Salih Akdemir'in“Son Çağrı Kur'an”adlı çalışmasının çeviri teknikleri açısından değerlendirilmesi
An evaluation of Salih Akdemir's work titled“Son Çağrı Kur'an”in terms of translation techniques
- Tez No: 1018811
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET ZEKİ DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada Salih Akdemir tarafından hazırlanan Son Çağrı Kur'an adlı çalışma, çeviri teknikleri ve çeviribilim yaklaşımları açısından incelenmiştir. Çalışmanın amacı, söz konusu çevirinin Kur'ân çevirisi literatürü içerisindeki yerini belirlemek, benimsenen metodolojik çerçeveyi ortaya koymak ve kullanılan çeviri stratejilerini değerlendirmek olarak belirlenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; sûre sırasına göre ilerlemek yerine belirli temalar ve kavramsal alanlar çerçevesinde metin incelemesine dayalı mukayeseli bir analiz gerçekleştirilmiştir. İnceleme sürecinde, belirlenen kavramlar ve âyetler; klasik tefsirler, çağdaş tefsir literatürü ve diğer Türkçe meâllerle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Yapılan inceleme sonucunda, müellifin Cumhuriyet dönemi meâllerinde yaygın olarak görülen lafzî çeviri anlayışından ziyade anlamı ve bağlamı merkeze alan bir yaklaşım benimsediği; modern çeviribilim kuramları ile eleştirel-felsefî hermenötik yaklaşımın birleştiği işlevselci bir zeminde hareket ettiği görülmüştür. Çeviri metodolojisinin oluşumunda çağdaş dilbilimsel ve işlevselci çeviri yaklaşımları önemli bir rol oynamıştır. Çeviriyi anlamın yeniden yorumlanmasını içeren ilmî bir süreç olarak gören müellif, geleneksel lafzî çeviri anlayışından uzaklaşarak anlam merkezli, bağlam duyarlı ve bütüncül bir yaklaşım benimsemiştir. Bu doğrultuda, nüzûl dönemi Arapçasını esas alarak artsüremli ve eşsüremli semantik çözümlemeler yapmış; kelimelerin kök anlamlarını belirlemek amacıyla klasik Arapça sözlüklerin yanı sıra Sâmî dil ailesine ait diğer dillerle karşılaştırmalı incelemeler yürütmüştür. Ayrıca, âyetlerin anlaşılmasında iç ve dış bağlamı gözeterek sûre bütünlüğünü ve vahiy sürecini dikkate alan bütüncül bir okuma önermiş; bu süreçte önceki vahiy metinlerinden de ihtiyatlı biçimde yararlanmıştır. Müellifin bütüncül ve semantik yaklaşıma rağmen, yapılan incelemelerde bazı âyetlerin çevirisinde yer yer lafzî aktarım anlayışına başvurulduğu, kırâat farklılıklarının, dilbilgisel unsurların ve söz sanatlarının çeviri sürecini zorlaştırdığı tespit edilmiştir. Özellikle eş anlamlı kelimelerin yanlış tercih edilmesi, bazı kavramların açıklayıcı dipnotlarla desteklenmeden literal verilmesi, deyimsel ifadelerin doğrudan aktarılması ve teşbîh, kinaye, müşâkele, iltifât gibi belâgat unsurlarının göz ardı edilmesi gibi durumların yer yer anlam daralmalarına, anlam kaymalarına, belirsizliklere veya bağlamdan kopuk yorumlara yol açabildiği iv görülmüştür. Bu durum, eserin her alanda aynı düzeyde isabetli bir anlam aktarımı sunamadığını ve kimi bölümlerinin eleştirel değerlendirmeye açık olduğunu göstermiştir. Neticede Son Çağrı Kur'an adlı meâl, yalnızca klasik meâl geleneğini tekrar eden bir çalışma olmayıp, semantik derinliği ve yöntem bilincini öne çıkaran metodolojik bir çeviri modeli sunmuştur. Çeviride lafzî sadakat ile anlam merkezli yorum arasında akademik bir denge kurmaya çalışan bu özgün eser, getirdiği alternatif bakış açısıyla literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmuştur. Çalışma, Kur'ân çevirilerinde semantik analizin tek başına yeterli olmadığını; metnin tarihsel, teolojik ve sosyolojik boyutlarını da içeren çok disiplinli ve kapsamlı araştırmaların arttırılması gerektiğini ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, the work titled Son Çağrı Kur'an, prepared by Salih Akdemir, was examined in terms of translation techniques and translation studies approaches. The objective of the study was determined as identifying the place of the translation within the Quranic translation literature, revealing the adopted methodological framework, and evaluating the translation strategies utilized. A qualitative research method was employed in the study; rather