Mülâkatlar'da Sâmiha Ayverdi'nin insan tasavvuru
The conception of the human being in Sâmiha Ayverdi's mülâkatlar
- Tez No: 1019099
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHİME CANGÜZEL GÜNER ZÜLFİKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Ahlak, Ayverdi, Samiha, Dekonstrüksiyon, Derrida, Jacques, Hakikat, Hakikat-ı Muhammediyye, Logos, Medeniyet, Tevhid, İnsan, Morality, Ayverdi, Samiha, Deconstruction, Derrida, Jacques, Truth, Hakikat-ı Muhammediyye, Logos, Civilization, Tevhid, Human
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ayverdi Mülâkatlar'da; Muhammedî ahlâkî prensiplerden yükselen tevhit anlayışı ekseninde insanı ele almaktadır. Bu tasavvuru besleyen en önemli unsur, tasavvuf kültür ve yaşama üslûbu içerisinde beliren şahsiyet idealidir. Fikir temelli yazılarında ise, her iki medeniyet açısından tevhide dayalı, dengeli uygarlık terkibini insanlık adına dile getirmektedir. Ayverdi'nin insan tasavvurunda, yaratılışın aslî amaçlılığı olan insân-ı kâmil düşüncesi, merkezî niteliktedir. İnsan, akıl, nefs, ruh bakımından dengeli terkibe erişmeyi nebevî örneği takip eden kılavuz şahsiyetler yoluyla gerçekleştirebilmektedir. Çalışmamızda; Ayverdi'nin tasavvuf anlayışı ve Jacques Derrida'nın dekonstrüksiyon (yapısöküm) yaklaşımı, hakîkat bağlamında karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. İki kavrayışın, ontolojik çiftler açılımı, tevhit ilkesi bakımından benzerlik göstermektedir. Ayverdi düşüncesinde hakîkat ise varlık, bilgi ve ahlâk alanlarını kuşatan çatı kavram olarak yapısökümden farklılaşmaktadır. Tasavvuf anlayışı, yapısökümden aklın mertebeli kavranışı ve keşif bilgisi gereği ayrışmaktadır. İnsan varoluşunun sembolik eşiği üzerinden Allah'ı idrak ederek tevhidi deneyimleme esasına dayanan hakîkat düşüncesine uzanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Ayverdi, in Mülâkatlar, addresses the human being within the axis of a conception of tawḥīd grounded in Muḥammadan ethical principles. The most significant element nourishing this conception is the ideal of personality that emerges within the cultural and experiential framework of taṣawwuf. In her more idea-oriented writings, she articulates, on behalf of humanity, a balanced civilizational synthesis based on tawḥīd, from the perspective of both civilizations. In Ayverdi's conception of the human being, the idea of al-insān al-kāmil, which constitutes the primordial teleological purpose of creation, occupies a central position. The human being is able to conceive the attainment of a balanced composition in terms of intellect (ʿaql), lower self (nafs), and spirit (rūḥ) through guiding personalities who follow the Prophetic model. In this study, Ayverdi's understanding of taṣawwuf and Jacques Derrida's approach of deconstruction (déconstruction) are comparatively examined within the context of ḥaqīqa (ultimate reality). From the standpoint of both conceptions, a principle of reciprocity grounded in tawḥīd through ontological pairs. In Ayverdi's thought, however, ḥaqīqa diverges from deconstruction in that it functions as an overarching concept encompassing the domains of being, knowledge, and ethics. It ultimately extends toward a conception of ḥaqīqa founded upon the experiential realization of tawḥīd through the apprehension of God across the symbolic threshold of human existence.
Benzer Tezler
- Transformation of a sufi tradition in contemporary İstanbul: The case of cemalnur Sargut's group
Günümüz istanbulu`nda bir sufi geleneğinin dönüşümü: Cemalnur Sargut grubu örneği
AZİZE ASLIHAN AKMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2007
SosyolojiBoğaziçi ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ. AYFER BARTU CANDAN
- Toplumsal değişme sürecinde küçük imalat sanayii: Bursa dokuma sanayiinde insan ilişkileri
Başlık çevirisi yok
AYHAN T. AKTAR
- Etnometodolojik yaklaşım ve uygulaması üzerine bir deneme
Başlık çevirisi yok
IŞIK AKYOLLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CİHAT ÖZÖNDER
- Televizyon yiyecek reklamlarının çocuklar üzerindeki etkisi
Başlık çevirisi yok
MÜNİRE ÇİVİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Radyo-TelevizyonGazi ÜniversitesiEv Ekonomisi (beslenme Bilimleri) Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURPER SAVAŞ ÜLKÜER
- Yeni evli çiftlerin ebeveynlerinden aldıkları sosyal ve ekonomik yardımların ev yönetimine etkileri
Başlık çevirisi yok
SELMA SALMAN (ENER)
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Ev EkonomisiHacettepe ÜniversitesiEv İdaresi ve Aile Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. R. GÜNSEL TERZİOĞLU