported higher marital satisfaction than those who married through arranged marriage. Pearson product–moment correlation analyses revealed significant negative relationships between marital satisfaction and the schema domains of disconnection, impaired autonomy, other-directedness, and unrelenting standards. In contrast, a significant positive relationship was found between basic psychological need satisfaction and marital satisfaction. No significant association was observed between the impaired limits schema domain and marital satisfaction. Hierarchical regression analysis was conducted to examine the predictive roles of early maladaptive schema domains and basic psychological need satisfaction. The findings showed that early maladaptive schemas significantly predicted marital satisfaction. Furthermore, the inclusion of basic psychological need satisfaction in the regression model resulted in a significant increase in the explained variance of marital satisfaction, indicating that basic psychological need satisfaction is a strong and meaningful predictor of marital satisfaction beyond the effects of schema domains.
Benzer Tezler
- Evli bireylerde kendi ebeveynlerini algılama biçimleri, erken dönem uyum bozucu şemalar ve eşe yönelik değerlendirmeler arasındaki ilişkiler: Şema terapi modeli çerçevesinde bir inceleme
The relationships between early maladaptive schemas, perceived parenting styles, and partner evaluations in married individuals: An investigation through the schema therapy model, master?s thesis
MELİS CANER
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA SOYGÜT
- Evlilikte çift uyumunun erken dönem uyum bozucu şemalar ve aile işlevleri bağlamında incelenmesi: Bir yapısal model çalışması
The analysis of dyadic marital adjustment within the context of early maladaptive schemas and family functions: A study of structural modelling
SERDAR KÖRÜK
Doktora
Türkçe
2020
PsikolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLÜFER ÖZABACI
- Kök ailedeki algılanan evlilik çatışmalarının çiftlerin kendi evlilik ilişkilerindeki çatışmaları üzerine etkisi
The impact of perceived marital conflict in the family of origin on marital conflict in individuals' own marital relationships
HAZAL EREL ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
SosyolojiTrakya Üniversitesiİnsan ve Toplum Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN MELEK ERTÜRK
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM