Rûz-nâme-i Cerîde-i Havâdis özelinde 19. yüzyıl söz varlığı-birleşik fiiller-
19th century vocabulary in the light of Rûz-nâme-i Cerîde-i Havâdis-compound verbs-
- Tez No: 1019855
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMET GÜLSEL SEV
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: 19. yüzyıl, Söz varlığı, Türk dili ve edebiyatı, 19. century, Vocabulary, Turkish language and literature
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fiiller, isimlerden sonra dilimizin en önemli söz varlığı ögelerini teşkil eder. Cümle içinde basit ve türemiş fiillerin yanı sıra birleşik fiillerin kullanımı da oldukça yaygındır. Bu bağlamda 19. yüzyıl basın dili incelendiğinde, birleşik fiil kullanımının dönemin söz varlığı içinde önemli bir yer tuttuğu görülür. 19. yüzyıl Türk basınının önemli yayınları arasında yer alan Cerîde-i Havâdis gazetesi, 1212. sayısından itibaren Rûz-nâme, daha sonra ise Rûz-nâme-i Cerîde-i Havâdis adıyla yayın hayatını sürdürmüştür. Bu çalışmada, gazetenin yeni adıyla yayımlandığı son 14 yıllık zaman diliminden seçilen 85 sayı taranmış ve bu sayılardaki birleşik fiiller ele alınmıştır. Tespit edilen birleşik fiillerden hareketle, dönemin basın dilindeki birleşik fiil kullanımı ve söz varlığı incelenmiştir. Söz konusu 85 sayıda yer alan birleşik fiiller belirlendikten sonra alfabetik olarak sıralanmış; her birleşik fiil, anlamı ve tanık (örnek) cümlesiyle birlikte sunulmuştur.Çalışma, Giriş bölümünün yanı sıra dört temel kısımdan oluşmaktadır. Tanzimat Dönemi gazeteleri ve Cerîde-i Havâdis hakkındaki bilgilerin derlendiği bölümü, birleşik fiillerin yapısal olarak incelendiği kısım takip etmektedir. Ardından, gazete sayılarında tespit edilen birleşik fiillerin anlamlarının ve tanık cümlelerinin sunulduğu İnceleme kısmı yer almaktadır. Bu bölümü ise söz konusu birleşik fiillerin yapısal kuruluşlarının esas alındığı Dizin kısmı izlemektedir. Çalışmanın Sonuç bölümünde ise birleşik fiillere dair elde edilen veriler değerlendirilerek ulaşılan tespit ve bulgular paylaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Verbs, after nouns, constitute the most important elements of our language's lexicon. In addition to simple and derived verbs, the use of compound verbs is also quite common in sentences. In this context, an examination of 19th-century press language reveals that the use of compound verbs occupied a significant place within the lexicon of that period. The Cerîde-i Havâdis newspaper, one of the major publications of the 19th-century Turkish press, continued its publication under the name Rûz-nâme starting with its 1212th issue, and later as Rûz-nâme-i Cerîde-i Havâdis. In this study, 85 issues selected from the final 14-year period during which the newspaper was published under its new name were examined, and the compound verbs appearing in these issues were analyzed. Based on the compound verbs identified, the use of compound verbs and the lexical inventory in the press language of the period were examined. Apart from the Introduction, the study consists of four main sections. The section compiling information on newspapers of the Tanzimat Period and Cerîde-i Havâdis is followed by a section that examines the structure of compound verbs. Next comes the“Analysis”section, which presents the meanings of the compound verbs identified in the newspaper issues and the example sentences. This section is followed by the Index, which is based on the structural composition of the compound verbs in question. In the Conclusion section of the study, the findings and results obtained from the analysis of the data on compound verbs are presented.
Benzer Tezler
- Ceride-i Havadis Gazetesi'nde çıkan haber yazılar ve değerlendirmesi (1840-1844)
The evaluation of the news and writings reported in Ceride-i Havadis newspaper (1840-1844)
AHMET OĞUZ
- L'analyse semiotique des traductions de l'œuvre intitulée Les Misérables de Victor Hugo dans le contexte Turc du point de vue de la sémiotique de la traduction
Vıctor Hugo'nun Sefiller adlı romanının Türkçe çevirilerinin göstergebilimsel analizi
SERPİL ÖZBÜKER
Yüksek Lisans
Fransızca
2024
Fransız Dili ve EdebiyatıGalatasaray ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜNDÜZ ÖZTÜRK KASAR
- Betonarme bacalar hiperbolik soğutucular ve projelendirme esasları
Başlık çevirisi yok
ÖZDEN İPEKÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET DURMUŞ
- III. Mustafa Ruznamesi: H. 1171 - 1177 / M. 1757 - 1763
Başlık çevirisi yok
YUNUS IRMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
TarihMarmara ÜniversitesiYeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜCTEBA İLGÜREL