Ortadoğu mit ve efsanelerinde yer alan yılan ile ejderha figürlerinin seramik sanatına yansımaları
Reflections of snake and dragon figures in Middle Eastern myths and legends on ceramic art
- Tez No: 1018788
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ GÖKDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Görsel Sanatlar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanat, insan ile gerçeklik arasında kurulan estetik bir köprü olup, insanlık tarihinin başlangıcından itibaren dünyanın anlamlandırılması ve yeniden kurgulanmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu çalışmanın temel amacı, literatürde Ortadoğu mit ve efsanelerinde önemli birer sembolik unsur olan yılan ve ejderha figürlerinin ikonografik ve kültürel anlamlarını inceleyerek, bu nitel veriler sonucunda sembolik figürlerin çağdaş seramik sanatına nasıl yansıtılabileceğini uygulamalar üzerinden ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında, söz konusu yılan ve ejderha figürlerinin tarihsel süreç içerisindeki mitolojik, dini ve sanatsal bağlamları ele alınmakta; güç, kaos, bereket ve koruma gibi simgesel işlevleri analiz edilmiştir. Böylelikle çalışma, kadim mitsel anlatıların günümüzün bireysel ifade biçimleriyle nasıl bütünleştiğini belgeleyen geniş bir akademik ve sanatsal çerçeveyi kapsamaktadır. Araştırmada yöntem olarak, sanatın biçimsel, simgesel ve duygusal boyutlarını sürece entegre eden“Sanat temelli nitel araştırma deseni”tercih edilmiştir. Bu doğrultuda yapılan literatür taraması sonucunda; Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarına ait yazılı kaynaklar, arkeolojik buluntular, kabartmalar, mühürler ve seramikler taranarak figürlerin tarihsel gelişimi ve stilistik çeşitliliği sistematik bir şekilde sınıflandırılmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında sanat eserlerinde yılan ve ejderha gibi unsurları kullanan on Türk sanatçının eserleri de incelenerek kuramsal çerçevede sunulmuştur. Yapılan tüm bu araştırmalar sonucunda belli efsane ve mitlerde geçen yılan ve ejderha figürleri ışığında özgün tasarımlar oluşturulup eskizler hazırlanmıştır. Daha sonra bu eskizler doğrultusunda dokuz tane özgün seramik çalışması üretilmiştir. Araştırma sonucunda; seramik malzemenin özgün bir sanat malzemesi olarak rahatlıkla kullanılabileceği, mit ve efsaneler gibi sözlü edebiyat ürünlerinin sanat eserlerine oldukça zengin bir ilham kaynağı sunduğu ve başta seramik sanatı olmak üzere tüm sanat dalları, geçmiş ile gelecek arasında güçlü bir köprü vazifesi görerek kültürel mirasın aktarımını sağlar.
Özet (Çeviri)
Art, as an aesthetic bridge between humanity and reality, has played a significant role in understanding and reconstructing the world since the beginning of human history. The main objective of this study is to examine the iconographic and cultural meanings of snake and dragon figures, which are important symbolic elements in Middle Eastern myths and legends in the literature, and to demonstrate, through practical applications, how these symbolic figures can be reflected in contemporary ceramic art based on this qualitative data. This study examines the mythological, religious, and artistic contexts of snake and dragon figures throughout history, analyzing their symbolic functions such as power, chaos, fertility, and protection. Thus, the study encompasses a broad academic and artistic framework documenting how ancient mythical narratives integrate with contemporary forms of individual expression. The research employed a“qualitative research design based on art,”integrating the formal, symbolic, and emotional dimensions of art into the process. Accordingly, as a result of qualitative research in the literature, written sources, archaeological finds, reliefs, seals, and ceramics belonging to Mesopotamian and Anatolian civilizations were examined, and the historical development and stylistic diversity of the figures were systematically classified. Furthermore, the works of ten Turkish artists who used elements such as snakes and dragons in their artworks were analyzed and presented within a theoretical framework. As a result of all this research, original designs were created and sketches prepared based on snake and dragon figures from specific legends and myths. Subsequently, 9 original ceramic works were produced based on these sketches. The research concludes that ceramic material can be easily used as a unique art material, that oral literary products such as myths and legends offer a rich source of inspiration for works of art, and that all art forms, especially ceramic art, serve as a strong bridge between the past and the future, ensuring the transmission of cultural heritage.
Benzer Tezler
- Hêmanên İranî yên dîrokî û mîtolojîk di Mem û Zîn'a Xanî û Dîwana Melayê Cizîrî de
Ehmedê Xanî'nin Mem û Zîn'i ve Melayê Cızîrî'nin Divanında tarihi ve mitolojik İran ögelerı
MORAD BEROUKI MILAN
Yüksek Lisans
Kürtçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SHAHAB VALI
- Fenike miti, fenikecilik ve Lübnan düşüncesinin temelleri
Phoenician myth, phoenicianism and the fundaments of Lebanon thought
MEHMET FAHRİ DANIŞ
Doktora
Türkçe
2022
TarihYıldız Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA DANACIOĞLU
PROF. DR. CENGİZ ÇAĞLA
- Sinematografik terörizm: Özgün propaganda yöntemleri ve film teknikleriyle bir terör örgütünün gösterge bilimsel analizi (DAEŞ örneği)
Cinematographic terrorism: semiotic analysis of a terrorist organization with unique propaganda methods and film techniques (DAESH example)
ZAHİT ALİ KİLİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Radyo-TelevizyonGiresun ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ YETKİN
- Birinci Dünya Savaşı'nda İngiltere ve ABD'nin Osmanlı Devleti'ne karşı yürüttüğü propaganda faaliyetlerinin Amerikan ve İngiliz basını bağlamında incelenmesi
Analyzing the propaganda activities of United Kingdom and USA against the Ottoman State in the context of British and American press during the First World War
AYTÜL TAMER
- Bir iç ses çağrısı olarak Clarissa Pincola Estes'in Kurtlarla Koşan Kadınlar kitabına feminist bir yaklaşım
A femnist approach to women who run with the wolves by Clarissa Pincola Estes as an invitation for women to find their inner voice
TUNA NAZMİYE DEMİROĞLU YENİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SosyolojiDokuz Eylül ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİR ÖZEREN