Çağdaş Türk romanında Bildungsroman
The Bildungsroman in contemporary Turkish novels
- Tez No: 1017709
- Danışmanlar: PROF. DR. MESUT TEKŞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bildungsroman'ın kavram olarak, Edebiyat tarihine girmesi Wilhelm Dilthey'in 1906'da derlediği çalışmalardan biri olan“Hölderlin”denemesiyle olmuştur. Türk dilinde“oluşum”,“gelişim”ve“eğitim”gibi farklı anlamlara karşılık gelmektedir. Türk edebiyatında Gürsel Aytaç tarafından Bildungsroman kavramının Türkçe karşılığı olarak,“oluşum romanı”ifadesi kullanılmaktadır. Edebi bir tür olarak ise 18. yüzyıl Avrupası'nda Almanya'da Aydınlanma Felsefesi ve modorniteyle yakından bağlantılı bir tür olarak ortaya çıkmıştır. Aydınlanma çağı ile insan aklı yaşadığı dünyayı kavrayabilme yetisine ihtiyaç duyar. Bu noktada aklı merkeze alan bireylerin yetiştirilmesi amaçlanır. Dolayısıyla bilginler tarafından bireyin hür isteğiyle toplumun istediği biçime girmesi arasında geçen mücadeleye çözüm bulma amacı Bildungsroman adlı türde etkisini gösterir. Özellikle 1794-1796 yılları arasında yayımlanmış olan Goethe'nin“Wilhelm Meisters Lehrjahe”(Wilhelm Meister'in Çıraklık Yılları) adlı eserinin bir tanımı olarak gün yüzüne çıkmıştır. Bildungsroman, başkahramanın çocukluk-gençlik döneminden başlayarak, olgunluğa gittiği süreçte içsel gelişimine ve toplumla olan ilişkisine odaklanan edebi bir tür olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada, Çağdaş Türk Romanında Bildungsroman“oluşum romanı”geleneğinin tematik unsurlarının özellikle 1951-2014 yılları arasından seçilmiş biyografik eserler/romanlar üzerinden nasıl şekillendiği incelenmiştir. Biyografik romanlar kurguda gerçek bir kişinin yaşam öyküsünü belgelere yaslayarak ele alırken aynı zamanda kahramanın çocukluktan-olgunluğa uzanan kişisel gelişim sürecini, kimlik arayışını ve toplumsal koşullarla etkileşimine de odaklanır. Böylece Çağdaş Türk romanında Bildungsroman'ın karakteristik özellikleriyle benzer noktalarda buluştuğu görülmektedir. Çalışmada, Mehmet Emin Erişirgil, Tahir Alangu, Hıfzı Topuz, Oğuz Atay, Ayşe Kulin ve Murat Koç gibi yazarlardan seçilen biyografik nitelikli eserler/romanlardaki erkek-kadın başkahramanların olgunlaşma yolculukları Bildungsroman'ın tematik unsurları ve çıraklık modeli esas alınarak değerlendirilmesi yapılmıştır. Biyografik romanlarda incelenen başkahramanların kişisel gelişim aşamalarının, genellikle toplumsal-siyasal bilinçlenme, modernleşme süreçleri, tarihsel kırılma noktalarıyla bağlantılı bir şekilde ilerlediği gösterilmiştir. Romanların merkezindeki başkahramanların çocukluktan-olgunluğa uzanan yetişme süreçlerinde sadece kişisel bir dönüşüm yaşamadığı vurgulanarak, yaşadıkları dönemlerdeki sosyal yapının, siyasi baskıların, kültürel çatışmaların ve toplumsal eşitsizliklerin karakterlerinin şekillenmesinde aktif rol oynadığı belirtilmiştir. Bu yönüyle Çağdaş Türk Romanında Bildungsroman türünün; Biyografik romanlar üzerinde hem bireysel hem de toplumsal etmenlerine dikkat çeken özgün örnekler sunduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The concept of Bildungsroman entered literary history with Wilhelm Dilthey's essay“Hölderlin,”one of the works he compiled in 1906. In Turkish, it corresponds to different meanings such as“formation,”“development,”and“education.”In Turkish literature, Gürsel Aytaç uses the expression“oluşum roman”(formation novel) as the Turkish equivalent of the Bildungsroman concept. As a literary genre, it emerged in 18th-century Europe, in Germany, closely linked to Enlightenment philosophy and modernity. With the Enlightenment, human reason needed the ability to comprehend the world it lived in. At this point, the aim was to cultivate individuals who prioritized reason. Therefore, the struggle between the individual's free will and conformity to societal expectations is reflected in the genre known as the Bildungsroman. The term“bildungsroman”emerged particularly as a definition in Goethe's“Wilhelm Meisters Lehrjahe”(Wilhelm Meister's Apprenticeship Years), published between 1794 and 1796. Bildungsroman can be defined as a literary genre focusing on the protagonist's inner development and relationship with society, from childhood and adolescence to maturity. This study examines how the thematic elements of the“formation novel”tradition have taken shape in contemporary Turkish novels, particularly through selected biographical works/novels from 1951-2014. Biographical novels, while documenting the life story of a real person, also focus on the protagonist's personal development from childhood to maturity, their search for identity, and their interaction with social conditions. Thus, it is observed that contemporary Turkish novels share similar characteristics with the Bildungsroman. This study evaluates the coming-of-age journeys of male and female protagonists in selected biographical novels by authors such as Mehmet Emin Erişirgil, Tahir Alangu, Hıfzı Topuz, Oğuz Atay, Ayşe Kulin, and Murat Koç, based on the thematic elements and apprenticeship model of the Bildungsroman. It shows that the personal development stages of the protagonists examined in biographical novels generally progress in connection with socio-political awareness, modernization processes, and historical turning points. It emphasizes that the protagonists at the center of these novels not only undergo personal transformation during their upbringing from childhood to adulthood, but also that the social structure, political pressures, cultural conflicts, and social inequalities of their time play an active role in shaping their characters. In this respect, it is determined that the Bildungsroman genre in contemporary Turkish novels offers unique examples that draw attention to both individual and social factors in biographical novels.
Benzer Tezler
- Menkul kıymet yatırımları açısından sermaye piyasası kanununa göre yayınlanan finansal tablo ve raporların yeterliliği
Başlık çevirisi yok
HAMDİ AYDIN
- Endüstrileşmiş yapım sistemlerinin Türkiye'ye uyumu ve gelişme koşulları
The Appropriation and development conditions of industrialized building systems in Turkey
FİKRİ KOLENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REŞAT ÖNGEN
- Üniversitelerde okutulan güzel sanatlar müzik dersi programının incelenmesi
Studying the fine arts music curriculum taught in universities
FERDA GÜRGAN
- Küçük Yamanlar tepesi örneğinde kent yakın çevresinde rekreasyon alanı düzenleme projesi
Başlık çevirisi yok
NİHAN BULGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLÇİN ASLANBOĞA
- Le Refus du reel dans la porte etroite d'Andre Gide
Başlık çevirisi yok
M.SERDAR ÜNAL
Yüksek Lisans
Fransızca
1986
Fransız Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı