Inas Sanayi Nefise Mektebi ilk kadın heykeltıraşı, Sabiha Ziya Bengutas hayatı ve sanatı
Sabi̇ha Zi̇ya Bengütaş, the first female sculptor of the InasSchool of fine arts: her life and art
- Tez No: 1019857
- Danışmanlar: PROF. DR. BURCU PELVANOĞLU
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Sanat Tarihi, Arşiv, Art History, Archive
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Plastik Sanatlar ve Resim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Cumhuriyet dönemi Türk heykel sanatının öncü kadın sanatçılarından Sabiha Ziya Bengütaş'ın yaşamını ve eserlerini kapsamlı biçimde incelemektedir. Araştırmada, Geç Osmanlı döneminden Cumhuriyet'in kuruluşuna uzanan süreçte toplumda yaşanan dönüşümler, kadınların kamusal ve sanatsal alandaki değişen konumları ile sanatın bu dönüşüm içinde nasıl bir yer edindiği ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda, Sabiha Bengütaş'ın akademinin heykel bölümünden mezun olan ilk kadın sanatçı olarak erken dönem üretimleri, Roma'ya gidiş süreci ile arşiv belgeleri ve dönemin basın haberleri ışığında değerlendirilmiştir. Ayrıca, erken dönem üretimleriyle birlikte ilerleyen yıllarda yer aldığı projeler ve gerçekleştirdiği üretimler de kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Özellikle Bengütaş'ın Roma'ya gönderilme gerekçesi üzerine farklı kaynaklarda yer alan çelişkili bilgiler (Roma'ya gönderilme gerekçesi konusunda, Prix de Rome ödülünü kazanmış olduğu görüşü ile Taksim Cumhuriyet Anıtı'na asistan olarak seçildiği görüşü) Cumhuriyet Arşivleri'ndeki belgeler ve Roma Güzel Sanatlar arşivi aracılığıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sanatçının portre ve büst çalışmalarına dair örnekler, hem İstanbul Resim ve Heykel Müzesi Koleksiyonundan hem de Nurol Bengütaş Arşivi'nden elde edilen görsel ve yazılı belgelerle desteklenmiştir. Bu bağlamda Bengütaş'ın“kadın heykeltıraş”kimliği, imza biçimindeki yenilikleri ve geç dönem eserlerinde görülen kültürel etkileşimler ayrıntılı biçimde tartışılmıştır. Çalışmanın temel amacı, Bengütaş'ın sanat pratiğini yalnızca biyografik bir çerçevede değil, aynı zamanda Cumhuriyet'in kültürel politikaları, kadın sanatçıların görünürlüğü ve uluslararası etkileşimler bağlamında ele almaktır. Sonuç olarak, Bengütaş'ın sanat hayatı ve üretimleri, Geç Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş döneminde gerçekleşen birçok toplumsal ve kültürel dönüşümle şekillenmiş ve bu süreç tarafından desteklenmiştir. Bu bağlamda, kadın sanatçıların sanat tarihindeki konumunun güçlenmesinde belirleyici bir rol oynadığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study offers a comprehensive examination of the life and works of Sabiha Ziya Bengütaş, one of the pioneering women sculptors of the Republican period in Turkey. The research evaluates the social transformations that took place from the late Ottoman era to the establishment of the Republic, the shifting positions of women in public and artistic spheres, and the ways in which art found its place within this broader process of change. In this context, Bengütaş's early productions as the first woman to graduate from the sculpture department of the academy, her journey to Rome, as well as archival documents and contemporary press reports, have been analyzed. In addition to her early works, the projects she participated in and the works she produced in later years have also been examined in detail. Notably, the conflicting accounts found in various sources regarding the reason for her being sent to Rome—whether she was awarded the Prix de Rome or selected as an assistant for the Taksim Republic Monument—have been comparatively evaluated through documents from the Republican Archives and the archives of the Accademia di Belle Arti di Roma. Examples of the artist's portrait and bust works are supported by visual and written materials obtained from both the İstanbul Museum of Painting and Sculpture collection and the Nurol Bengütaş Archive. In this regard, Bengütaş's identity as a“woman sculptor,”the innovations reflected in her signature practices, and the cultural interactions visible in her later works are discussed in detail. The primary aim of this study is to situate Bengütaş's artistic practice not only within a biographical framework but also within the context of the cultural policies of the early Republic, the visibility of women artists, and international artistic exchanges. Ultimately, Bengütaş's artistic career and production were shaped and supported by the numerous social and cultural transformations that occurred during the transition from the late Ottoman period to the Republican era. In this respect, she played a decisive role in strengthening the position of women artists within art history.
Benzer Tezler
- İnas Sanayi-i Nefise Mektebi'nde eğitim alan öncü kadın sanatçıların çağdaş Türk resim sanatına katkıları; Fahrelnissa Zeid örneği
Educated at İnas Sanayi-i Nefise School contemporary Turkish painting by pioneering women artists contributions to art; The example of Fahrelnissa Zeid
ARMAĞAN KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarOsmaniye Korkut Ata ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
DOÇ. SELMA ŞAHİN
- Türk resminde kadınlar, kadın sanatçıların gözünden kadın temsili ve semboller
Representation of women and symbols of women by women artists in the field of Turkish art
NAZLI BÜBEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sanat TarihiYeditepe ÜniversitesiPlastik Sanatlar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU PELVANOĞLU
- Modernleşme ve çağdaş sanatta kültürel iletişimin ilk Türk kadın ressamı: Mihri Müşfik
The first Turkish woman painter of cultural communication in modernization and contemporary art: Mihri Musfik
AYFER YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İletişim BilimleriYalova Üniversitesiİletişim ve Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL AKOVA
- Türk resim sanatında (1908 - 1930) Erken Cumhuriyet Dönemine kadar ilk ve öncü kadın ressamlar
Başlık çevirisi yok
SEBAHAT AKÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sanat TarihiDoğuş ÜniversitesiPlastik Sanatlar Ana Bilim Dalı
PROF. NAZAN ERKMEN
- Cumhuriyet Dönemi kadın sanatçılar üzerine bir müze tasarımı
Republican Period a museum desing female artists
NAZ GÜLÜNA MISIRLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sanat Tarihiİstanbul Kültür ÜniversitesiSanat Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜSTÜNİPEK