Felsefi ve bilimsel öncüleri ve artçıları bağlamında Kant'ın Arı Usun eleştirisi
Kant's critique of Pure Peason in the context of i̇ts philosophical and scientific pioneers and followers
- Tez No: 1018787
- Danışmanlar: PROF. DR. AYTEKİN DEMİRCİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Immanuel Kant'ın Arı Usun Eleştirisi (1781) eseri odağa alınıp incelenirken onu önceleyen ve etkileyen; ondan etkilenen, sürdüren veya eleştiren düşünürler tartışılarak geliştirilmiştir. Çalışmada Arı Usun Eleştirisi'nin metafizik üzerine epistemolojik bir inceleme olduğu; Heidegger'in Kant'ın kurgul (teorik) felsefesini çarpıtarak kendi felsefesi için araçsallaştırmak istediği; Heidegger'in de kendisini dahil ettiği ontolojik metafiziğin aynı zamanda teolojik bir karaktere sahip olduğu; çalışmada“muamma”olarak tanımlanan kendinde-şey kavramının eserin en belirsiz, tanımsız ve zayıf yanı olduğu, bunun Kant sonrası düşünürlerin kavramı belirli ve tanımlı kılmak için harcadıkları ve başka belirsizliklere yol açan büyük çaba ile tasdik edildiği, öte yandan kavramın onun felsefesinde son derece işlevsel ve hayati bir rol oynadığını da teslim etmek gerektiği, kavramın özne ve nesne arasında yol açtığı verimli yarılmanın Kant'ın bütün kurgul (teorik) felsefesini ve yeni metafiziğe gidecek yolu aydınlatmaya çalıştığı; eski metafizik gelenekten ayrılıp yeni bir metafiziğe giden yolu açma çabasında öykünülebileceğini ileri sürdüğü matematik yöntemin dayandığı ileri sürülen sentetik a priori yargıların olanaklı olduğunun gösterilmesi halinde, metafiziğin de matematik gibi sağın bir bilim olma yolunda önünün açılacağını öne süren Kant'ın, metafiziğin bu yargılara nasıl öykünebileceğinin doyurucu bir yanıtını veremediği; sentetik a priori yargıların olanaklılığının gerekçelendirilmesine hizmet eden (geometride) uzay - (aritmetikte) zaman arı sezgileri kavrayışının söz konusu kurgul (teorik) felsefenin epistemolojisini temellendirmesi bakımından son derece yenilikçi ve açıklayıcı olmasına karşılık, yine öznede kurulmakla birlikte Kant'ın söylediğinin tersine uzay-zaman sezgilerinin uzamı ve devinimi değil, uzam ve devinimin uzay ve zaman sezgilerini mümkün kıldıkları savunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was developed by focusing on Immanuel Kant's Critique of Pure Reason (1781) while discussing the thinkers who preceded and influenced it, as well as those who were influenced by, continued, or criticized it. The study posits that the Critique of Pure Reason is an epistemological inquiry into metaphysics; that Heidegger sought to instrumentalize Kant's speculative (theoretical) philosophy for his own philosophical ends by distorting it; that the ontological metaphysics—in which Heidegger also situated himself—possesses a simultaneous theological character; that the concept of the“thing-in-itself”—defined here as an“enigma”—represents the work's most ambiguous, undefined, and weakest aspect—a fact corroborated by the immense effort post-Kantian thinkers expended to render the concept specific and defined, which in turn led to further ambiguities—while also acknowledging that the concept plays a highly functional and vital role in his philosophy, and that the productive rift it creates between subject and object serves to illuminate Kant's entire speculative (theoretical) philosophy and the path toward a new metaphysics; and that Kant—who argued that if the possibility of synthetic a priori judgments (upon which the mathematical method rests) could be demonstrated, the way would be cleared for metaphysics to become an exact science like mathematics—failed to provide a satisfactory answer as to how metaphysics could emulate these judgments. While the conception of the pure intuitions of space (in geometry) and time (in arithmetic)—which serve to justify the possibility of synthetic a priori judgments—is highly innovative and illuminating regarding the grounding of the epistemology of the theoretical philosophy in question, it is argued that—contrary to Kant's claim, though still constituted within the subject—it is not the intuitions of space and time that make extension and motion possible, but rather extension and motion that make the intuitions of space and time possible.
Benzer Tezler
- La Technique de persuasion dans I'Emile de Jean-Jacques Rousseau
Başlık çevirisi yok
DURAN NEMUTLU
Doktora
Fransızca
1985
Fransız Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiFransız Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET YALÇIN
- Türk-İslam filozoflarına göre duyular ve akıl arasında ilişkiler problemi (rasyonalizm-sansualizm arasında tartışmalar)
Başlık çevirisi yok
A. GÜLNİHAL KÜKEN
- Türk-İslam felsefesinde ailede çocuk eğitiminin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
AYŞENUR KURTOĞLU
- Türklerde ve Farabi'de devlet anlayışı
Başlık çevirisi yok
KAZIM YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Felsefeİstanbul Üniversitesiİslam Felsefesi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT KEKLİK