than proceeding in accordance with the surah order, a comparative analysis based on textual examination was conducted within the framework of specific themes and conceptual domains. Throughout the analysis process, the identified concepts and verses were addressed comparatively with classical commentaries, contemporary exegesis literature, and other Turkish translations (meals). As a result of the analysis, it was observed that the author moved away from the literal translation approach prevalent in the Republican era translations and instead adopted a meaning- and context-centered approach, operating on a functionalist ground where modern translation theories and a critical-philosophical hermeneutic approach converge. Contemporary linguistic and functionalist translation approaches played a significant role in the formation of the translation methodology. Viewing translation as a scholarly process involving the reinterpretation of meaning, the author distanced himself from the traditional literal translation approach and embraced a meaning-centered, context-sensitive, and holistic perspective. In this direction, he performed diachronic and synchronic semantic analyses based on the Quranic-era Arabic and conducted comparative studies with other languages belonging to the Semitic language family, alongside classical Arabic dictionaries, to determine the root meanings of words. Furthermore, he proposed a holistic reading that considers the integrity of the surah and the process of revelation by observing the internal and external contexts in understanding the verses, and cautiously utilized previous scriptural texts during this process. Despite the author's holistic and semantic approach, the analysis revealed that a literal transfer approach was occasionally employed in the translation of some verses, and that variant readings (qira'at), grammatical elements, and literary figures hindered the translation process. Specifically, it was observed that instances such as the misinterpretation of synonymous words, the literal presentation of certain concepts without the support of explanatory footnotes, the direct transfer of idiomatic expressions, and the omission of rhetorical figures like simile (tashbih), metonymy (kinayah), matching (mushakalah), vi and grammatical shifts (iltifat) could occasionally lead to semantic narrowings, shifts in meaning, ambiguities, or decontextualized interpretations. This situation demonstrated that the work could not offer an equally accurate transfer of meaning in every domain and that certain parts remain open to critical evaluation. Consequently, the translation titled Son Çağrı Kur'an is not merely a reproduction of the classical translation tradition but presents a methodological translation model that highlights semantic depth and methodological consciousness. Striving to establish a scholarly balance between literal fidelity and meaning-centered interpretation, this original work has filled a significant gap in the literature with the alternative perspective it introduces. This study has demonstrated that semantic analysis alone is insufficient in Quranic translations and that multidisciplinary and comprehensive research encompassing the historical, theological, and sociological dimensions of the text must be expanded.
Benzer Tezler
- İç denetim açısından parasal hareketlerin kontrolü ve bir işletmedeki uygulamanın incelenmesi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ DAĞTEKİN
- Karıştırıcılar ve karıştırma kabındaki akım olaylarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
NADİR İLTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiUludağ ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ÖMER SAMİH MERTBAŞ
- Türk bankalarında uygulanan tek düzen hesap planının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
SAVAŞAN ŞAHİN
- Kamu iktisadi teşebbüsleri iç ve dış kamu denetiminin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERYAL CANBÜLBÜL
- İç ve dış denetim açısından mevduat munzam karşılıkları ve umumi disponibilite
Başlık çevirisi yok
HASAN CAN