Spontane gönüllüler için tasarlanmış afet yardım sistemi
Disaster aid system designed for spontaneous volunteers
- Tez No: 1019644
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT SEZEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gebze Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğal ve insan kaynaklı afetlerde profesyonel müdahale ekiplerinin kısıtlı kapasitesi karşısında spontane gönüllüler, akut müdahale evresinin kritik insan gücü kaynağı olarak öne çıkmaktadır. Ancak sahada kendiliğinden mobilize olan spontane gönüllüler, etkin koordinasyon ve atama mekanizmaları olmadığında çoğunlukla yeterli verimle kullanılamamakta; sahadaki yığılma davranışı operasyonel verimsizliğe dönüşmektedir. Bu doktora tezi, söz konusu boşluğa karşılık vermek üzere spontane gönüllülerin sahadaki görevlere etkin ve dinamik biçimde atanmasına yönelik bütünleşik bir karar destek çerçevesi geliştirmektedir. Önerilen çerçeve üç temel bileşenden oluşmaktadır: birincisi, sosyal medya ve navigasyon uygulamalarıyla tümleşik biçimde tasarlanmış üç katmanlı bir Hizmet Olarak Yazılım (SaaS) sistem mimarisi; ikincisi, aciliyet ağırlıklı tepki süresi, yetkinlik uyumu, asgari iş yükü dengesi ve güvenilirlik bileşenlerini ideal-nadir normalizasyonla birleştiren ve büyük- M kapsama önceliği altında çözen çok amaçlı bir karışık tamsayılı programlama modeli (DVTAP-MIP); üçüncüsü ise statik formülasyonu akut fazın zamanla değişen koşullarına uyarlayan, maksimum tamamlanma süresi (makespan) amaç bileşeniyle genişletilmiş çok dönemli dinamik bir model ile kayan ufuk algoritmasıdır. Önerilen yaklaşım, 2023 Kahramanmaraş depremi bağlamı temel alınarak üretilen sentetik veri kümeleri üzerinde dört ölçekli statik baz senaryo (10 ile 500 görev arasında) ve üç dinamik senaryoda 30 bağımsız Monte Carlo tekrarıyla test edilmiştir. Statik koşullarda model, dört ölçekte de kanıtlanmış optimum çözüme ulaşmış ve kapsama oranını %99.8'e kadar yükseltmiştir; dinamik senaryolarda ise küçük ve orta ölçekli koşullarda yaklaşık %94, ağır afet koşullarında ise %84 tamamlama oranı elde edilmiştir. Yetkinlik-bilinçli açgözlü sezgisel ile yapılan karşılaştırma, önerilen modelin özellikle ağır afet ortamlarında yaklaşık 10 puanlık tamamlama üstünlüğü sağladığını göstermektedir. Dört farklı ağırlık konfigürasyonu altında yapılan duyarlılık analizi ise modelin tamamlama oranını koruyup ikincil amaçları karar verici tercihlerine göre yönlendirebildiğini ortaya koymaktadır. Tez akademik açıdan üç katmanlı sistem mimarisi, statik DVTAP-MIP formülasyonu, ideal-nadir normalizasyon temelli çok amaçlı denge, çok dönemli dinamik genişletme ve kapsamlı deneysel doğrulama olmak üzere beş ana katkı sunmakta; pratik açıdan ise ulusal afet yönetim platformlarına eklenti modülü olarak entegre edilebilecek bir karar destek aracı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In natural and human-induced disasters, the limited capacity of professional response teams renders spontaneous volunteers a critical human resource in the acute response phase. However, when self-mobilized at the scene without effective coordination and assignment mechanisms, spontaneous volunteers cannot be utilized at adequate efficiency; on-site congestion behaviour turns into operational inefficiency. This doctoral thesis develops an integrated decision-support framework that addresses this gap by enabling the effective and dynamic assignment of spontaneous volunteers to field tasks. The proposed framework consists of three principal components. The first is a three-layer Software as a Service (SaaS) system architecture designed for integration with social media and navigation applications. The second is a multi- objective mixed-integer programming model (DVTAP-MIP) that combines urgency- weighted response time, skill match, minimax workload balance, and reliability through ideal-nadir normalization and is solved under a big-M coverage priority. The third is a multi-period dynamic model, extended with a makespan objective component, together with a rolling-horizon algorithm that adapts the static formulation to the time-varying conditions of the acute phase. The proposed approach was tested on synthetic data sets generated based on the context of the 2023 Kahramanmaraş earthquake, across four static baseline scenarios (ranging from 10 to 500 tasks) and three dynamic scenarios with 30 independent Monte Carlo replications. Under static conditions, the model reached the proven optimum solution at all four scales and increased the coverage ratio up to 99.8%. Under dynamic scenarios, completion rates of approximately 94% were obtained for small and medium-scale conditions, and 84% for severe disaster conditions. The comparison with a skill-aware greedy heuristic shows that the proposed model achieves an approximately 10-point completion advantage, particularly in severe disaster environments. The sensitivity analysis conducted under four different weight configurations reveals that the model preserves its completion ratio while steering secondary objectives in line with the preferences of the decision maker. Academically, the thesis offers five main contributions: a three- layer system architecture, a static DVTAP-MIP formulation, an ideal-nadir normalization based multi-objective balance, a multi-period dynamic extension, and comprehensive experimental validation. Practically, it provides a decision-support tool that can be integrated as an add-on module into national disaster management platforms.
Benzer Tezler
- Dynamic resource allocation for humanitarian relief chain coordination integrated with volunteers
İnsani yardım zinciri koordinasyonunda gönüllülerle entegre dinamik kaynak tahsisi modeli
EMİNE NİSA KAPUKAYA
Doktora
İngilizce
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞULE ITIR SATOĞLU
- Antifosfolipid sendromunda trombosit membran glikoprotein polimorfizmlerinin sıklığı ve klinik etkileri
Clinical outcomes and frequencies of platelet membrane glycoprotein polymorphisms in antiphosphospholipid syndrome
İPEK YÖNAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Hematolojiİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. MELİHA NALÇACI
- Ankaferd® Bloodstopper® (ABS)'nin sağlıklı gönüllülerde topikal kullanımının faz ı klinik etkisinin araştırılması
The investigation of phase i clinical effects of topical usage of Ankaferd® Bloodstopper® (ABS) on healthy volenteers
MUSTAFA KÖROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
HematolojiFatih Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN KAFTAN
- Açıklanamayan infertilitesi olan hastaların endometriyumlarında doğal öldürücü hücre yoğunluğunun değerlendirilmesi
Evaluating natural killer cell density in endometrium of patients with unexplained infertility
SERTAN AKSU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Kadın Hastalıkları ve DoğumKocaeli ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERAY ÇALIŞKAN
- L'articulation de l'éthique et de la politique chez Spinoza et Sartre
Spinoza ve Sartre'da etik ve politika eklemlenmesi
ZÜBEYDE GAYE ÇANKAYA EKSEN
