Yetişkin bireylerin kolorektal kanser taramalarına yönelik öz yeterlilik ölçeği
Self-efficacy scale for colorectal cancer screening of adults
- Tez No: 1018604
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN KOLAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, kolorektal kanser taramalarında bireylerin öz yeterlilik düzeylerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek amacıyla metodolojik türde yapıldı. Araştırma, 24 Aralık 2025 – 11 Şubat 2026 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmanın evrenini Türkiye genelinde yaşayan 50–70 yaş aralığındaki yetişkinler, örneklemini ise araştırmaya katılan 396 birey oluşturdu. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kolorektal Kanser Taramalarına Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeği ve geliştirilen ölçeğin ölçüt bağımlı geçerliğini değerlendirmek amacıyla Genel Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin madde güvenirliliğini test etmek için Cronbach Alpha iç tutarlılık analizi, madde-toplam korelasyonu kullanıldı. Yapı geçerliği ve faktör yapısını test etmek için açımlayıcı faktör analizi yapıldı. Açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ölçeğin toplam varyansın %58,76'sını açıkladığı belirlendi. Buna göre, tarama davranışını başlatma öz yeterliliği toplam varyansın %51'ini açıklarken, tarama sürecinde engellerle baş etme öz yeterliliğinin ise %7,76 oranında katkı sağladığı belirlendi. Davis yöntemiyle tüm Kapsam Geçerlilik İndeksi (KGİ) değerlerinin 0,93 ile 1,00 arasında bir değer aldığı bulundu. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin χ2=583,61 NNFI= 0,97, GFI= 0,87, AGFI= 0,84, CFI= 0,98, RMSEA= 0,080 değerleri istenilen düzeyde bulundu. Ölçeğin ölçüt bağımlı geçerliğini değerlendirmek amacıyla Genel Öz Yeterlilik Ölçeği ile arasındaki ilişki incelenmiş ve iki ölçek arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0,527; p<0,001). Yetişkin Bireylerin Kolorektal Kanser Taramalarına Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeği toplam Cronbach α katsayısı 0,946, birinci yarıya ilişkin Cronbach Alfa değerinin 0,895, ikinci yarıya ilişkin Cronbach Alfa değerinin 0,90 ve iki yarı arasındaki korelasyon katsayısının r=0,91 olduğu belirlenmiştir. Analizler sonucunda,“Tarama Davranışını Başlatma Öz Yeterliliği”ve“Tarama Sürecinde Engellerle Baş Etme Öz Yeterliliği”olmak üzere iki alt boyuttan oluşan 20 maddelik Yetişkin Bireylerin Kolorektal Kanser Taramalarına Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi.
Özet (Çeviri)
This methodological study was conducted to develop a valid and reliable scale to measure individuals' self-efficacy levels regarding colorectal cancer screening. The study was carried out between December 24, 2025, and February 11, 2026. The population of the study consisted of adults aged 50–70 living in Türkiye, and the sample consisted of 396 individuals who participated in the study. Data were collected using the Personal Information Form, the Colorectal Cancer Screening Self-Efficacy Scale, and the General Self-Efficacy Scale to assess the criterion validity of the developed scale. Cronbach's alpha internal consistency analysis and item–total correlation were used to evaluate the reliability of the scale. Exploratory factor analysis was conducted to assess construct validity and factor structure. According to the exploratory factor analysis results, the scale explained 58.76% of the total variance. The“Self-Efficacy for Initiating Screening Behavior”subdimension explained 51% of the total variance, while the“Self-Efficacy for Coping with Barriers During the Screening Process”subdimension explained 7.76% of the total variance. Using the Davis technique, all Content Validity Index (CVI) values ranged between 0.93 and 1.00. As a result of confirmatory factor analysis, the model fit indices were found to be at acceptable levels (χ²=583.61, NNFI=0.97, GFI=0.87, AGFI=0.84, CFI=0.98, RMSEA=0.080). To evaluate criterion validity, the relationship between the developed scale and the General Self-Efficacy Scale was examined, and a positive, moderate, and statistically significant correlation was found between the two scales (r=0.527; p<0.001). The total Cronbach's alpha coefficient of the Colorectal Cancer Screening Self-Efficacy Scale was 0.946. The Cronbach's alpha value for the first half was 0.895, for the second half was 0.90, and the correlation coefficient between the two halves was r=0.91. As a result of the analyses, it was determined that the 20-item Colorectal Cancer Screening Self-Efficacy Scale, consisting of the two subdimensions“Self-Efficacy for Initiating Screening Behavior”and“Self-Efficacy for Coping with Barriers During the Screening Process,”is a valid and reliable measurement tool.
Benzer Tezler
- Sivas yöresinde metopism oranının araştırılması
Incidence of the metopism in Sivas regio
ERDEM GÜMÜŞBURUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
MorfolojiCumhuriyet ÜniversitesiMorfoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN CEYHAN
- Sivas yöresinde os trigonum oranının radyolojik olarak araştırılması
An Investigation about the incidence of os trigonumin Sivas
MEHMET ÇİMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Radyoloji ve Nükleer TıpCumhuriyet ÜniversitesiMorfoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN CEYHAN
- Biogas production from agricultural wastes-semi-continuous digestion of wheat straw
Başlık çevirisi yok
AYŞE TOSUN
- Türkiye'nin ölümlülük yaş yapısına model yaşam tablolarından en uygun kalıbın seçimi
Başlık çevirisi yok
MERYEM DEMİRCİ
- Determination of minor and trace elements in human diet by atomic absorption spectrascopy
Başlık çevirisi yok
ŞAFAK MUMCU
