İzmir ili folklorik veteriner hekimliği uygulamaları üzerine araştırma
A study on folkloric veterinary medicine in İzmir province
- Tez No: 1019606
- Danışmanlar: PROF. DR. AŞKIN YAŞAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada, yerleşim tarihinin M.Ö. 3000'li yıllara dayandığı düşünülen birçok farklı uygarlığın hüküm sürdüğü ve bu sebeple kültürel mirasın geniş kapsamda değerlendirilebileceği düşünülen İzmir ilinde kapsamlı bir araştırma ile bölgede tedavi edici olarak kullanılan bitkisel, hayvansal ve madensel halk ilaçları tespit edilerek modern uygulamalarla sentez edilerek yeni tedavi yöntemlerinin keşfine katkıda bulunulması ve yöreye ait folklorik veteriner hekimliği ve hayvancılıkla ilgili yazılı, sözlü ve görsel bilgilerin toplanarak kültürel mirasa ve bilimsel literatüre kazandırılması amaçlandı. Çalışmanın konusunu hayvan yetiştiriciliği, bakım ve besleme uygulamaları, hastalıkların teşhisi ve tedavi yöntemler, hayvanlara, hayvansal ürünlere, hastalıklara ve tedavi edici ürünlere verilen yöresel isimler, hayvanlarla ilgili inanışlar ve ritüellerden oluşan veteriner hekimliği folkloru oluşturdu. Çalışmanın materyali İzmir ili ve ilçelerinde yaşayan hayvan sahipleri, hayvan yetiştiricileri, çobanlar, veteriner hekimler ve hayvancılıkla ilgili kişilerden toplamda 44 sorudan oluşan“bilgi derleme formu”aracılığıyla“kaynak kişilerle görüşme”tekniği kullanılarak mülakat yoluyla elde edildi. Araştırma sırasında elde edilen sözlü veriler ses kaydı ya da el yazması olarak, elde edilen görsel veriler ise dijital fotoğraf makinesi ya da cep telefonu kamerası ile kaydedildi. Çalışmanın evrenini, 11 tanesi merkez ilçe olmak üzere 30 ilçeye sahip olan İzmir ili ve çalışmanın örneklemini İzmir ili ve ilçelerinde bulunan hayvancılık işletme sayıları ve nüfusa dayalı“tabakalı ölçeklendirme”metodu kullanılarak belirlenen 656 kişi oluşturdu. Çalışmada, folklorik veteriner hekimliği bağlamında değerlendirilen bir çok bitkisel, hayvansal, madensel kaynaklı halk ilaçlarının yapıldığı ve kullanıldığı, dini ve sihri tedavi yöntemlerine başvurulduğu; hayvan hastalıklarına, çiftlik ve yabani hayvanlara yöresel farklı isimler kullanıldığı; çiftlik hayvancılığının, deve güreşi etkinliklerinin, balıkçılık ve arıcılık faaliyetlerinin kültürel mirasa dayalı olarak devam ettiği; günlük yaşamda kullanılan atasözü, deyim, halk inanışları ve halk anlatılarının hayvanları önemli bir noktaya alarak kapsadığı tespit edildi. Sonuç olarak, bu çalışma folklorik veteriner hekimliği bağlamında İzmir ili özelinde yapılan en kapsamlı çalışma olduğu, birçok farklı bölgede yapılan daha önceki çalışmalarla ortak noktaları olsa da yöreye ait birçok özgün değerin olduğu, folklorik veteriner hekimliği ve kültürel hayvancılık uygulamalarının azalsa dahi günümüzde önemli bir kısmının devam ettiği belirlendi. Bu çalışmanın, veteriner hekimliği tarihi, halk hekimliği ile modern yetiştiricilik uygulamaları ve veteriner hekimliği uygulamalarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesine, geçmiş ile günümüz uygulamalarının sentezlenerek veteriner hekimliği ve hayvancılık faaliyetlerinde yeni teknikler oluşmasına katkı sağlayacağı ve gelecekteki folklorik veteriner hekimliği çalışmalarına kaynak teşkil edeceği söylenebilir.
Özet (Çeviri)
In this study, conducted in İzmir province whose settlement history is believed to date back to around 3000 BC and which has hosted numerous civilizations, thereby offering a broad cultural heritage an extensive investigation was carried out to identify the herbal, animal based, and mineral folk remedies traditionally used for therapeutic purposes in the region. The aim was to contribute to the discovery of new treatment methods by synthesizing these traditional practices with modern applications, and to collect written, oral, and visual information related to local folkloric veterinary medicine and animal husbandry so that these cultural elements may be preserved and incorporated into the scientific literature. The scope of the study encompasses the folklore of veterinary medicine, including animal husbandry practices; animal care and feeding methods; the diagnosis of diseases and traditional treatment approaches; the local nomenclature attributed to animals, animal products, diseases, and therapeutic substances; as well as beliefs and ritual practices associated with animals. The study material was obtained through interviews conducted with key informants including animal owners, livestock breeders, shepherds, veterinarians, and individuals involved in animal husbandry residing in the province of İzmir and its districts using a“information collection form”consisting of 44 questions. The verbal data gathered during the research were recorded either as audio files or handwritten notes, while visual data were documented using a digital camera or mobile phone. The study universe consisted of İzmir province, which comprises 30 districts, 11 of which are central districts; and the sample group was determined as 656 participants through a stratified sampling method based on the number of livestock enterprises and population distribution across the province and its districts. The findings revealed that numerous herbal, animal derived, and mineral folk remedies were prepared and used within the framework of folkloric veterinary medicine; that religious and magical healing practices were employed; that distinct local names were assigned to animal diseases, as well as to domestic and wild animals; that livestock breeding, camel wrestling events, fishing, and beekeeping activities continue as cultural traditions; and that proverbs, idioms, folk beliefs, and narratives used in daily life prominently feature animals. In conclusion, this study represents the most comprehensive research conducted specifically on folkloric veterinary medicine in the province of İzmir. Although it shares certain similarities with studies carried out in other regions, it also reveals numerous unique cultural elements specific to the locality. It was determined that folkloric veterinary practices and culturally rooted animal husbandry traditions, though diminished, still persist to a significant extent today. The findings of this study are expected to contribute to comparative evaluations involving the history of veterinary medicine, folk healing practices, modern livestock production techniques, and contemporary veterinary applications; to support the synthesis of past and present practices for the development of new techniques in veterinary and livestock activities; and to serve as a valuable reference for future research in folkloric veterinary medicine.
Benzer Tezler
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Kuyruk modelleri ve analizi üzerine bir uygulama
Başlık çevirisi yok
DİDEM ÖZPULAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İstatistikEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET İKİZ
- İzmir'de Mustafa Kemal Bulvarı'nın peyzaj mimarlığı açısından etüdü ve peyzaj projesi
Başlık çevirisi yok
ENGİN ALPARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Peyzaj MimarlığıEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜMİT ERDEM
- Peyzaj düzenleme çalışmalarında kullanılan ve kullanılmaya uygun çeşitli taşların özellikleri ile İzmir ve yakın çevresinde bunlara ilişkin kaynaklar üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
E. VECDİ KÜÇÜKERBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Peyzaj MimarlığıEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLÇİN ASLANBOĞA
- Makro besin elementlerinin (NPK) İzmir'de Mayıs ayında açığa dikilen 4-6 cm çevre büyüklüğündeki Gladiolus cinsine ait“hunting song”ve“Novalüx”kültür çeşitlerinin yumrularının gelişmeleri üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
TAHA ALİ AMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN HATİPOĞLU