Hikayenuştoğiya Zazaki di çimanê nuştoğanê ciniyan ra ciniyi
Zaza hikayeciliğinde kadın yazarların gözünden kadın
- Tez No: 1019103
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM DAĞILMA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Zazaca
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Yaşayan Diller Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Zaza Dili Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Zazaca, yazılı edebiyat alanında her ne kadar farklı sebeplerden ötürü gecikmiş olsa da yine de yapılan çalışmalar güçlü bir edebiyat için umut vericidir. Klasik ve modern edebiyatta bir çaba ve gayret vardır. Modern türler arasında hikaye de şiir, roman ve deneme gibi türlerle birlikte ön plana çıkmaktadır. Bu çalışma da hikaye türünü, Zazaca kadın hikayeciliği bağlamında ele almaktadır. Bu çerçevede modern Zaza edebiyatında bugüne kadar kadın yazarlar tarafından hangi hikaye kitaplarının yazıldığı tespit edilmiştir. Bu kitaplardan ve onların konularından çalışmanın çerçevesine uygun bilgiler tespit edilmiş. Ardından kadın yazarların hikaye kitapları üzerinden değerlendirme ve analizler yapılmıştır. Zaza toplumunda kadınların yeri ve problemleri, acı ve mutlulukları kadınların gözüyle nasıl görülmüş ve Zaza edebiyatında bu kadınlar nasıl yer edinmişler? Bu soruların cevaplarında yapılan tespitlere göre modern Zaza edebiyatında şu ana kadar kadınlar tarafından dokuz adet hikaye kitabı yazılmıştır. Bunlar Bero Sûr, Pîyê Mi Kemane Cinitenê, Zeman Sey Fekê Kardî bî, Raywanîya Rojawa de, Hevîya Macire, Vîndîbîyaye, Menewşî, Hîkayeyê Hewn û Hîşyarî ve Phêznê Gamu'dur. Zaza edebiyatında kadınlar hakkında özel çalışmalar henüz yeteri kadar yapılmamıştır. Bu eserlerde geçen kadınların hayatlarından bahsedilir ve bunlar karekterize edilir. Bu kadınlar çoğunlukla toplum, örf, gelenek, ekonomik, sağlık, siyaset, eğitim ve bireysel yönleriyle ele alınmıştır. Çalışma, bu çerçevede Bedriye Topaç, Nadire Güntaş Aldatmaz, Şeyda Asmin, Burçin Bor, Lorin Demirel, Pınar Yıldız ve Berfin Jêle'nin hikaye kitapları üzerine yapılmıştır. Bu çalışma giriş bölümü dışında dört bölümden oluşur. Öncelikle giriş bölümünde edebiyat ve hayat, edebiyat ve kadın, çalışmanın amacı, metodu, kapsamı hakkında bilgiler yer almıştır. Birinci bölümde Zaza edebiyatı ve Zaza edebiyatında hikaye türünün yeri ve hikayeciliğin süreci hakkında bilgiler mevcuttur. İkinci bölümde dünya edebiyatında kadın yazarlık, Zaza edebiyatında kadın yazarlık, Zaza edebiyatında kadın hikayecilerin gazete ve dergilerde nasıl yer aldıklarına ve Zaza edebiyatında hikaye türünde kitap yazan kadın yazarlara yer verilmiştir. Üçüncu bölümde çalışmaya konu olan yedi kadın yazarın hayatlarından ve edebi kimliklerinden bahsedilerek daha sonra onların hikaye kitapları özetlenmiştir. Dördüncü bölümde Zazacada kadın yazarların gözünden kadın konusu farklı temalar altında ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise bu çalışmada ortaya çıkan problemler ve çalışmanın Zaza edebiyatına katkılarından bahsedilmiştir.
Özet (Çeviri)
Although written literature in Zazaki was delayed for various reasons, the studies carried out so far are still promising for the development of a strong literary tradition. There has been considerable effort and endeavor in both classical and modern literature. Among modern literary genres, the short story has become prominent alongside poetry, novels, and essays. This study examines the short story genre within the context of Zazaki women's storytelling. In this framework, it identifies the short story books written by female authors in modern Zaza literature up to the present day. Information relevant to the scope of the study has been gathered from these books and their subjects. Subsequently, evaluations and analyses were conducted based on the storybooks written by female authors. How have women's roles, problems, sorrows, and joys in Zaza society been perceived through women's perspectives, and how have these women found a plaje in Zaza literature? According to the findings of this study, nine short story books have so far been written by women in modern Zaza literature. These are Bero Sûr, Pîyê Mi Kemane Cinitenê, Zeman Sey Fekê Kardî bî, Raywanîya Rojawa de, Hevîya Macire, Vîndbîyaye, Menewşî, Hîkayeyê Hewn û Hîşyarî, and Phêznê Gamu. Special studies focusing on women in Zaza literature are still insufficient. The lives of women depicted in these works are narrated and characterized. These women are mostly discussed in terms of society, customs, traditions, economy, health, politics, education, and individual aspects. Within this framework, the study analyzes the storybooks of Bedriye Topaç, Nadire Güntaş Aldatmaz, Şeyda Asmin, Burçin Bor, Lorin Demirel, Pınar Yıldız, and Berfin Jêle. Apart from the introduction, this study consists of four chapters. First, the introduction provides information about literature and life, literature and women, as well as the aim, method, and scope of the study. The first chapter presents information about Zaza literature, the plaje of the short story genre in Zaza literature, and the development process of storytelling. The second chapter discusses women writers in world literature, women writers in Zaza literature, how female storytellers in Zaza literature have appeared in newspapers and magazines, and female authors who have written storybooks in Zaza literature. The third chapter introduces the lives and literary identities of the seven female authors examined in the study, followed by summaries of their storybooks. In the fourth chapter, the subject of women from the perspective of female writers in Zazaki is examined under different themes. Finally, the conclusion discusses the problems revealed in this study and the contributions of the study to Zaza literature.