Meme kanseri farkındalığı ve mamografi çektirme davranışında psikolojik etkenler: Kadınlarda anksiyete düzeyinin rolü
Psychological factors in breast cancer awareness and mammography screening behavior: The role of anxiety levels in women
- Tez No: 1018290
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜMMÜHAN YILMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Adıyaman Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmamızın amacı, Adıyaman il merkezinde 40-69 yaş arasındaki kadınlarda anksiyete düzeyleri ile meme kanseri farkındalığı ve mamografi çektirme davranışının ilişkisini incelemektir. Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu çalışma, Adıyaman il merkezinde belirlenen dört Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 40-69 yaş arası 245 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik bilgi formu, Meme Kanseri Farkındalık Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizde tanımlayıcı yöntemlerin yanı sıra Spearman korelasyon analizi, Mann Whitney U, Bağımsız Gruplarda t-Testi (Independent Samples t-Test), Kruskal-Wallis, Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA), Dunn Testi, Fisher's Exact ve Ki-kare testleri kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalamasının 48, %84,9'unun evli, %65,3'ünün çalışmıyor, %54,7'sinin gelirinin giderinden az ve %55,1'inin ortaokul ve altı eğitim düzeyine sahip olduğu görülmüştür. Katılımcıların Meme Kanseri Farkındalık Ölçeği (MKFÖ) toplam puan ortanca değerinin 60 olduğu belirlenmiştir. Yüksek puanın yüksek farkındalığa işaret ettiği bu ölçekte, grubun puan ortalaması orta-üst seviyelerde seyretmektedir. Analiz sonuçlarına göre; katılımcıların Beck Anksiyete toplam puanları ile MKFÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve zayıf düzeyde bir ilişki saptanmıştır (r=0,128; p=0,046). Ölçeğin alt boyutları anksiyete düzeylerine göre değerlendirildiğinde; yalnızca“Faktör 1: Risk Etmenleri Bilgisi”alt boyutunda anlamlı fark tespit edilmiş olup (p=0,011), düşük anksiyete grubunda risk etmenleri bilgisinin eksik olduğu görülmüştür. Çalışmamızın sonucunda, anksiyete ve meme kanseri farkındalığı arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu özellikle orta düzeyde anksiyete varlığının, meme kanseri risk faktörlerine yönelik bilgi düzeyinin yüksekliğiyle anlamlı bir ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Anksiyete düzeyi ile mamografi çektirme sıklığı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı, meme kanseri farkındalık düzeyi ile mamografi çektirme sıklığı arasında ise ileri düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ve yılda bir düzenli tarama yaptıran kadınların en yüksek farkındalık puanına sahip olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar ışığında, kadınların tarama hizmetlerine erişimini artırmayı amaçlayan müdahalelerin planlanmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of our study is to examine the relationship between anxiety levels, breast cancer awareness, and mammography screening behavior among women aged 40-69 in the city center of Adıyaman. This cross-sectional and descriptive study was conducted with 245 volunteer participants aged 40-69 who applied to four designated Family Health Centers in Adıyaman city center. Data were collected using a sociodemographic information form, the Breast Cancer Awareness Scale, and the Beck Anxiety Scale. In the statistical analysis, descriptive methods as well as Spearman correlation analysis, Mann-Whitney U, Independent Samples t-Test, Kruskal-Wallis, One-Way ANOVA, Dunn's Test, Fisher's Exact, and Chi-square tests were used. The significance level was accepted as p<0.05. It was observed that the mean age of the participants was 48, 84.9% were married, 65.3% were not working, 54.7% had an income less than their expenses, and 55.1% had a secondary school and below education level. The median value of the participants' total Breast Cancer Awareness Scale (BCAS) score was determined to be 60. In this scale, where a high score indicates high awareness, the mean score of the group follows a medium-upper level. According to the analysis results; a statistically significant, positive, and weak relationship was saptated between the participants' total Beck Anxiety scores and total BCAS scores (r=0.128; p=0.046). When the sub-dimensions of the scale were evaluated according to anxiety levels; a significant difference was detected only in the“Factor 1: Knowledge of Risk Factors”sub-dimension (p=0.011), and it was seen that the knowledge of risk factors was deficient in the low anxiety group. As a result of our study, it was determined that there is a statistically positive and significant relationship between anxiety and breast cancer awareness, and especially the presence of moderate anxiety is significantly related to the high level of knowledge regarding breast cancer risk factors. It was saptated that there is no significant relationship between anxiety level and frequency of having a mammography, while there is a highly significant relationship between breast cancer awareness level and frequency of having a mammography, and women who have regular screenings once a year have the highest awareness score. In light of these results, recommendations have been made to plan interventions aimed at increasing women's access to screening services.
Benzer Tezler
- Cam ve plastik seraların sonbahar domates üretimi yönünden karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
ERGUN DURAN
- Kreatin kinaz izozimlerinin sıçan kalbinden saflaştırılması kinetik özelliklerinin ve nitrozolu karsinojen bileşiklerin etkilerinin araştırılması
The Investigation on creatine kinase isozymes purfied from mouse liver kinetic properties and the effects of carcinogen nitroso compounds
YÜKSEL KOCA
- Toraks ölçümleri ve solunum fonksiyonlarının antrenmanlarla değişimi
Başlık çevirisi yok
ERDOĞAN LİMAN
- Bromtimol mavisi, bromkresol moru ve klorfenol kırmızısı indikatörleri katılmış özel besiyerlerinin sütlerde antibiyotik belirtilmesine uygunluğu üzerine araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ESENGÜL TUNCER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiSüt Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN YAYGIN